دانلود تحقیق در مورد پروژه تكلیف شب -قسمت پنجم

دانلود پایان نامه

 

تمرین و تكرار درس در مدارس یا خانه زمانی می تواند قابل استفاده و مفید واقع گردد كه عوامل موثر در یادگیری نیز مورد توجه باشد. به عبارت دیگر بدون آمادگی ذهنی، روانی و بدون انگیزه دقت، توجه وادراك صحیح مورد مطالعه، صرف تكرار نمی تواند چندان موثر باشد تغییرات نسبتاً پایدار و دائمی در رفتار یادگیرنده ایجاد كند.[1] هنگامی كه دانش آموزی می خواهد درسی را كه معلم در كلاس تدریس نموده در خارج از مدرسه به صورت های مختلف مطالعه نماید چندین بار آن را مجدداً بخواند و بنویسد یا مسائل را چندین بار حل كند این گونه تلاش ها نیز بدون در نظر گرفتن عواملی چون رشد، آمادگی، زیستی، ذهنی و روانی، رغبت و انگیزه نمی تواند كمك موثر بر امر یادگیری و پیشرفت تحصیلی نماید. این روش نیز پر واضح است كه اگر موضوع یادگیری یا دریافت های ذهنی در اوقات مختلف و موقعیت های متنوع به گونه ای تكرار نشود فراموش می گردد. اما اگر در انجام تكالیف و درس خواندن تناسب در میان باشد و تكالیف با درك و فهم صورت نگیرد نه تنها نمی تواند موجب یادگیری پایدار شود بلكه سبب فراموشی نیز می گردد.

 

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

 

3-آیا تكلیف شب یك ضرورت تربیتی است؟

یكی از آخرین مطالعات منسجم در خصوص اهداف تكلیف، تحقیق پرفسور (اپستین) است كه اهداف تكلیف شب را با جامعیت خاصی در هفت مقوله خلاصه و طبقه بندی كرده است.

1-تمرین: تكلیف به منظور افزایش سرعت، تسلط، تثبیت و حفظ یادگیری و مهارت است.

2-شركت فعال: تكلیف به منظور افزایش یادگیری و اشتغال در دانش آموز در فعالیت‌های یادگیری است.

3-رشد تخصصی: تكلیف شب به منظور پرورش حس مسئولیت شخصی، امانت و صداقت و قدرت مدیریت و زمان بندی، اعتماد به خود و تداوم در امر یادگیری است.

4-روابط متقابل شاگرد با والدین: تكلیف شب به منظور برقراری ارتباط بین والدین و فرزند در خصوص مهمترین كار مدرسه و امر یادگیری است.

5-خط مشی مقررات: تكلیف به منظور تأمین دستورات مدیریت، اجرای مقررات مربوط به سیاست كتبی در خصوص كم و كیف تكلیف روزانه و هفتگی است.

6-روابط عمومی: تكالیف منظور آگاهی دادن به والدین ازآن چیزی می باشد كه در كلاس درس بر فرزندان می گذرد.

7-تنبیه: تكالیف به منظور اخطار و هشدار به دانش آموزان می باشد و این امر به عنوان نوعی یادآوری در خصوص انتظاراتی است كه شخص معلم از دانش آموز در مسائل درسی و رفتاری او در كلاس دارد. كاربرد هر یك از اهداف فوق به نوعی به فعالیت آموزشی و یادگیری منجر می شود.

معنی دار كردن انجام تكالیف برای دانش آموزان[2]

گاه انجام تكالیف برای شاگردان بی معنی و بی فایده به نظر می رسد. زیرا او دقیقاً نمی تواند چه باید بكند. و پرسش های معلم برایش مبهم است در این طور مواقع كمك به او در مطالعه دقیق تر سوالات. تشویق او به پرس و جو از یك همكلاس به روشن شدن موضوع كمك خواهد گرفت.

