دانلود پروژه رشته اقتصاد درباره اقتصاد بازار و توزیع درآمد – قسمت اول

دانلود پایان نامه

اقتصاد اثباتی(3) دستیابی به كارایی اقتصادی را وظیفه خویش می شمارد. هدف, تخصیص منابع به نحوی است كه با امكانات موجود بیش ترین مطلوبیت فراهم آید. اما این كه این مطلوبیت حداكثر شده, چگونه بین آحاد جامعه توزیع شود, به هنجارهای(4) مقبول جامعه بستگی دارد كه قضاوت درباره آن ها بیرون از مسئولیت اقتصاددان تلقی می شود. در مدل بهینه پارتو كه دستیابی بدان هدف اصلی اقتصادهای رایج است, تمام تلاش, یافتن منحنی سرحدی امكانات ـ مطلوبیت است كه مكان هندسی نقاطی است كه بهترین تخصیص منابع بین دو صنعتX وY , و بهترین توزیعX وY ,بین دو (گروه) مصرف كننده A وB را نشان می دهد. مقصود از بهترین توزیع آن نوع توزیعی نیست كه جامعه عادلانه می داند; بلكه بدون ارزش گذاری عدالتخواهانه, تنها آن نوع توزیعی را در نظر دارد كه جمع مطلوبیت دو فرد یا دو گروه را بیشینه می سازد. یعنی از نظر اقتصاددان اثبات گرا, اگرU U در شكل 1 منحنی سرحدی امكانات ـ مطلوبیت جامعه باشد, توزیع درآمد (مطلوبیت) ناشی از نقطهM بینA وB همانقدر بهینه است كه نتایج توزیعی نقطهN . حتی در حالت حدی, نقطهU هم كه تمامی مطلوبیت حاصله را نصیبA می سازد وB را كاملا بی بهره می گذارد, می تواند بهترین توزیع باشد. همین طور نقطهU كه توزیع درآمدی صد در صد مقابل حالت قبل را ارائه می كند.(5)البته اگر برای هر جامعه ای با توجه به هنجارهای ارزشی اش توابع رفاه اجتماعی در دست باشد, می توان از حیث نظری به نقطه بهینه ای از نظر مدل پارتو دست یافت كه درآمد (مطلوبیت) را به شكل خاصی توزیع می كند. شبیه نقطهT در شكل یاد شده. روشن است كه تعیین هنجارهای اجتماعی خارج از وظیفه اقتصاددان است و پیامبران, فلاسفه, سیاستمداران و مصلحان اجتماعی در ارائه آن ها نقش دارند. گرچه اقتصاددان خود نیز در این باره قضاوتی دارد, ولی این وجه شخصیت او ربطی به موقعیت علمی اش ندارد.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید
اقتصاددان در ارتباط با توزیع درآمد وظائف ذیل را برعهده می گیرد (:258 2000 Sloman,).
O حدود نابرابری را تعیین و تغییرات آن را در طول زمان تبیین می كند.
O علت وقوع سطح خاصی از توزیع درآمد را توضیح می دهد, و عوامل رشد یا كاهش نابرابری را روشن می سازد.

O ارتباط بین برابری و سایر اهداف اقتصادی مثل كارایی را میآزماید.

O سیاست های متفاوتی مشخص می كند كه دولت برای مقابله با فقر و نابرابری برمی گزیند.

O آثار این سیاست ها را بر خود نابرابری, هم چنین سایر متغیرها, مانند كارایی, تورم و یا بیكاری, ارزیابی می كند.

گرچه اقتصاددانان در قضاوت نسبت به این كه نقطه مطلوب توزیع درآمدی كجاست, با دیگران فرقی ندارند; ولی نباید فراموش كرد كه آن ها چهارچوب ها و ابزاری در اختیار دارند كه آثار سیاست ها را می توانند بهتر ارزیابی كنند. قضاوت با كسانی خواهد بود كه به ملاك های ترجیحی فرااقتصادی بیش تر واقف اند. ولی اقتصاددانان یاران و مشاوران خوبی خواهند بود.
البته اقتصاد اثباتی نظریه توزیع درآمد بر اساس بهره وری عوامل تولید را تبلیغ می كند (نظریه ای كه جلوتر بررسی خواهد). این, خود قضاوتی ارزشی در ترجیح بازار آزاد و دفاع از نتایج توزیع درآمدی آن است. در واقع بازار كارا است در حداكثر ساختن تولید آن چه در بازار مورد تقاضا است. اما سوال از این كه تقاضای حاكم بر تولید كارا را چه كسانی می سازند, در اقتصاد اثباتی بی جواب می ماند. در حالی كه این تولید به قدرت خرید توزیع شده بین افراد و گروه ها بستگی دارد. یعنی به این كه آرإ ریالی كه جهت و مقدار تولید را مشخص می كند, در دست چه كسانی باشد. بنابراین وقتی توزیع آن چه تولید می شود, عادلانه تلقی نگردد, دلیلی وجود ندارد كه كاركرد بازار رقابتی منطقا مورد حمایت قرار گیرد.

