پروژه رشته مدیریت درباره بررسی ارتباط بین کار و زمان – قسمت دوم

با توجه به مباحث طرح شده به بیان چند نكته مهم در مورد بهره وری می پردازیم:

1- ماهیت بهره وری به معنای هوشمندانه كاركردن است نه سخت تر كاركردن . بهبود بهره وری واقعی با كار سخت حاصل نمی شود . علت آن است كه جسم انسان محدودیتهایی دارد و فراتر از توان جسمانی
نمی توان كار كرد .

2- بهره وری تنها خاص نیروی انسانی نیست بلكه به معنای استفاده مؤثر و مفید از تمام منابع از جمله سرمایه ، زمین ، مواد ، انرژی ،   اطلاعات و نیروی انسانی است .پس بهره وری پدیده ای چند بعدی است .

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

3- بهره وری تنها بر كمیت بازده تأكید ندارد بلكه كیفیت بازده را نیز مهم می داند . برای بالا بردن كیفیت ، وجوه اجتماعی ،روانی و اقتصادی بسیاری باید مورد توجه قرار گیرد و مسائلی مانند كیفیت محیط كار ، رعایت شغلی و …. اهمیت پیدا می كند .

4- كاهش هزینه ، همیشه بهره وری را بالا نمی برد . به ویژه برخی هزینه ها از جمله آموزش و پژوهش كه در دراز مدت باعث افزایش بهره وری می شود و ممكن است آثار كوتاه مدت نداشته باشد . پس كاهش هزینه باید با توجه به درجه اهمیت هر كدام از عوامل موثر در بهره وری صورت گیرد .

5- درست نیست كه تصور كنیم مفهوم بهره وری را تنها می توان در تولید صنعتی یا كشاورزی به كار برد . بهره وری در هر نوع نظام و سازمانی چه آموزشی ، خدماتی ، تولیدی ، یا اطلاعاتی كاربرد دارد .

6- مفهوم بهره وری به طور روز افزونی باكیفیت پیوند یافته است . از عوامل مؤثر در كیفیت نیز نیروی كار ، مدیریت آن و شرایط كار است . امروزه نگرشهای تازه ای در مدیریت مطرح شده كه بیشتر از الگوی كنترل كیفیت ژاپنی ها الهام گرفته است كه با مشاركت دادن كاركنان در برنامه ریزی ، بهره وری افزایش می یابد . زیرا نوع مشاركتها باعث افزایش رضایت شخصی می شود كه بر بهره وری اثر می گذارد .

به طور كلی نسبت به بهره وری باید بینش فراگیر و جامع اتخاذ شود ; زیرا بهره وری كل جامعه را در بر می گیرد . در واقع بهره وری معیاری است كه موارد زیر را شامل می شود :

   1- میزان تحقق ا هداف

   2- چگونگی استفاده كارا از منابع جهت ایجاد تولید مفید

   3- آنچه به دست آمده در مقایسه با آنچه امكان داشته

     4- مقایسه عملكرد بهره وری

دیدگاههای مختلف درباره بهره وری

تحلیل ا ندیشه بهره وری

بهره وری نسبت بین ارزش ستاده و ارزش داده در امر تولید است كه به صورت میزان ستاده در مقابل هر واحد داده ظا هر می شود .نسبت ارزش ستاده به داده نیروی كار ، بهره وری نیروی كار نامیده می شود . در عمل مكرراً مشاهده می گردد كه مفهوم بهره وری در نظر افراد مختلف با توجه به تخصص ها ، مطالعات ، تجربیات و علائقی كه دارند یكسان نیست . بدیهی است همگانی شدن مفهوم واقعی بهره وری می تواند خدمت بسزایی در جهت اشاعه فرهنگ بهره وری و آگاهی بیشتر نسبت به اهمیت بهره وری و رشد آن باشد.

بهره وری از دیدگاه گروههای اجتماعی

– بهره وری از دید كاركنان عبارت است از كار در محیطی پاكیزه ، با شرایط كاری مساعد ، فضایی همراه با آرامش حاصل از امنیت شغلی و اقتصادی ، با توجه به پرورش مهارتها و استعداد ها و پرداخت حقوق و پاداش متعادل با كار انجام شده .

– بهره وری ازدید تولید كنندگان عبارت است از بهره وری در سرمایه گذاری مناسب و تولید بیشتر ، رقابت در عرضه محصولات بهتر ، كیفیت مر غوبتر ، فروش بیشتر و سود آوری بالاتر .

– بهره وری از دید مصرف كنندگان عبارتست از دسترسی به كالای ارزانتر ، فراوان و مرغوب.

– بهره وری از دید دولتها عبارتست از عمران و آبادانی بیشتر ، افزایش سطح اشتغال ، كاهش تورم و توزیع عادلانه ثروت.

– بهره وری از دید ملتها عبارتست از رفاه و آسایش و زندگی بهتر ، فرصتهای شغلی مناسب ، امكان دسترسی به كالاها و خدمات ارزان .

تعریف بهره وری از دیدگاه سیستمی

بهره وری از دیدگاه سیستمی طبیعت پیچیده تری داشته و در كل سیستم مطرح می گردد .

بهره وری عبارتست از نسبت بین مجموعه خروجیهای یك سیستم به ورودیهای آن .

==p

این تعریف در سیستم های مختلف اجتماعی ، فرهنگی و صنعتی كاربرد دارد .

صورت كسر كه خروجیهای سیستم هستند می تواند به شكل فیزیكی (حجم محصول، تعداد افراد فارغ التحصیل و ….) و مخرج كسر (مقدار مواد اولیه یا ساعت كار نیروی انسانی و ماشین آلات و …..) تعریف گردد و یا اینكه به شكل معیارهای ارزش مالی یا واحد پول رایج در هر كشور اندازه گیری می شوند . در نمودار
می توان تصویر مفهوم بهره وری از دیدگاه سیستمی را مشاهده نمود .

همینطور كه در نمودار دیده می شود از دیدگاه سیستمی ، بهره وری در یك محیط با ویژگی های مختلف و متغییر قرار دارد و عوامل تولید مختلف مانند نیروی كار ، سرمایه ، انرژی ، مدیریت ، تكنولوژی و …..بكار گرفته به عنوان ورودیها به فرآیند تولید وارد می گردند و بصورت خروجیهایی مانند كالاهای ساخته شده و خدمات از این فرایند بیرون می آیند .

قیمت محصول و در دسترس بودن عوامل تولید ، تابع شرایط محیطی ، اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی ، تكنولوژیکی و غیره می باشد . مسلماً اگر این سیستم توانایی تغییر و اصلاح كیفی و كمی ورودیها و خروجیها را داشته باشد می تواند بهره وری را افزایش دهد . زمانی كه سیستم دارای باز خور مجهز باشد سازمان
می تواند از پویایی و تكامل برخوردار شود .

بهره وری از دیدگاه ژاپنی

بهره وری در ژاپن موضوعی ملی و فراگیر است و به عنوان یك رویكرد تاریخی ، استراتژی بهبود و بهره وری در كنار كنترل كیفیت جامع(TQC) و مدیریت کیفیت جامع (TQM) مطرح می گردد.

به عقیده پروفسور ساساكی استاد دانشگاه سوكا های ژاپن در رشته مدیریت سیستمها ، بدون توجه به بهبود كیفیت و كاهش ضایعات بهره وری نمی تواند افزایش یابد .

توان رقابت پذیری در بازار را با توجه به مسئله ارتقای كیفیت می توان بالا برد . لذا كا هش ضایعات در فرمول بهره وری وارد می گردد .

بازده (محصول تولید شده )=Y

نیروی كار ( ساعات كار انجام شده) =L                                       

شاخص بهره وری = P

ژاپنی ها یك عامل ضایعات را در صورت كسر وارد كرده اند تا تأ ثیر كیفیت بر بهره وری را مورد نظر داشته باشند كه در آن

حجم كل تولید T=

   ضایعات D=                                                                                       Y=T-D                                                                                                  

كالاهای سالم Y=

لذا هر چقدر ضایعات كمتر باشد صورت كسر افزایش یافته و بهره وری نیز بالا می رود .

پروفسور ساساكی فرمول دیگری را نیز معرفی می كند كه به كارگر به عنوان تنها عامل كار توجه نشده و عامل مدیریت را نیز وارد نموده است :

قیمت ارزش كالا و خدمات فروخته شده در بازار S=

کارگر=L                                                                                                                          

مدیریت M=

لذا از دیدگاه ژاپنی ها برای افزایش بهره وری باید به كیفیت نیروی كار ، مدیریت و ساختار عوامل دیگر تولید كه تشكیل دهنده قیمت تمام شده هستند توجه گردد كه این رویكرد ها به رویكرد تاریخی كایزن (بهبود مستمر) و كنترل كیفیت جامع می انجامد .

بهره وری از دیدگاه ا قتصادی

از نظر ا قتصادی مقدار محصول یا خروجی تابع عوامل سرمایه و نیروی كار فرض می گردد . یعنی اگر فرض كنیم كه :

مقدار تولید Q=

سرمایه K=

نیروی كار L=

باشند آ نگاه مقدار تولید تابعی است از مقدار سرمایه و نیروی كار Q=f(K,L)

لذا افزایش مهارت نیروی كار و یا تغییرات تكنولوژی و یا افزایش مهارت به همراه بهبود تكنولوژی می تواند موجب افزایش مقدار تولید و حركت تابع تولید به سمت بالاتر و از آ نجا موجب افزایش بهره وری شود .

به طور كلی امروزه بهره وری نگرشی اقتصادی ، فنی و فرهنگی نسبت به تولید است كه در آن ا نسان فعالیتهای خود را هوشمندانه و خردمندانه انجام می دهد تا بهترین نتیجه را با كمترین هزینه و در مدت زمان كمتر بدست آورد .

گرچه بهره وری را بصورت كلاسیك بیشتر در امور اقتصادی تعریف كرده اند ولی می توان مفهوم بهره وری را در همه امور زندگی روزمره تا چرخه عظیم صنعت در نظر گرفت .

بهبود بهره وری

بهبود واقعی بهره وری و احیای فعالیتهای اقتصادی تنها زمانی قابل حصول است كه هم در عوامل سخت افزاری مثل تكنولوژی جدید و تجهیزات پیشرفته تولید و هم در عوامل انسانی فعالیت اقتصادی مانند روابط نیروی كار با مدیریت ، تلاش و پیشرفتهای هما هنگ و متعادلی انجام شده باشد .

امروزه كلید بهره وری در این نیست كه به نحوی از كاركنان كار بیشتری كشیده شود، بلكه در بر انگیختن و تشكیل سرمایه و تحقیق و توسعه است تا ابزاری برای انجام مؤثر تر كار در اختیار كارگران قرار بگیرد و این همان زمینه ای است كه صنایع اصلی تولیدی ژاپنی در آن برتری دارند.

عواملی كه باعث بهبود بهره وری كاركنان می شود :

1- نگرشهای مثبت كاری، مانند داشتن غرور در كار و اراده برای پیشرفت مستمر .

2- ارتقائ مهارتها و كسب مهارت جدید از طریق آموزش .

3- كمك به همكاران در مواقع لزوم و انجام كارها به صورت گروهی

4- مشاركت در برنامه های بهبود بهره وری مانند ((گروههای كنترل كیفیت)) و ((طرح پیشنهادات)) .

5- درست انجام دادن كار در همان بار اول .

6- حفظ سلامت جسمانی خود .

تكنیكهای مهندسی صنایع برای بهبود بهره وری

  • كار سنجی : كار سنجی تركیبی از دو گروه تكنیك است، روش سنجی و اندازه گیری كار كه برای بررسی كار افراد مورد استفاده قرار می گیرد و عواملی را كه بر كارایی مؤثر هستند نشان می دهد . به طور معمول كار سنجی برای افزایش محصول با استفاده از مقدار منابع مشخص بدون افزایش در سرمایه یا تنها با افزایش اندكی سرمایه به كار می رود . این هدف با تجزیه و تحلیل عملیات به طور منظم ، فرایند و روشهای كار تأمین می گردد .

كابرد روش سنجی و كار سنجی در امور اداری و تولیدی

( Methods Study and Work Measurement )

اغلب بررسی ها تا قبل از جنگ جهانی دوم در زمینه های روش سنجی و زمان سنجی معطوف به كار خانجات و كار گاههای تولیدی بوده و به امور اداری و كار ها ی دفتری اهمیت كمتری داده می شد .

علت این بود كه در ساز مانهای صنعتی ، هزینه های اداری و دفتری جزء كوچكی از هزینه های مر بوط به تولید را تشكیل می داد ، اما پس از جنگ جهانی دوم به علت وسعت امور ساز مانها و افزایش حجم خدما ت و اهمیت كار های اداری كه برای ساز مان دادن و انجام امور تولیدی و صنعتی لازمست ، مدیران متوجه شدند كه هزینه های اداری و دفتری درصد قابل توجهی از هزینه ها را در مقایسه با هزینه های تولیدی تشكیل می دهد. بدین علت در سال های اخیر روش سنجی و زمان سنجی در اندازه گیری های كار های اداری و دفتری مورد توجه خاص قرار گرفته و تجزیه و تحلیل گران سیستم ها همواره می كوشند با تجزیه و تحلیل مداوم و ابداع و بكار گیری روش های صحیح ، حجم كار ها و زمان لازم برای انجام كار را تعیین نمایند.

به تدریج و با توسعه تكنیكهای زمان و حركت سنجی ، در دهه اخیر چنین احساس شد كه عبار ت فوق با توجه به كاربرد وسیع آن در فعالیتهای تولیدی و غیر تولیدی غیر كافی و همین طور بسیار كوچك و محدود می باشد و نتیجا عبارات زمان سنجی تبدیل به « روش سنجی » و « اندازه گیری كار » توأما به « مطالعه كار » (Work Study ) تغییر و تحول یافته است .

  • به طور خلاصه تكنیك مطالعه كار ( ارزیابی كار و زمان ) كه خود از دو تكنیك مطالعه روش و اندازه گیری كار فراهم آمده در واحد های صنعتی بخشی بنام بخش مهندسی روشها و استاندار ها و در سایر ساز مانهای غیر صنعتی دفتری به نام تعمیم و بهبود روش را امروزه بوجود آورده است.

مطالعه كار چیست ؟

جستجو برای یافتن یك روش مناسب برای عملیات تولیدی موضوع جدیدی نیست و تاریخچه آن به زمانیكه بشر به صورت اجتماعی تشکل پیدا كرد بر می گردد . همیشه یافتن روش برای بهبود دادن در عملیات تولیدی مورد توجه بوده و اغلب افراد با استعدادهای خود روشهائی را نیز به استخدام در آورده اند . لیكن ابداع و بكارگیری این فنون به نبوغ و ذوق افراد مسئول بستگی داشت و در صورتیكه مدیری فاقد استعداد كافی بود ، شاید هرگز توسعه ای در روش كار و یا بهبودی در عملیات تولیدی تحت نظر او مشاهده نمی شد . و متأسفانه تعداد افراد پر نبوغ نیز محدود بوده لذا به ندرت توسعه چشمگیری در امور مشاهده می شده است . در اینجاست كه ارزش واقعی و اهمیت « روشهای مطالعه كار» به خوبی می تواند تجلی كند ، زیرا با بهره گیری از این روش حتی یك فرد با استعداد در حد معمول نیز می تواند نتایج خوبی را در بهبود روش عملیات نشان دهد.

دلیل اصلی این امر در آ ن حقیقت نهفته است كه روشهای مطالعه كار به طریق سیستماتیك مراحل كار را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و در نتیجه معایب روش ها را یافته و رهنمود های لازم را برای بهبود در روش كار ارائه می دهد . موفقیتهای روش های مطالعه كار در حقیقت مرهون همان سیستماتیك بودن این روش است ، بدین مفهوم كه دو مرحله جستجو برای معایب كار و یافتن راه حل برای از میان برداشتن آن عیب را به طور سیستماتیك دنبال می كند. حال نوبت به تعریف و اهداف مطالعه كار می رسد.

مطالعه كار : اصلاحی است كه تكنیك های مطالعه روش سنجی را كه برای تامین حداكثر استفاده ممكن از نیروی انسانی ، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز برای انجام یك كار مشخص بكار می ر وند را در بر می گیرد.

اهداف مطالعه كار عبار تند از :

  • مؤثر ترین استفاده از تجهیزات و مواد اولیه
  • مؤثر ترین استفاده از نیروی انسانی
  • عملكرد مطلوب مجموعه تجهیزات ، مواد اولیه و نیروی انسانی

اهم فوائد مطالعه كار عبار تند از :

  • روش مطالعه كار در ارزیابی و ساز مان بندی مجدد كار كمك به سزائی نموده و در بالابردن كارآیی تولید با صرف اندك هزینه ای كمك مؤثری می نماید.
  • روش مطالعه كار به طور سیستماتیك قبل از مرحله تولید واقعی این اطمینان را می دهد كه هیچ عاملی حذف یا دوباره مطالعه نشده و از اطلاعات موجود به نحو كاملی استفاده شده است .
  • روش مطالعه كار بهترین تكنیك جهت بدست آوردن استاندارد انجام كار می باشد تا به حال تكنیك بهتری ابداع نگردیده است و این استاندارها می تواند در كنترل و بر نامه ریزی تولید به نحو عالی مورد استفاده قرار گیرد.
  • موجب تقلیل هزینه های عملیاتی از طریق بهبود روش عملیاتی می شود.
  • این تكنیك به خوبی در اقسام مختلف كار ها قابلیت بكارگیری و انعطاف پذیری دارد. و در محلی كه عملیات ، نیروی انسانی را شامل شود به خوبی كار برداشته و نه تنها در عملیات تولیدی بلكه در بخشهای اداری ، فروشگا هها ، آزمایشها ، بخشهای خدماتی … بخوبی قابل استفاده است.
  • این تكنیك بهترین ابزار مسئله یابی عملیات است كه در دست یك مدیر می تواند باشد.

تكنیك های اصلی مطالعه و ارتباط آنها :

همانگونه كه دیدید، مطالعه روش ها و اندازه گیری كار (كار سنجی ) به عنوان اصلی ترین تكنیك های مطالعه كار در صفحات قبلی معرفی گردیدند . در اینجا لازم است ابتدا به تعریف این تكنیك ها پرداخته و سپس ارتباط بین آنها را نشان دهید.

مطالعه روش ها : عبارتست از بررسی دقیق و ثبت روشهای فعلی انجام كار و ارائه راه حل مناسبی كه منجر به تقلیل هزینه ، بهبود و تسهیل در متد انجام كار شود .

اندازه گیری كار : عبار تست از بكار گیری تكنیك هایی جهت تخصیص زمان برای انجام كار ی مشخص توسط فردی كارآزموده با عملكرد معلوم.

هدف اصلی از مطالعه روشها تقلیل عملیات اضافی در انجام كار است در حالیكه هدف اصلی اندازه گیری كار ، سنجش زمان های غیرمؤثر كار است . و تركیب این دو روش منجر به ایجاد یك زمان استاندارد جهت انجام عملیات بهبود یافته كار می شود . همانگونه كه از مفهوم این دو روش بر می آید . با یكدیگر مرتبط بوده و به طور شماتیك در شكل این ار تباط نشان داده می شود.

مطالعه کار

مطالعه روش:

همانگونه كه دیدیم مطالعه روش ، ثبت سیستماتیك و بررسی دقیق و منتقدانه روش فعلی انجام كار به منظور طرح و بكار بردن روش های ساده تر و موثر و كاهش هزینه ها می باشد. اصطلاح مطالعه روش بجای ( مطالعه حر كات ) به طور چشمگیری مورد استفاده قرا گرفته است اما در ترمینولوژی مهندسی صنایع تعاریفی به طور جدا گانه برای مطالعه روش و مطالعه حركات آمده است. كه مطالعه حركات بر حركات دستی و چشمی در ایستگاه های كاری ( موقع عملیات كاری ) محدود می شود . اما با وجود این « مطالعه حركات » بعضی مواقع در متن كتابها به همان معنی « مطالعه روش » مورد استفاده قرار گرفته است.

مطالعه روش، موضوعات زیر را در برگیرد :

  • بهبود فرآیندها و روش های كاری
  • بهبود استقرار تجهیزات در كار گاه و ایستگاه كاری و بهبود طرح استقرار ماشین آلات و تجهیزات
  • صرفه جویی در بكار گیری نیروی انسانی و كاهش كار های پرزحمت ، خسته كننده و غیر ضروری
  • استفاده بهتر از مواد اولیه ، تجهیزات و نیروی انسانی
  • ایجاد و توسعه محیط فیزیكی بهتر برای كار
  • طراحی میز كار ها و ایستگاه های كار ی با توجه به اصول اقتصادی حركات و مهندسی فاكتور های انسانی

اینها تعدادی از زمینه های مناسب برای مسائل و مشكلات از طرح استقرار پیچیده تا ریز ترین حر كات كارگران روی كار های تكراری ، در هر محل هستند.

 العمل كلی :

هنگامیكه هر مشكل و مسئله بررسی شد آنها بایستی معین شده و به طور منظم ومتوالی آنالیز شوند . چنانچه یك توالی ممكن است به صورت زیر خلاصه شود.

  • تعریف مشكل یا مسئله
  • بدست آوردن همه عوامل مر بوط به مشكل
  • بررسی عوامل بحرانی اما با اهمیت
  • در نظر گرفتن راههای ممكن تصمیم گیری ، اینكه چه دنبال شود.
  • عمل روی تصمیم گیری
  • تعقیب و توسعه دادن

مراحل مطالعه روش :

  • انتخاب : انتخاب كاری كه ضرورت داردمورد تجزیه و تحلیل و مطالعه قرار گیرد.
  • ثبت : ثبت كلیه جزئیات روش موجود با مشاهده مستقیم آنها در قالب ابزار ترسیمی مناسب
  • بررسی : بررسی دقیق و منتقدانه اطلاعات جمع اوری شده
  • طرح و تدوین : طرح و تدوین مناسبترین روش ممكن با در نظر گرفتن شرایط واقعی نه كاذب
  • تعریف : تعریف روش جدید با توجه به زمان مر بوط
  • اعمال : اعمال روش جدید بر مبنای استاندارد های تعیین شده در زمان مجاز آن
  • ابقاء : ابقاء استاندارهای جدید بوسیله روشهای صحیحی كنترل

اینها هفت مرحله عمده و مهم در كاربرد مطالعه روش هستند كه هیچ یك از مراحل را نمی توان حذف كرد (به طور دقیق و به هم پیوسته و مر تبط است). و به شرط اینكه به طور سیستماتیك در مراحل ارزیابی مشكلات و بررسی یافتن راه حل های آنها بكار گرفته شود، موفقیت را تثبیت خواهد كرد . با افزایش مرحله زمانی سنجی به عملیات فوق مراحل ارزیابی كار و زمان تكمیل می گردد و معمولا پس از طرح و تدوین روش جدید ، عملیات تعیین زمان استاندار صورت می گیرد.

مطالعه روش از اهمیت خاصی بر خوردار است و نباید نسبت به آن بی توجه و آن را كاری ساده و كم اهمیت دانست.

انتخاب كار برای مطالعه و تجزیه و تحلیل :

هنگامیكه یك ارزیاب كار و زمان « كاری » را جهت مطالعه كار و روش سنجی انتخاب می كند باید معیار های مختلفی را در نظر بگیرد و در صورتی كه بدون این ملاحضات كار را انتخاب كند بررسی آن مقرون به صرفه نخواهد بود . اهم ملاحظاتی كه باید در نظر گرفته شوند عبارتند از :

الف – ملاحظات اقتصادی

ب- ملاحظات فنی

ج – ملاحظات انسانی

الف – ملاحظات اقتصادی : در همه مراحل حائز اهمیت خواهد بود ، بدیهی است اگر كاری كه دارای اهمیت اقتصادی كمی است مورد مطالعه قرار گیرد یا كاری را كه پس از مدت كوتاهی وجود نخواهد داشت در بر نامه كار سنجی قرار دهید ، اتلاف وقت و منابع است . اولین پرسشی كه باید جواب داده شود این است :

آیا این كار برای مطالعه ارزش خواهد داشت و یا نه ؟ آنقدر منافع می رساند كه هزینه های مطالعه كار را جبران كند ؟

از معیار های زیر می توان جهت این انتخاب كمك گرفت .

وجود گلوگاه ها : كه موجب باز داشتن سایر عملیات تولید می شود . نظیر حركت ( جریان) مواد به مسافتهای طولانی كه در میان كار گاهها صورت می گیرد.

  • عملیاتی كه مستلزم استفاده از نیروی انسانی زیاد است و یا عملیاتیكه جا به جایی دستی و تكراری مواد را در بر دارد.
  • “عملیات در بر گیرنده كار های تكراری” عملیات كوتاهی كه تعدادی زیادی از كار گران بدان اشتغال داشته و تا مدت نسبتا طو لانی ادامه دارد.

ب- ملاحظات فنی : كه به نظر بدیهی می آید یعنی دوباره هر كاری پیش از ارزیابی كار و زمان اطلاعات فنی كافی داشت تا در نتیجه مطالعه كار احیانا به كیفیت محصول در اثر عدم آگاهی به نكات فنی صدمه وارد نشود . مثلا:

الف ) در كوره پخت لعاب سرامیك در صورتیكه بدون داشتن اطلاعات فنی كافی اقدام به تغییر گردش كار شود ممكن است به كار صدمه وارد شود . اما دلایل فنی است كه می گوید چرا نیابد تغییر در گردش داده شود. البته این ملاحظات فنی یك اطلاع و آگاهی برای یك متخصص در سرامیك است.

ب ) با ماشین افزاری كه در تولید گلو گاهی دارد و با سرعتی زیر سرعت نر مال كار كند در صورتیكه بدون توجه به فر سودگی ماشین و نظر كار شناس فنی در این خصوص اقدام به تغییر سرعت بار ماشین كنیم . ممكن است كه برای ماشین و محصول صد ماتی را به دنبال داشته باشد كه برای یك كار شناس ماشین ابزار یك مسئله مهم است.

بنابراین كاری باید جهت مطالعه و تجزیه و تحلیل انتخاب شود كه از نظر فنی امكان بهبود در آن وجود داشته باشد و بهبود احتمالی از نظر فنی قابلیت تحقق داشته باشد.

ج ) ملاحظات انسانی : در زمره عوامل با اهمیت در نظر گرفته می شود ، عكس العمل های فكری و احساساتی برای بررسی تغییر روش باید پیش بینی شوند . تجربیات پرسنل و شرایط كاری آنها باید در نظر گرفته شود.

  • برای موفقیت د رانتخاب كار مورد مطالعه بهتر است ، ابتدا كار های مشقت زا برای پرسنل كارهاییكه كه در شرایط كار نامطلوب در حال اجرا هستند ، در اولویت بررسی قرار گیرند . و از این طریق ارزیاب كار و زمان حسن نیت و توانمندی خود برای كمك به پرسنل را به اثبات برساند.

2- ساده كردن كار : این روش تفكری است كه در دهه 1930 بر اسا س این واقعیت به وجود آمد كه افرادی كه عملا یك كار را انجام می دهند اغلب خود بهترین وسیله ای هستند كه توسط آنها كار می تواند بهبود یابد. ساده كردن كار از سه عنصر به وجود آمده : تفكر ، طرح و بر نامه اجرای كار .

به طور كلی برای ساده سازی كار ، 6 گام اساسی زیر باید برداشته شود :

  • انتخاب شغلی كه باید بهبود یابد.
  • تمام واقعیات مربوط به آن شغل كسب گردد.
  • یك نمودار فر آیند تهیه شود.
  • در مورد تمام جزئیات تحقیق گردد.
  • یك روش ترجیحی طراحی شود.
  • تصمیمات اجرا و نتایج كنترل گردد.

ابزار های ساده سازی كار شامل نمودار های فرآیند جریان ، نمودار جریان و صرفه جویی در حركات است.