این كمك خواهد در مدرسه خواه در خانه باید به صورت مناسب صورت گیرد، عدم ارتباط مطالب درسی با زندگی روزانه كودك یكی دیگر از مواردی است كه او را نسبت به انجام تكالیف دلسرد می نماید. كودك مفید بودن این تكالیف را نمی تواند تشخیص دهد و نویدهایی از این قبیل كه وقتی بزرگ شوی این معلومات به دردت خواهد خورد، مشكل را حل خواهد كرد. كمك لازم در این مواقع كوشش در ارتباط دادن وقایع و تجربیات زندگی خانوادگی با دروس مدرسه است. مثلا برای شاگردان كلاس های اول تا سوم مسئولیت هایی مانند یادداشت كردن پیام های تلفنی در مدرسه فرا می گیرند. تشویق آنان به نوشتن نامه به دوستان و بستگان، نوشتن خاطرات روزانه و از این قبیل به معلوماتی كه در مدرسه فرا می گیرد، جنبه عملی می دهد. اكراه در انجام تكالیف گاه ناشی از جذابیت محیط اطراف به خصوص بازی با دوستان یا تماشای تلویزیون می باشد. از طرف نیز اولیای كودك تصویر مثبتی از كار و فعالیت جدی به او ارائه نهاده اند. در این صورت چگونه می توان از كودك انتظار داشت كه از كار كردن لذت كسب كند. و حل یك مشكل تا چه حدی می تواند لذت بخش باشد و ارزش این كار را دارد كه انسان لذت های زود گذر را فدا كند.

4-ملاك های تعیین تكلیف

دكتر سیف بر ضرورت تشخیص توانایی های دانش آموزان در دوره های مختلف سنی و نیز در نظر گرفتن تفاوت های فردی میان ایشان تاكید نموده است و می گوید:

حجم تكالیف باید در حد معقول و مناسب با توانایی های دانش آموزان باشد.

در سال های اول مدرسه باید حتی المقدور تكالیف را محدود كرد و شرایطی كه امكانات اجازه می دهند بچه ها تكالیفشان را در مدرسه و تحت نظر معلم انجام دهند. با بالا رفتن سطح تحصیلات به تدریج كار خارج از كلاس، تحقیق و كارهای ابتكاری بیشتر می شود تا جائی كه در مقاطع دانشگاهی بخش عمده فعالیت های مربوط به یادگیری به عهده دانشجوست نه معلم.

سپس وی می افزاید: لغات تازه ای را كه یاد گرفته است تمرین كند و یا بنویسد. مسائل درس ریاضی را كه در مدرسه فرا گرفته است در منزل حل كند. بهتر است معلم با شناسایی دقیق توانایی و نیاز بچه ها تكالیفشان را به طور انفرادی تعیین كند. البته معلم زمانی قادر به اجرای روش مذكور خواهد بود كه شرایط آموزشی متناسب باشد. مثلاً: تعداد دانش آموزان هر كلاس استاندارد باشد. در حال حاضر مشكل اساسی این است كه به علت عدم مهارت در تدریس، تراكم دانش آموزان در مسائل مشابه آن یادگیری آن طوری كه باید در كلاس درس انجام نمی گیرد. و معلمین سعی می كنند با دادن تكلیف خیلی زیاد نقایص را برطرف كنند حال آن كه در چنین شرایطی تكلیف زیاد نتیجه سوء در بر خواهد داشت.

5- تناسب نوع تكلیف با نوع درس

اگرچه بر اساس تحلیل آماری اغلب یافته ها می توانیم بگوییم دانش آموزانی كه تكالیفشان را انجام می دهند نمرات بهتری دریافت می كنند اما هنوز نكاتی مبهم وجود دارد. نكاتی مانند این كه انجام چه نوع و چه میزان تكلیف و از چه درسی برای دانش آموزان موفقیت در بر خواهد داشت و آنچه كه محققان تاكنون بدان دست یافته این است كه انجام به شكل حل مسئله برای دروس ریاضی و رونویسی و روخوانی (نوع تكلیف) برای درس فارسی مفید و مناسب است برای درس علوم تكالیفی از نوع مطالعه، تحقیق، تهیه مجموعه های طراحی و ساخت انواع وسایل و دستگاه های ساده و ابتدایی مناسب می باشد.