در واقع اگر هدف كارایی, تنها هدف اجتماع تلقی شود, و از بقیه اهداف غفلت گردد, آنوقت می توان با پروفسور حیدرنقوی هم رإی شد كه گفته است “اگر بهینه پارتو هدف اجتماعی نهایی تلقی شود (كه قسمت اعظم اقتصاد رفاه بر پایه چنین فرض غریبی استوار است), آن گاه باید گفت كه آن جامعه بی نوای در حال سقوط, برای مردمش, به ویژه قشر فقیر آن, مهمانی ای آلوده به خست و امساك ترتیب داده است. چرا كه اقتصاد در حال بهینه پارتو می تواند با وجدان آرام به راه خود ادامه دهد, حتی اگر آن هایی كه از نیازهای ضروری زندگی مثل غذا, محروم شده اند, نتوانند بدون محروم كردن اندك ثروتمندان از ثروتی كه به سختی به دست آورده اند, در وضعیت بهتری قرار گیرند” (حیدرنقوی, 1993 : 123).

دو دهه پایانی قرن بیستم, دوران رونق اقتصادهای سرمایه داری مبتنی بر بازار آزاد در غرب, به ویژه ایالات متحده آمریكا است. اما توزیع درآمد مرتبا نابرابرتر شده است. نیكلاس بار از منابع مختلف نقل می كند كه تعداد فقیران در انگلستان, در این دوره به شدت افزایش یافته است. تعداد فقرا از 4 / 4 میلیون نفر در سال 1979, به 4 / 10 میلیون نفر در ده سال بعد افزایش یافته است. یعنی 5 / 2 برابر شده است. تعداد اخیر, 19 درصد جمعیت كشور و 22 درصد كودكانش را در بر می گیرد. در اغلب موارد نیز فقر پدیده ای پایدار است. بدین معنا كه نیمی از فقیران, از والدین فقیر زاده شده اند. در آمریكا نیز وضع, شبیه انگلستان است. نرخ فقر (جمعیتی كه زیر خط فقر قرار دارند.) از 1 / 11 درصد سال 1973 به 5 / 14 درصد در نیمه دهه 1990 بالا رفت. این جا هم فقر در میان سالمندان و كودكان افزایش یافته است (:142 Barr, 1998). اسمیدینگ نشان می دهد كه فقر در كشورهایOECD به ضرر زنان رشد كرده است. یعنی تقریبا در تمامی این كشورها, زنان سالمند و خانواده های بدون سرپرست مرد(6), در اوائل دهه 1990 وضع بدتری نسبت به گذشته داشته اند (جدول :1 Smeeding, 1997).

تحقیق علمی دیگری كه در ژوئیه 2000 منتشر شده, نشان می دهد كه به رغم رونق بی سابقه 9 ساله آمریكا, سهم كارگران تمام وقت زیر خط فقر از 5 / 2 درصد در سال 1997, به 9 / 2 در سال 1998 افزایش یافت كه شامل 5 میلیون نفر می شود. لیندا بارینگتن, مسئول این مطالعه گفت: “به روشنی معلوم می شود كه رشد بالای اقتصادی در آمریكا, همه قایق ها را به پیش نمی راند… داشتن كاری ساده در تمام طول سال نیز ـ حتی در دوران رونق ـ كافی نیست تا فرد از فقر نجات یابد” بر اساس این مطالعه, تعداد كارگران كم مهارت و كم مزد, امروز بیش از دو دهه گذشته آمریكا است. بین سال 1965 تا 1998, جمع سهم اشتغال بخش خرده فروشی و خدمات (دو بخش كم مزدتر در آمریكا), از 30 به 48 درصد افزایش یافته است.(7) شكل 2 تغییرات نسبت درآمد بیست درصد بالای درآمدی, به پایین ترین بیست درصد درآمد را طی دهه های قرن بیستم, برای آمریكا نشان می دهد. نمودار آشكار می سازد كه, گرچه در اوائل قرن برای مدت كوتاهی این نابرابری كاهش یافت, ولی در اغلب دوران مرتبا رو به افزایش بوده است. سهم جمعیت فقیر آمریكا تا سال 1998 باز هم بالا رفته و به 5 / 16 درصد جمعیت كل آن كشور رسیده است. درحالی كه اقتصاد پررونق و نرخ بیكاری پایین است, یك پنجم جمعیت آن كشور به لحاظ كار كردی بیسوادند و 13 درصد مردم آن امید زندگی بیش از 60 سال را ندارند(8).

