تحقیق رشته حقوق : حقوق خانواده -قسمت 3

فصل 2

خانواده از دیدی یك مؤسسه حقوقی است و روابط اعضای آن بناچار باید مبتنی بر ضوابطی باشد. بررسی حقوق خانواده در پنج قسمت قابل ذكر است.

فصل دوم آن مربوط به حقوق اختصاصی زنان است.

فصل سوم آن مربوط به حقوق شوهر یا وظیفه زن است.

در قسمت چهارم سخن از حقوق فرزندان است.

در فصل پنجم سخن از حقوق والدین و اجداد است.

برای متن کامل پایان نامه های کارشناسی ارشد رشته حقوق (همه گرایش ها) می توانید اینجا کلیک کنید

مقدمه

فوائد رعایت حقوق

حقوق مشترك

1-سكونت مشترك

2-مضاجعت و تمكین

3-ستر و لباس یكدیگر

4-معاشرت نیكو

5-وحدت و انس

6-تكمیل و تكامل

ضرورت رعایت حقوق

ضمانت اجرای حقوق

 

 

نه تنها زندگی خانوادگی بلكه زندگی اجتماعی نیاز به قواعد و ضوابطی دارد كه اعضاء مؤظف به تبعیت از آن میباشند. اسلام برای تحكیم خانواده و بنفع هر یك از اعضای آن حقوق و وظایف مخصوصی وضع كرده كه رعایت آن سبب نزدیكی افراد بهم شده و درهم ریختگی ها و هرج و مرج ها را از بین می برد.

این حقوق از زمانی است كه ازدواجی صورت میگیرد و زن و مردی بر اساس قرارداد تصمیم میگرند تحت شرایطی مورد قبول با هم زندگی نمایند.

فواید رعایت حقوق

رعایت حقوق برای زن و شوهر و فرزندان این فواید را دارد كه اولاً مرز مسؤولیت ها را نسبت بیكدبگر معین میكند. طوری كه هر یك از اعضاء در می یابند چه راه و روش و چه مشی مشخصی را باید در پیش گیرند تا مورد توجه و عمل كرده به وظایف و تعهد باشند.

بر اثر آن نظم در خانواده برقرار می شود و آزادی ها مهار شده و تحت ضابطه اندیشه‌ای درمی آید. دیگر كسی تن به بی بند و باری نمی دهد و هرج و مرج در محیط خانواده نخواهد بود. حیثیت هر كس در چارچوب آنچه برایش مطرح است شناخته شده و روی آن حساب خواهد شد.

رعایت حقوق در خانواده سبب پیدایش امنیت در آن میشود، حدود توقعات اعضای خانواده از یكدیگر معلوم میگردد، طرز رفتارها مشخص و در چارچوب ضابطه ها علنی میگردد. زن و شوهر می توانند برای كار و زندگی خود برنامه ریزی كنند و وضع حال و آینده را پیش بینی نمایند.

و بالاخره رعایت حقوق باعث ایجاد عدالت در خانواده شده و هر یك از اعضاء بر اساس آن برای خود و دیگران مرزی قائل میشوند و از آن حد و مرز تجاوز نكنند و این مجموعه خود عامل و سبب رشد خانواده و در سطحی كلی تر سبب رشد جامعه انسانی است.

 

سكونت مشترك:

اعضای خانواده مادام كه در تعهد یكدیگرند در یك خانه و در زیر یك سقف زندگی میكنند. و این امر خود سبب پیدایش انس ها و الفت ها و موجب تداوم زندگی است. این زندگی خانوادگی نیست كه مرد در ایران، زن در اروپا و فرزندان در جائی دیگر باشند. در چنین صورتی شوهر دیگر شوهر نیست، بلكه عامل و كارگزاری برای همسر و فرزندان است.

وضع بهمین گونه است در باره فرزندان. این روا نیست كه پدر و مادری بهر علتی فرزند خود را از خود دور بدارند و مثلاً ببهانه تربیت بهتر یا علل و انگیزه‌های دیگر او را به پرورشگاه و یا مهد كودك بسپارند. در آنصورت دیگر چه پدری و چه مادری و چه فرزندی؟

 

ستر و لباس یكدیگر:

تعبیر قرآن از زن و شوهر این است كه برای هم لباس و ساتر باشند (هن لباس لكم و انتم لباس لهن) و این بنظر ما تعبیری بسیار ظریف و واجد نكته هائی بسیار مهم است. تفاسیر اسلامی در این ارتباط تحلیل هائی دارند كه اهم آنها عبارتند از:

-اینان لباس یكدیگرند بدین معنی كه حافظ یكدیگر از آسیب ها و عوارض مختلفند.

-ساتر هم و پو.شنده عیوب و نواقص یكدیگرند و سعی دارند عیب یكدیگر را نزد بیگانه علنی نسازند.

-مانع فجور و گناه یكدیگرند و اجازه نمی دهند آلودگی و فجوری بریا یكدیگر باشد.

-مایه آراستن و زیبائی و سبب سرووضع پیدا كردن یكدیگر.

-وبالاخره مایه حفظ هم از حدت و شدت گرمای جنسی و غریزی یكدیگرند.

معاشرت نیكو:

در روابط خانوادگی اصل بر این است كه تصور شود همه خیرخواه یكدیگرند و در طریق رشد و تكاملب هم گام برمیدارند. از بدخواهی نسبت بهم و دیگر عیوب اخلاقی دور و مبرا هستند و بر این اساس با حسن تلقی از امور با یكدیگر برخورد دارند. عیب هم را نادیده میگیرند و برای بزرگ كردن عیوب هم اقدامی ندارند.

وحدت انس:

بنای حیات خانوادگی بر انس و یكرنگی گذارده شده و از این بابت هیچ واحد و ارگانی را مشابه آن نمی یابیم. حتی در ضرب المثل ها و كنایات و استعارات مربوط به وحدت ها و یگانگی ها بغیر از جنبه های عقیدتی مسأله خانواده و اعضای آنرا به عنوان نمونه ذكر میكنند.

روایات متعددی در اسلام توصیه به این امر دارند كه زن و شوهر موجبات رشد یكدیگر را فراهم آورند و این رشد هم در جنبه مادی است و هم در جنبه معنوی است، مثلاً برخی از احادیث اسلامی گویند زنی كه موجبات تحصیل شوهرش را فراهم كند و سببی بسازد كه عالم گردد خداوند بهشت را بر او ارزانی دارد. و هم روایتی دیگر می گوید زنی كه موجبات حج و شركت شوهر را در جهاد فراهم آورد خود در اجر و پاداش آن شریك است (مكارم الاخلاق، بحارالانوار)

حقوق دیگری هم وجود دارند كه اگر نیكو نگریسته شوند در همین ابواب گرد هم می آیند از جمله حفظ جوانب یكدیگر، برخورد با صمیمیت، تلاش برای رفاه و سعادت هم، حفظ و تداوم انس بحدی كه روایات ما میگویند مكروه است زن و شوهر بر یك سفره غذا نخورند. وفاداری بشروط ضمن عقد و حتی قولهائی كه صورت شرطی نداشته باشد. مثلاً اگر شوهر بهمسرش قول داده است همسر دیگری نگیرد بر او لازم است این شرط را رعایت كند.

آنچه قابل ذكر است این است كه این حقوق باید در مرز قرآن و سنت باشد و اسلام اجازه نمی دهد كه مسلمانی بر حكم خدا پیشی گیرد و ضوابطی معین نماید كه مخالف آن باشد. وجود سنت قرآن بر سر سفره عقد حاكی از این موضوع است كه زن و شوهر خود را مكلف به ادای وظایفی در این چارچوب میدانند و باید این رعایت را همچنان ادامه بخشند. زن و شوهر مسلمان وظیفه دارند همه اعمال و رفتلر خود را با قرآن و سنت منطبق سازند نه تنها یك بعد و یك جنبه آن را.

 

 

فصل 2

دامنه حقوق زن

الف) نفقه: غرض از نفقه چیزی است كه فردی برای زندگی متعارف و متعادل خود بدان نیاز دارد. و در این بحث شامل انواع هزینه هائی است كه مرد در ازای پیمان زناشوئی آن را برای زن باید متحمل گردد.

نفقه شامل مواردی چون غذا، مسكن، لباس، اثاث البیت مورد نیاز، حتی در فقه اسلامی هزینه آرایش است كه شوهر بر طبق ضوابطی باید آن را بپردازد. این پرداخت بر سااس نیاز، شأن، و شرایط متعارف اجتماعی است. در زمینه نفقه زن مطالب و نكاتی است كه باید بدان توجه شود:

این وجوب از آغاز زندگی مشترك است تا زمان مرگ و حتی در مدت عده طلاق رجعی، خواه زن فقیر باشد و خواه غنی. اگر شوهر ورشكست شود حق زن مقدم بر ادای دیگر بدهی است. اگر شوهر نتواند به وضع متعارفی نفقه را بپردازد در صورت تمكن وظیفه جبران دارد. اگر چند روزی نفقه را ندهد و زن آن روزها را بگذراند بدهی شوهر از زن ساقط نخواهد شد.

شوهر وظیفه دارد لباس و مسكن مناسبی در اختیار زن بگذارد، غذات و لباسی برای زن تهیه كند كه از وضع او در خانه پدرش بهتر باشد. از نظر كلی وضع باید بگونه ای باشد كه آسایش نسبی او را بگونه ای مشروع و قابل قبول فراهم سازد.