6-جایگاه تكلیف

تكلیف تمرینی است در زمینه آنچه كه دانش آموز در كلاس فرا گرفته و فقط در همین جایگاه می تواند نتیجه یادگیری را برای او در بر داشته باشد. بنابراین استفاده های نابه جایی كه از آن به عنوان تنبیه و با نام جریمه داده می شود. از نظر آموزش مردود است، از نظر تربیتی نیز می تواند مورد قبول واقع باشد، زیرا در اصول تربیتی قانون حاكم است كه به لزوم وجود تناسب بین جرم و جزاء تاكید می ورزند.

مشكل دانش آموزی كه ضمن تدریس معلم با همكلاسش صحبت می‌كند با چندبار جریمه نوشتن از روی درس فارسی یا هر درس دیگر حل نمی شود. زیرا بین خطایی كه انجام داده و نوع تنبیهی كه معلم برایش تهیه كرده تناسبی وجود ندارد، خطای كودك در حیطه دیگری است و باید در همان حیطه ریشه یابی و اصلاح گردد. حتی در مواردی هم كه خطای محصل در زمینه آموزشی و درسی است جریمه دادن مشكلی را حل نمی كند.

در این حالت دانش آموز به جای اینكه به مرور یادگیری درس تمركز كند به فكر سریع نوشتن و تمام كردن جریمه هاست. ضمناً احتمال می رود كه خستگی ناشی از جریمه نوشتن او را از درس بیزار می‌كند.

معلم می تواند با تجدید نظر كلی در روش های تدریس و نیز به وسیله كاركردن بیشتر با این قبیل افراد آن ها را در یادگیری بهتر یاری نماید.

7-تصحیح تكالیف

با ایجاد عادات روزمره برای محصل می توان نظم را در او پرورش داد. باید روزانه و یا در روز های خاصی از هفته برای او حجم معینی تكلیف مشخص شود و دانش آموز نیز مدت معین و زمان خاصی را برای سایر امور زندگی‌اش در برنامه روزانه خود در نظر بگیرد و در مجموع به برنامه‌هایش نظم و سامان بخشد، لذا لازم است تكالیف دانش آموزان روزانه یا لااقل در روز های خاصی از هفته توسط معلم كنترل شود. زیرا اگر تكالیف به طور منظم كنترل نگردد ممكن است گروهی از دانش آموزان برخی از ایام به تصور اینكه شاید این بار معلم تكالیف را بررسی نكند در انجام آن تعلل ورزند دچار بی نظمی گردند.

از آن جا كه تكالیف دانش آموزان پایه اول تحصیلی بیشتر به شكل رونویسی و حل مسائل ریاضی می باشد، دقت شود هنگام كنترل آنها از روش خط زدن استفاده نگردد. علاوه بر كنترل انجام تكالیف لازم است كه تكالیف بررسی وتصحیح گردند. زیرا با انجام این روش از معلم ضعف های یادگیری هر دانش آموز و احتمالا ضعف های تدریس خود آگاه می گردند.

8-تشریح اهداف تكلیف

آشكار است كه معلم برای تعیین هر یك از تكالیف هدفی منطقی و مشخص در ذهن دارد. آموزگار باید این اهداف ذهنی را برای دانش آموزان تشریح كند. مثلا به محصل بگوید انجام این تكلیف شما را در درك مطلب مورد نظر یاری دهد.

چنانچه تكالیف با نیازها، علایق و توانایی های دانش آموز، مطابقت داشته باشند، توضیح اهداف تكلیف می تواند از میزان یادگیری و پیشرفت محصل برای خودش و نیز معلم مشخص سازد.

9-فواید و مضرات تكلیف

انجام دادن تكالیف نقش موثری در تثبیت یادگیری دارد و علاوه بر این بچه ها را مسئولیت پذیر و منظم می كند، به كار مستقل عادت می دهد و با انجام دادن تكلیف خود دانش آموز در یادگیری نقشی فعال ایفا می‌كند.

اما از طرفی آثار منفی خیلی زیادی دارد كه یكی از آن ها این است كه دانش آموز را از انجام فعالیت هایی كه برایش جالب است و اگر تكلیف نداشت نمی توانست انجام دهد، محروم می‌كند. و از طرفی بچه ها برای این كه تكلیف شب زودتر تمام شود، دست به كارهایی می زنند كه تاثیر منفی از نظر اخلاقی دارد.

مشق دوست خود را به جای مشق خود جا می زنند، خط خوردگی و یا امضا را پاك می كنند و به دروغ می گویند به خدا مشق نوشتیم ولی جا گذاشتیم!

به خصوص وقتی حجم تكلیف زیاد باشد این واكنش ها بیشتر می شود، درنتیجه اگر تكلیف شب و مشق زیاد باشد وسیله ای برای كشف راه های دروغ و تقلب می شود یعنی در واقع بچه ها از قدرت كشف و خلاقیت خود در حل مسئله در این جهت استفاده می كنند.

از طرفی فشار خانواده‌ها به منزله عامل اجبار، فكر شاگرد و نگرش او را به مدرسه و یادگیری تغییر می دهد و تكلیف شب وسیله‌ای برای درگیری در محیط مدرسه و خانه می‌شود.

10-اهداف تكلیف

بعضی از متخصصین و اولیا تعلیم و تربیت اهداف تكلیف شب را چنین ذكر كرده‌اند:[3]

  • تكرار درس آموخته شده و ثبت آن در ذهن یادگیرنده
  • تكمیل مطالب خوانده شده
  • جلوگیری از وقفه در امر آموزش
  • به فعالیت وا داشتن ذهن یادگیرنده
  • روشن شدن مزایای مبهم وغیر دقیق درسی
  • تامل و تفكر بیشتر بر روی مفاهیم درسی.
  • ایجاد زمینه رقابت سالم بین دانش آموزان.
  • پرورش نیروی ادراك، فهم و تعقل و درك حقائق و مفاهیم از طریق تجربه شخصی
  • كسب مهارت و ایجاد زمینه مساعد جهت بروز خلاقیت ها

10- بازآموزی و تمرین در شرایط غیر كلاسی

11-پرورش حس وقت شناسی و اعتماد به نفس

12-ایجاد عادت به استفاده درست و منطقی از اوقات فراغت

11-انواع تكلیف

آقای مجتبی مصدق آورده است[4]

بسیاری از معلمان مطالعه هر درسی در خانه كه آن را وظیفه ای می دانند كه در خلال روزهای مدرسه برای دانش آموزان تعیین می شود تا در خانه انجام دهند با تكلیف شب برابر می دانند در این جا انواع گوناگونی از تكلیف شب را كه عموماً در مدارس روزی معین می شود مورد بررسی قرار خواهیم داد. «پروفسور دویل و پروفسور باربر كه در زمینه تكلیف شب تحقیقاتی را انجام داده اند به این نتیجه رسیده اند كه سه نوع تكلیف وجود دارد. تكلیف تمرینی، تحقیقی برای آمادگی و تكالیف گسترشی با هدف ایجاد تفكر خلاق» به این نوع از تكلیف كمتری می توان به صورت یك شبه نگاه كرد. یكی از خصوصیات تكالیف گسترشی یا خلاق تمركز بر تولید چیزهای جدید و بكر است نه، در انجام دادن تمرین های بی شماری كه متاسفانه در كشور ما خیلی كم و به ندرت این تمرین ها استفاده می شود.

اما در مدارس ایران چند تكلیف منزل عمومیت دارد: 1-تكالیف تمرینی 2-تكالیف تحقیقی 3-تكالیف رونویسی 4-تكالیف گسترشی و خلاق كه عمدتاً در مدارس تیزهوشان و در برخی موارد در دبیرستان ها به كار گرفته می شود.

12-حجم تكلیف

انتخاب و نوع تكالیف متناسب با همان درس به تنهایی كافی نیستند و باید به حجم آن نیز توجه شود، زیرا اگر مثلا برای درس فارسی چند صفحه رونویسی تعیین گردد و به علت حجم زیاد كارها از وقت دانش آموز كاسته می شود و نتایج یادگیری مطلوب نخواهد بود.

متوسط انجام تكالیف برای دانش آموزان پایه اول تحصیلی 20 دقیقه است این زمان برای پایه های تحصیلی بالاتر به تدریج افزایش می یابد. در حال حاضر در انتهای هر درس در كتب درسی برخی از پایه های تحصیلی دستور العمل‌هایی برای دانش آموزان جهت انجام تكالیف درج گردیده است كه به طور تقریبی حجم تكالیف لازم را برای هر درس مشخص می سازد.

دستورالعمل های یاد شده شامل تعدادی پرسش، تمرین رونویسی، آیا می دانید كه … می باشد. گروهی از معلمین حجم تكالیف تعیین شده را مناسب نمی دانند و با انتخاب خودشان تكالیفی را برای محصلین مشخص می كنند. در مورد ارتباط میزان تكالیف تعیین شده توسط معلمان  و این كه تا چه حد با سطح تحصیلات، سابقه آموزشی در ارتباط می باشد. نتایج تحقیق نشان می دهد كه متغیرهای فوق متاسفانه تاثیر چندانی در میزان تكالیفی كه برای دانش آموزان تعیین می شود، ندارد و اكثر معلمان علیرغم سابقه تحصیل یا حرفه خود با تكالیفی بین 3 تا 4 صفحه بالاترین درصد را تشكیل می دهد. لازم به یادآوری است كه مشق شب به منظور یادگیری بیشتر و عمیق‌تر انجام می شود و این امر بر یكی از قانون های یادگیری استوار است و چنان چه عملی پیامد خوشایندی برای موجود زنده نداشته باشد كم كم خاصیت خود را از دست می دهد. یعنی قانون تمرین همراه با قانون اثر می تواند در تثبیت یادگیری ثمربخش باشد. بدین سبب بر معلم است كه تكالیف دانش آموزان را به دقت مورد بررسی قرار دهد. در ضمن ارج نهادن به كار و فعالیت دانش آموزان اشكالات آنان را متذكر گردد.

از دادن تكلیف به صرف بی كار بودن بچه ها در منزل و ازآن مهمتر این كه از خط زدن تكلیف ها، پاره كردن و یا بررسی تكالیف شب توسط شاگردان دیگر جداً خودداری ورزد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری

در پایان به این نکته می رسیم  که تکلیف شب وقتی برای دانش آموز مفید و کارآمد واقع می شود که متناسب با سن،حجم درس و علاقه دانش آموز باشد اگر این اصول رعایت شود تکلیف شب باعث موفقیت و پیشرفت می شود. در غیر این صورت کاری بیهوده و وقت گیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ

  • تكلیف شب از دیدگاه متخصصین تعلیم و تربیت، معاونت آموزشی اداره كل سال 1372
  • نشریه ماهانه آموزشی تربیتی پیوند شماره 124
  • رشد معلم، سال دهم، چاپ 1370 – شماره 1
  • فصلنامه تعلیم و تربیت، سال دهم، شماره 2 تابستان 73 شماره مسلسل 38
  • پیوند، نشریه ماهانه تربیتی و پرورشی چاپ 1370 – نگرش دوباره به مشق‌های شب یا تكالیف درسی
  • توكلی، مهین، تكلیف شب از دیدگاه تحقیقات تربیتی
  • فصل نامه تعلیم و تربیت شماره مسلسل 25 بهار 1370
  • ماهنامه تربیت ، سال دهم، شماره نهم

مجله پیوند، دكتر زهرا بازرگان، سال 1370 شماره

[1] – تكلیف شب به عنوان یك تجربه یادگیری- «ماری  آن دویل» ترجمه حقیقی و قزوینی فاطمه»

[2] -ماهانه آموزش تربیتی پیوند شماره 152 سال 1370.

معنی دار كردن تكالیف برای دانش آموزان- رشید پور احسان.

 

[3] – رشد آموزش ابتدایی، اسنفدماه 1377- شماره14.

[4] – رشد اموزش ابتدایی اسفند 77، شماره 14.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

Leave a comment