گزارش توسعه انسانی 1998 برنامه عمران ملل متحدUNDP) ) حاكی است(9) كه 20 درصد ثروتمندترین مردم دنیا:

O 45 درصد پروتئین حیوانی را مصرف می كنند, سهم 20 درصد فقیرترین مردم از این ماده غذایی حیاتی تنها 5 درصد است.

O 58 درصد كل انرژی جهان را كار می زنند, 20 درصد فقیران كم تر از 4 درصد مصرف

انرژی دارند.

O 74 درصد خطوط تلفن را در اختیار دارند, در حالی كه فقیران تنها 5 / 1 درصد را.
O 84 درصد كل كاغذ جهان را مصرف می كنند, اما 20 درصد فقیرترین مردم جهان تنها 1 / 1 درصد.

O 87 درصد اتومبیل های شخصی را مالك هستند, ولی فقیران تنها كم تر از 1 درصد.
در سطح جهانی نیز نابرابری رو به افزایش است. روند نابرابری جهانی در شكل 3 مشهود است. در حالی كه سهم 20 درصد جمعیت ثروتمند جهان از زیر 70 درصد در سال 1960 به 80 درصد درآمد در سال 1989 افزایش می یابد, سهم 20 درصد جمعیت فقیر به زیر 2 درصد كاهش می یابد. در ایران نسبت درآمد 10 درصد ثروتمند به 10 درصد فقیر از 6 / 17 برابر در سال 1368 به 5 / 14 برابر در سال 1375 كاهش یافت. پیش از انقلاب اسلامی, اوج نابرابری مربوط به سال 1354 است كه ثروتمندان به طور متوسط 8 / 33 برابر فقیران درآمد داشته اند (آهوبیم , :1377 جدول 2). بی عدالتی ناشی از كاركرد آزاد نظام بازار, در هیچ جای دنیا تحمل نمی شود به همین دلیل در تمامی كشورهای سرمایه داری, دولت به طرق گوناگون در توزیع درآمد دخالت می كند.
در مقیاس بین المللی نیز نابرابری بین كشورهای بزرگ صنعتی (شمال) و كشورهای دیگر (جنوب) دائما در حال ازدیاد است. نقش شركت های چند ملیتی كه 90 درصد آن ها در مثلث آمریكا, اروپا و ژاپن مستقراند مرتبا روبه افزایش است. 70 درصد تجارت جهانی در سلطه 500 شركت قرار دارد. سهم پنج شركت بزرگتر از بازار جهانی كالاهای بادوام مصرفی 70 درصد; خودرو, هواپیمایی, فضایی, الكتریكی, الكترونیكی و فولاد بیش از 50 درصد; و از بازار نفت, كامپیوتر شخصی و صنعت رسانه ها بیش از 40 درصد است (:1350 2000 وSelf ). اعتراضات گسترده مردمی به كنفرانس سیاتل, مقر سازمان تجارت جهانی, در سال 1999 كه به اتحاد 52 كشور به رهبری هند در قبال امریكا و اروپا كشیده شد, هم چنین اعتراضات گسترده در ژنو در اجلاس بعدی, یا پراگ در سال 2000, همگی جنبشی است علیه بی عدالتی جهانی حاصل از سلطه سرمایه داری بازار در روابط بین الملل. تلاش سازمان ملل متحد برای حل بدهی كشورهای بحران زده قدم كوچكی در این ارتباط است.

در این مقاله ابتدا كاركرد توزیع درآمدی بازار توضیح داده می شود. عوامل نابرابری; منابع تولید, قیمت آن ها, و نقش ربا در این قسمت تشریح می گردد. در قسمت سوم تلقی نظریه بهروری نهایی به عنوان نظریه توزیع درآمد, نقادی می شود. مقاله با خلاصه و نتیجه گیری پایان می یابد.

2 ـ بازار در توزیع درآمد چگونه عمل می كند؟(10)

در نظام بازار, درآمد آحاد مردم از طریق عرضه منابع و نهاده هایی كسب می شود كه در اختیار دارند. این منابع را می توان سه دسته شمرد. سرمایه انسانی, سرمایه مالی و سرمایه فیزیكی. سرمایه انسانی یا نیروی كار در قبال مزد و حقوق فروخته می شود, سرمایه مالی در قبال بهره یا سود ارائه می گردد, و سرمایه فیزیكی, مانند زمین یا خانه, در برابر اجاره واگذار می شود. بنابراین درآمد هر فرد به مقدار منبعی كه در اختیار دارد, و بهایی كه در قبال آن می تواند دریافت كند, بستگی می یابد.