اگر در شؤون زندگی زن خدمتكار مطرح بوده شوهر باید آن را عهده دار گردد و این خود هشداری است برای مردان كه در انتخاب همسر مراقب باشند.

 

برخورد خوش

از حقوق و مطالبات زن از شوهر یكی این مسأله است كه شوهر باید برخورد خوشی با زن داشته باشد. این برخورد خوش به صور و شیوه هیا گوناگون است كه اهم آن میتو.اند راجع به موارد زیر باشد:

احترام: رسول خدا (ص) فرمود: كسی كه زن میگیرد باید احترامش كند (من اتخذ زوجه فلیكرمها (كافی)، جلوه دیگر این احترام مراقبت از اوست بدان خاطر كه زن در تعبیر قرآنی بصورت حرث و كستزاری معرفی شده است و طبعاً این حرث نیاز به حمایت دارد.

مدارا: امام صادق (ع) فرمود حق زن بر شوهر این است كه او را سیر كند و او را بپوشاند و اگر لغزش و خطایی مرتكب شد او را ببخشد (بحارالانوار ج 74) و هم در حدیث دیگر آمده است كه رسول خدا (ص) فرمود: بهترین مردان امت من كسانی هستند كه دست ستم به سوی خانواده خود دراز نكرده و به آنان احسان میكنند (مكارم الاخلاق – خیرالرجال من امتی اللذین لایتطاولون علی اهلیهم و یحسبون علیهم)

امام سجاد (ع) فرمود: حق همسر تو آن است كه بدانی خدای او را مایه آرامش و الفت تو قرار داده و این را از جمله نعمتهای بزرگ خدا بشماری و از این رو در رفتار خود مدارا كنی و احترام او را نگاه داری در سخنان پیامبر و امام امیرالمؤمنین بارها توصیه به مداریا با زنان است و رأفت با آنها.

رعایت عدالت: این هم نكته ای مهم و از حقوق واجبه آنهاست كه شوهر در ارتباط با زن عدالت را بنمایند. به قدرت و زور متوسل نشود و استبداد خود را عامل حقانیت خویش قرار ندهد.

پیشگیری و منع:

از وظایف شوهر در ارتباط با همسر یكی این است كه در ارتباط با لغزش های بعدی پیشگیری هائی داشته باشد موجباتی به وجود آورد كه زن به دام نیفتد و عفت و پاكدامنی او لكه دار نگردد. هم چنین او را از افتادن در وادی گناه كه سقوط آور است محافظت نماید.

اسلام مرد را موظف كرده است كه زن را حفظ كند، هم جسم و روان او را و هم عفت و اخلاق او را و باید مراقب باشد تا خطری برای او پدید نیاید. حافظ و حامی او از ناملایمات باشد، او را از فسق و فجور بازدارد، از دید اجنبی مصون و از نگاههای شهوت آلود مستورش دارد.

روایات ما میگویند مردی كه میداند زنش آلودگی دارد و با این حال او را تحمل میكند و یا عكس العمل نمی دهد دیوث است و بوی بهشت را نخواهد شنید. این سخن نشان می دهد كه مسؤولیت او در ارتباط با همسر تا چه حد است.

غرض آنكه مرد هم بحكم اسلامی و هم به حكم قانون موظف به ادای حقوق واجبه زن در مسائلی است كه برشمردیم و هم مراعات حال و احوالش در دیگر موارد كه جنبه انسانی دارد و ما آنها را برشمردیم. اسلام او را گل یا ریحانه معرفی میكند. آنكس كه بخواهد از ریحانه‌ای بهره ببرد باید از عوامل آلوده او را دور نگه دارد.

 

فصل 3

حقوق شوهر

مقدمه

دامه حقوق شوهر

1-تمكین زوجه

2-اطاعت و فرمانبرداری

3-حفظ عفت خود

4-حفظ عفت شوهر

5-مدیریت كانون

6-اخلاق خوش

7-تحمل شوهر

8-پنهان داشتن ها

از دیگر حقوق شوهر

 

حقوق شوهر

مقدمه

یك زن خوب و شایسته از دید اسلام زنی اسن كه بنحوی شایسته سعی به شناسایی حقوق شوهر و ادای آن بوجهی نیكو داشته باشد و آنچه از او در این ارتباط مورد انتظلر است رعایت وظایف بنحوی مؤدبانه است نه توجه به زیبائی صورت و یا حقوق بگیری و كارمندی.

 

دامه حقوق شوهر

اینكه حقوق شوهر چیست و تا چه دامنه ای است بحثها و نظرات بسیار است. شاید همه آنها و یا بخش مهمی از آن را بتوان در این بحث بشرح زیر مطرح كرد:

1-تمكین زوجه: غرض تمكین در مضاجعت است. داشتن ارتباط آمیزشی با زن از حقوق شوهر است و زن نمی تواند در این زمینه شوهر را مانع شود و یا عذری بیاورد، مگر آنگاه كه برای او منعی شرعی و یا زیستی مطرح باشد.

2-اطاعت و فرمانبرداری: برخی از فقهای ما كل حقوق شوهر را در دو كلمه خلاصه كرده اند: یكی اطاعت و دیگر حفظ زندگی از مال و ناموس. غرض این است كه میخواهیم بگوئیم مسأله اطاعت و فرمانبرداری از همسر از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

شك نیست كه اطاعت در چارچوب ضوابط شرعی است نه بر اساس آنچه كه شوهر هوس كند. مثلاً شوهر حق ندارد در زمینه گناه از همسر خود طااعت بخواهد. نمی تواند به او دستور دهد كه مثلاً خود را در برابر مهمانان بیاراید و حاضر كند، برای او و دوستانش وسایل شراب و قمار فراهم سازد. آری، شوهر میتواند در امر صواب از همسر خود اطاعت و صمیمیت بخواهد و به فرموده رسول خدا (ص) بر زن است كه از شوهر تبعیت كند و نسبت به او ابراز خلوص نماید، بغیر از روایات دید اخلاقی هم این است كه زن حرف شوهر را گوش كند، به دستورات او گردن نهاد، خوددار باشد و تمایلات او را برآورد.

روایات اسلامی میكویند این امر در عین اینكه وظیفه ای برای زن است سبب غفران و آمرزش او و حتی بستگان و والدین او نیز خواهد شد.

3-حفظ عفت خود: اسلام میخواهد زن عفیف و پاكدامن باشد و این پاكدامنی از یكسو برای او وظیفه ای اسلامی است و از سوی دیگر چون بخشی از اثار و منافعش به شوهر برمیگردد جزء حقوق شوهر بحساب می آید.

زن حق ندارد بدون اجازه شوهر از خانه بیرون رود (وسایل الشیعه ج 14)، حق ندارد پای مردی را كه حتی ممكن است از بستگان او باشد ولی مورد رضای شوهر نیست وارد خانه همسر كند (مكارم الاخلاق) و حق ندارد پای خائن به شرف و ناموسی را به خانه خود باز كند (كافی) زیرا در چنین صورت حق شوهر از میان رفته است.

اسلام میخواهد فرزند از آن زوجین باشد و از بستر مشترك پدید آید (الوالد للفراش) و بدین نظر زن را موظف كرده است كه بستر شوهر را از معرض جنایت ها و دستبردها دور دارد. و حتی بدون اجازه شوهر كسی را در خانه نپذیرد.

حفظ عفت شوهر: زن باید بداند كه شوهر در معرض لغزیدن هاست. دیدار چهره های گوناگون، زنان آلوده و هوسباز، تنوع های گوناگون در كوچه ها و خیابان ها، زرق و برق و فریب گمراه كننده اند. زن با دلارائی و دلداری خود، با آرایش مناسب، با عرضه خود به شوهر با تمام وجود، باید موجبات عفت و پاكی چشم شوهر را تضمین كند. چه بسیارند افرادی كه آلوده شدند بدان خاطر كه در محیط خارج خانه با زرق و برق ها و دلفریبی ها مواجه بوده اند و در داخل خانه با وضع زننده و نابهنجار خود. متأسفانه ما در مواردی با زنانی مواجهیم كه در خانه هیچگونه آرایشی ندارند. لباس های خوب و زیبای خود را برای بیرون و مهمانی ها مورد استفاده قرار میدهند و لباسهای چركین و كثیف را در خانه. در حقیقت شوهرشان احساس میكند كه در خانه خود آشپز و كلفتی دارد نه زن و بانو. درحالیكه روایات ما زن را موظف كرده اند كه بخصوص از ساعتی قبل از حضور شوهر در خانه آمادگی و تهیو لازم را داشته باشند.

5-مدیریت كانون:

او وظیفه دارد كانون خانوادگی را برای زندگی گرم نگه دارد. آنچنان كه مرد رغبت كند در آن زندگی نماید و یا پس از پایان كار روزانه علاقمند شود و سوی خانه حركت كند و در آنجا آسایش و آرامشی برای خود پیدا نماید. آری، مسأله پخت و پز و اداره خانواده و رفت و روب و دكورسازی جز وظیفه زنان نیست و از این بابت زن به شوهر بدهی ندارد ولی آنكس كه خواستار ادامه زندگی و داشتن وحدت و الفت هست این جنبه ها را در خود پذیراست.

Leave a comment