  • تجزیه و تحلیل پارتو : این اصل برای بهبود بهره وری ابزار ی مفید است ، زیرا توجه خود را بر معدوده مسائلی متمركز كرده ، به مشخص كردن اولویتها كمك می كند . این اصل مزبور در بسیاری از نواحی مانند بازاریابی ، كنترل كیفیت ، تجزیه و تحلیل بهبودی انبار ، تجزیه و تحلیل فروش ، فرآیندهای كاهش ضایعات و … به كار می رود.
  • روش تولید به موقع ( JIT ) این روش برای تولید واحد های موردنیاز به مقدار لازم ، در زمان لازم است. واضح است كه مفهوم « لازم » بستگی به زمینه آن دارد. یك بخش دولتی ، یك شركت عام المنفعه و یك شركت كوچك خصوصی اولویتها و مسئولیتهای متفاوتی دارد و حداقل موجودی مورد نیاز باید مطابق با خصوصیات آنها محاسبه شود . منظور اصلی از JIT عبارتست از كاهش هزینه ها در فر ایند تولید ؛ كه به این وسیله بهره وری كل ساز مان افزایش می یابد.

– نكاتی چند پیرا مون عوامل موثر در افزایش سطح بهره وری

شناخت عوامل موثر در افزایش بهره وری از آرمانهای پایه ای محققان و پژوهشگران این زمینه بوده و هست؛ اما تقریبا تمام محققان و مولفان این رشته دراین باب اتفاق نظر ندارند كه برای افزایش سطح بهره وری عامل یا علت به خصوصی را نمی توان ارائه كرد، بلكه عنوان می كنند كه ارتقاء بهره وری را باید معلول تركیبی از عوامل گو نا گون دانست.

« راستاس » در این مورد می نویسد : از دیاد تولید به ازاء هر ساعت نفر كار نباید با سخت كوشی كار گر یكسان شمرد و فقدان افزایش بهره وری را نباید با كاهلی كارگر یكی دانست . تغییرات بهره وری حاصل تاثیرات مركب تعدادی عوامل جداگانه اما مرتبط با یكدیگر است . اهم این عوامل عبارتند از :

پیشرفت تكنولوژی – كارآیی مدیریت – بهبود جریان مواد و مصالح و قطعات و نیز مهارت و مجاهدت بیشتر كار گران ».

« اشتاینر » و « گلدنر » نیز فهرستی از علل از دیاد بهره وری تر تیب داده اند : « بخش اعظم افزایش
بهره وری نتیجه ازدیاد مكانیزاسیون در صنعت است . استفاده از ماشینهای بهتر و جدید تر كار گر را قادر ساخته است كه محصول بیشتری تولید كند . به علاوه بالا رفتن سطح آموز ش و مهارت نیروی كار ، قلت خستگی افراد نتیجه تقلیل ساعات كار در هفته است ، بهبود شرائط كار ، بر نامه ریزی و كنترل علمی تولید اثرات مهمی در ارتقاء بهره وری دارا هستند ».

با تعطیل كردن و از میان برداشتن واحد های تولیدی غیر كار آمد می توان سطح كلی بهره وری را بالا برد .

« جوكز » در مقاله ای كه در باره « تولید ذغال سنگ د ربریتانیا » نوشته است عنوان می كند كه با تعطیل معادنی كه در حداقل كارایی هستند كل تولید معادل یك هشتم كاهش می یابد ، اما در مقابل مقدار تولید به ازاء هر كار گر به میزانی بیش از 12 درصد افزایش می پذیرد.

عوامل موثر بر بهره وری بر دو دسته اند :

  • عوامل خارجی شامل سیستمهایی كه برای جامعه طراحی می شوند ( و باید اجازه رشد قابلیتهای فردی ودرك نتایج حاصل از بهره وری را به افراد بدهند ) و ارزشهای ملی ، فرهنگی ، اجتماعی و جهت گیریهای سیاسی جامعه.
  • عوامل داخلی شامل ابزار ها ، تكنولوژیها ، ماشینها ، مواد ، طراحی ، آموزش، ارتباطات و … كه همه به طور مضاعف بر روی هم تاثیر می گذارند تا بهره وری افزایش یابد.

میزان تطابق با شرایط مطلوب در هر یك از فاكتور های كه نام بردیم می تواند یك عامل مثبت یا منفی در افزایش بهره وری به حساب آید . اگر اثرات تركیبی فاكتور های مثبت بیش از اثرات تركیبی فاكتور های منفی باشد بهره وری بهبود خواهد یافت .

ممكن است فاكتور های موثر منفی شركتی بیشتر از دیگر شركتها باشد اما بواسطه فاكتور های موثر مثبت موجود كه به طور قوی روی اثر می گذارند فاكتور های منفی خنثی شده باشد و در نتیجه بهره وری آن شركت از شركتهای مشابه بیشتر باشد

بهبود واقعی بهره وری و احیای فعالیت های اقتصادی تنها قابل حصول است كه هم در عوامل سخت افزاری مثل تكنولوژی جدید و تجهیزات تولید و هم در عوامل نرم افزاری مثل افراد ، ساز مان و سیستم ، روش های كار ، شیوه مدیریت تلاشها و پیشرفت های هماهنگ و متعادلی انجام شده باشد .

راههای بهبود بهره وری

قبل از بهبود بهره وری باید وضع موجود سازمان را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد. راههای گو نا گونی برای تشخیص ودرمان بیماریهای یك ساز مان وجود دارد. در بیشتر مواقع ، بیماری سازمان در هر سه قلمرو سخت افزار ، نرم افزار و نیروی انسانی وجود دارد. تشخیص نارساهای سازمان در قلمرو سخت افزار به مراتب آسانتر از دو قلمرو دیگر است .نقاط ضعف درد و حوزه نرم افزار و نیروی انسانی دشوارتر است .

در برخی از ساز مانها از گردش كار نا مناسب شكایت می شود اما در بررسی های دقیق تر می توان به این نتیجه رسید كه نا آگاهی كار كنان از جزئیات نظام گردش كار، مساله واقعی است . گردش كار نا مناسب بیماری در حوزه نرم افزار است. در حالی كه نا آشنایی كاركنان نار سایی درحوزه نیروی انسانی است ، عكس این موضوع نیز رخ می دهد. برای نمونه از سوی مدیریت یك ساز مان ، كار كنان شاغل ، افرادی بی علاقه به كار ارزیابی می شوند. به همین دلیل مدیریت به دنبال راهها و تكنیك هایی می رود كه انگیزه كار كنان خود را افزایش دهد . این كار با پرداختهای تشویقی ، قدردانی كتبی و یا گردش شغل صورت می گیرد . در صورتی كه در بررسی دقیق تر می توان دریافت ، گردش كار نا مناسب و قوانین زائد و دست و پا گیر است كه تمام توان نیروی كار را هدر می دهد.

در نتیجه توفیق نیافتن در كار و یا توفیق اندك در مقابل زحمات زیاد آنها را خسته و بی علاقه كرده است . سازمانی را كه در یك یا چند زمینه ذیل از نارسائیهای جدی بر خوردار است دچار بیمار ی نرم افزاری
می دانیم :

  • ساختار ساز مانی : این ساختار از یكسو نمایش توزیع اختیار و مسئولیت و از سوی دیگر چگونگی ار تباط بین وظیفه هارا نشان می دهد .
  • رویه كار: شامل گردش كار و دستور العمل های انجام كار و یا اجرای كار است . گردش كار ، و چگونگی در گیر شدن واحد های ساز مانی را برای انجام كار نشان می دهد.
  • تولید و توزیع اطلاعات : در مراحل مختلف فرآیند عملیات یك ساز مان ، اطلاعات و داده ها ایجاد

    می شوند . تداوم موفق عملیات ساز مان ارتباط مستقیمی به میزان بهره برداری از اطلاعات و داده هایی دارد كه در جر یان عملیات تولید می شوند . این اطلاعات برای انجام كار پیوسته و مرتبط با هم ، كنترل و تصمیم گیری در مورد عملیات ساز مان از یكسو و برای بر نامه ریزی آتی و تداوم فعالیت های سازمان از سوی دیگر است . بنابراین باید روشهای تولید و توزیع گفته شوند.

  • قوانین و مقررات آئین نامه ها : این قوانین بسیار پیچیده ، دست و پا گیر و بعضا ناسخ و منسوخ یكدیگر می باشند.
  • فرآیند تصمیم گیری : شامل افراد و مكانیزمهای تصمیم گیری نظیر شوراها و كمیته ها است . برخی از نشانه ها و آثار بیماریهای نرم افزاری ساز مانها به شرح زیر می باشد:
  • انجام كار های یكسان با گردش كاری متفاوت
  • آشنایی كار كنان با كار خود ، اما نبودن نظام مشخص درچگونگی انجام كار
  • نا آگاهی كار كنان از محتوای كار همكاران و نبودن احساس ارتباط منظم بین كار آنان با دیگران
  • وجود طرحها و ایده های نیمه كاره و رها شده
  • یكسان نبودن توزیع كار بین كار كنان و تفاوت بین حجم كار افراد هم رده
  • اختلال و مشكلات ناشی از تغییر برخی مدیران و كار كنان
  • وجود سوء تفاهم در تماسهای كتبی و شفاهی برای انجام كار
  • زیاد بودن تعداد بخشنامه ها و دستورات منسوخ
  • یكسان نبودن سرعت انجام كار های مشابه
  • روشن نبودن مسئولیت ها و اختیارات
  • منطبق نبودن سیستم ارتقا مبتنی بر شایستگی
  • بی توجهی به صلاحیت و شایستگی فنی و حرفه ای افراد

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل

Leave a comment