توزیع منابع تولید (ثروت)

چه چیزی توزیع ثروت را تعیین می كند؟ ثروت به شكل سرمایه مالی یا فیزیكی تحت تاثیر چند عامل توزیع می شود ; كه انباشت در طول زندگی, غصب و سایر تملك های ظالمانه ارث از آن جمله اند. البته قوانین مربوط به مالكیت, ارث و ازدواج در این امر تعیین كننده اند. ثروت در كشورهای سرمایه داری به شدت نابرابر توزیع شده است. شكل 4 این وضعیت نابرابر را برای دو كشور انگلستان و ایالات متحده آمریكا به خوبی نشان می دهد.

در انگلستان, در سال 1995, مالك نیمی از ثروت موجود كشور, تنها 10 درصد ثروتمندترین افراد بودند; و بقیه 90 درصد جمعیت نیم دیگر را در اختیار داشتند (:265 Sloman, 2000).
این اختلاف فاحش در تمركز ثروت كه در دیگر كشورهای تابع نظام بازار نیز مشاهده می شود, نباید تنها نتیجه تلاش و كوشش تلقی شود. بلكه نهادهای ناعادلانه و روش های مبتنی بر غصب و استثمار در سطح ملی و جهانی از علل قابل توجه آن است.
ثروت به شكل سرمایه انسانی, یعنی نیروی كار, تابع قدرت جسمانی و قابلیت های ذاتی دیگر, و هم چنین مهارت هایی است كه در طول زندگی انباشته شده است. تفكیك توانایی های انسانی بین ذاتیات ناشی از وراثت و قدرت اكتسابی, در عمل چندان آسان نیست. مهم ترین عامل توانایی, هوش و ذكاوت است كه معلوم نیست دقیقا چه مقدار نتیجه عملكرد عوامل ژنتیك است و چه میزان به محیط تربیتی یا تلاش و كوشش خود انسان بستگی دارد. به عنوان مثال دانش مهارت را در نظر آورید. روشن است كه فرزندان پدران و مادران تحصیلكرده, در كسب دانش, و مهارت معمولا موفق ترند تا فرزندان پدران و مادران دارای تحصیل كم تر. آن ها به مطالعه و كار تحصیلی تشویق می شوند و امكانات بهتری برایشان فراهم می گردد. از تغذیه مناسب نیز برخوردارترند و همین امر قدرت فراگیری را افزایش می دهد. آیا می توان ادعا كرد كه آن ها این پیش افتادن را از پدرانشان به ارث می برند؟ یا توانایی انباشته دانش و مهارت میراث پدرانشان است؟ به هر حال روشن است كه علاوه بر قابلیت های ژنتیك, محیط تربیتی خانوادگی و اجتماعی, یا به طور كلی, وضعیت محیطی افراد تاثیر به سزایی در انباشت سرمایه انسانی دارد. به عبارت دیگر, سرمایه انسانی, نه تنها به دلیل عوامل ذاتی نابرابر است, بلكه به دلیل نابرابریهای ثروت و درآمد در نسل گذشته, و نظامات اجتماعی غیرعالانه نیز متفاوت خواهد بود.

 

قیمت منابع تولید

عامل دوم تعیین درآمد در نظام بازار, چنان كه گفتیم به قیمتی بستگی دارد كه صاحب منبع موجود می تواند در قبال عرضه آن به چنگ آورد. قیمت منبع, خود به دو عامل بستگی می یابد; اول, بهره وری منبع, دوم قیمت كالای نهایی كه آن منبع در تولیدش مشاركت دارد. مثلا برای منبع نیروی انسانیL كه در تولید كالایX شركت می جوید, می توانیم بنویسیم:

PL = MPL . PX

كه در آنPX مزدی است كه بازار برای منبع سرمایه انسانی می پردازد,MPL بهره وری نهایی نیروی كار است, وPL قیمت كالایX در بازار.

قیمت قطعه زمینی در خیابان ولی عصر تهران با همان مساحت زمین در كنار جاده تهران ـ فیروزكوه, در بیابان های بین دماوند و فیروزكوه, بسیار متفاوت است. این اختلاف به دلیل كاربردهای متفاوتی است كه این دو قطعه زمین دارند, و نیز قیمتی كه برای كالاها و خدمات قابل حصول از آن ها پیدا خواهد شد.

بهره وری نیروی كار نیز هر چه بیش تر باشد, میل به استخدام وی فزون تر است. یعنی كارفرما حاضر به پرداخت مزد بالاتر خواهد بود. به عبارت دیگر, مزد به كیفیت سرمایه انسانی موجود بستگی پیدا می كند. این كیفیت چنان كه دیدیم, حاصل تركیبی از توانایی های ذاتی, آموزش و تلاش و پشتكار فرد است. كیفیت نیروی انسانی در شكل ویژه كارآفرینی, قدرت خلاقیتی فراهم می سازد كه در نزد قلیلی از افراد وجود دارد.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment