تعاريف سرمايه اجتماعي

يكي از مشكلاتي كه دانشمندان علوم مديريت و علوم اجتماعي با آن مواجه مي باشند، ارائه تعريفي جامع از سرمايه اجتماعي است. تعريف رابرت پاتنم در علوم سياسي، جيمز كلمن در علوم اجتماعي، فرانسيس فوكوياما در تاريخ اقتصادي اجتماعي و تحقيقات بانك جهاني از جمله اولين اقدامات در اين زمينه بوده است. اين واژه توسط اكثر نويسندگان به عنوان شبكه ها، هنجارها، اعتماد و راهي كه جوامع مي توانند از طريق آن اهداف جمعي را به صورتي كارآتر انجام دهند، تعريف شده است.

سرمايه اجتماعي يك هنجارغير رسمي ايجاد شده مي باشد كه همكاري ميان دو يا چند شخص را افزايش مي دهد. هنجارهايي كه سرمايه اجتماعي را شكل مي دهند مي توانند از رابطه متقابل بين دو دوست شروع شده و آيين هاي پيچيده و بغرنجي مانند مسيحيت و كنفوسيوسيم را شامل گردند.(Fukuyama,1999).

شايد بهترين تعريف از سرمايه اجتماعي را بتوان در تك بيت شاعر غزلسراي ايراني”حافظ”يافت كه مي گويد:

آسايش دوگيتي تفسير اين دو حرف است               با دوستان مروت  با  دشمنان  مدارا

مروري بر تعاريف صاحبنظران رشته هاي مديريت، سياست و… نشان مي دهد كه توجه همه آنها بر ارتباطات، تعاملات، شبكه ها و… مي باشد. به نظر حافظ براي رسيدن به سرمنزل مقصود حتي با دشمنان نيز بايد ارتباط داشته باشيم كه اين ارتباط همانا مدارا كردن با آنها مي باشد و اين مهم حاصل نمي شود مگر آنكه سرمايه اجتماعي حفظ و تقويت گردد.

آنچه بر ابهامات فراوان پيرامون تئوري سرمايه اجتماعي مي افزايد، تعاريف متعدد در حوزه هاي گوناگون توسط افراد مختلف است . چنانکه در بررسي ادبيات موضوع با انبوهي از تعاريف روبرو مي شويم که در حوزه هاي متفاوتي ارائه شده اند. در زير به برخي از اين تعاريف اشاره مي شود :

– سرمايه اجتماعي شبكه شخصي يك فرد و پيوستگي هاي نهادي برگزيده او را در بر مي‏گيرد.

(Belliveau, O Reilly and Wade, 1996).

– از نظر فوكوياما سرمايه اجتماعي عبارت است از توانايي‌هاي افراد براي كار كردن با يكديگر، به منظور دستيابي بهاهداف مشترك در گروه‌ها و سازمان‌ها .(Fukuyama, 1995)

– سرمایه اجتماعی اهمیت اساسی شبکه های قوی، روابط مبتنی بر اعتماد و همکاری را در اجتماعات آشکار می سازد. (Jacobs,1965)

– سرمایه اجتماعی شبکه ها و هنجارهای تشریک مساعی متقابلی است که ایجاد ارزش می نماید (پاتنم ، 1999).

–  از دیدگاه سازمانی، گوشال و ناهاپیت[1] (1998) سرمایه اجتماعی را به عنوان جمع منابع بالفعل و بالقوه موجود در درون، قابل دسترس از طریق، و ناشی شده از شبکه روابط یک فرد یا یک واحد اجتماعی تعریف می کنند. از دیدگاه آنها سرمایه اجتماعی یکی از قابلیت ها و دارائی های مهم سازمانی است که می تواند به سازمان ها در خلق و تسهیم دانش کمک بسیار نماید و برای آنها در مقایسه با سازمانهای دیگر مزیت سازمانی پایدار ایجاد کند.

 

 

 

 

 

 

– مجموعه ای از تعاریفی که توسط بانک جهانی منتشر شده در جدول شماره 2-1 آمده است.

 

 

  مجموعه اي از تعاريف منتشر شده توسط بانك جهاني
بورديو[2] مجموع منابع بالقوه يا بالفعلي است كه با عضويت در شبكه پايايي از روابط كم و بيش نهادينه شده از آشنايي يا شناخت متقابل، بدست مي آيد..
پاتنم[3] اجزاء اصلي سازمان اجتماعي، مانند اعتماد، هنجارها و شبكه هايي كه مي توانند كارايي اجتماعي را با تسهيل كنشهاي هماهنگ ، بهبود دهند.
گروتارت، ون باستلار[4] نهادها، روابط، نگرشها، ارزشهايي كه تعاملات بين اشخاص را مديريت كرده و به توسعه اجتماعي و اقتصادي كمك مي نمايد.
ببينگتون[5] روابطي كه اشخاص در آن سرمايه گذاري مي كنند و جرياني از منافع را به وجود مي آورند.
فافچمپس[6] يك شبكه از پديده اجتماعي مرتبط. (بويژه نقشي كه روابط بين فردي، عضويت كلوپ و شبكه هاي اجتماعی، در تبادل اجتماعي كارآمد بازي مي كند).
روبيسون

و سيلس[7]

 احساس همدردي، نگراني، همدلي، احترام، حس اجبار و اعتماد يك شخص يا گروهي به شخص يا گروهي ديگر.
اوستروم[8]
(Francis, 2002) منبع :

سرمايه اجتماعي دانش، ادراك، هنجارها، قوانين و انتظارات مشترك درباره الگو هاي تعاملات است كه گروهي از افراد در برخورد با مساله هاي غامض اجتماعي، موقعيتهاي عمل جمعي با خود به سازمان مي آورند. افراد بايستي روشهاي تقويت انتظارات و اعتماد متقابل را جهت غلبه بر وسوسه هاي كوتاه مدت ناخوشايند پيدا نمايند.

 

جدول شماره 2-1 : تعاریف بانک جهانی از سرمایه اجتماعی

[1] Nahapiet and Ghoshal

[2]Bourdieu

[3]Putnam

[4]Grootaert and Van Bastelaer

[5] Bebbington

[6] Fafchamps

[7] Robison and Siles

[8] Ostrom


0 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *