پروژه رشته محیط زیست درمورد یك قرن همراه با بلایای طبیعی – قسمت چهارم

 

ساختن برای زنده ماندن

میزان ویرانی های یك زمین لرزه، از نقطه ای به نقطه دیگر تفاوت می كند. شدت زمین لرزه بر ویرانگری آن تأثیر می گذارد، اما این تنها عامل مؤثر در پدید آمدن یا نیامدن فجایع انسانی نیست. بزرگ ترین تفاوت به استحكام خانه ها و سایر ساختمان ها مربوط می شود. مردمی كه در كشورهای توسعه یافته و ثروتمند زندگی می كنند، در مقایسه با مردم ساكن در كشورهای فقیر و توسعه نیافته، شانس بیشتری برای سالم بیرون آمدن از چنین وقایعی دارند.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

پی ریزی صحیح

یكی از اولین نكات لازم، توجه به مكان ساختمان سازی است. اكثر تلفات و جراحاتی كه هنگام زمین لرزه به وجود می آید، به فرو ریختن ساختمان ها مربوط می شود. ساختمان ها به فوندانسیون یا پی ریزی صحیح نیاز دارند و باید حتی الامكان روی سنگ های سخت بنا شوند. در نقاط سنگی، زمین به لرزه در می آید اما این لرزه خیلی زود عبور می كند. ویرانی در نقاطی شدید است كه ساختمان ها روی سنگ های نرم تر و یا ماسه و خاك ساخته شده اند. این نقاط با شدت بیشتر وبرای مدت طولانی تری به لرزه در می آین. میكزیكوسیتی در مكان یك دریاچه باستانی ساخته شده است. فونداسیون ساختمان ها روی بستر گلی و نرم دریاچه قرار دارد. مردمی كه در آپارتمان های چند طبقه و بلند زندگی می كنند، بیشتر در معرض خطر هستند.در سال 1985 زمین لرزه ای در این شهر به وقوع پیوست و حدود 7000 كشته و 30000 بی خانمان برجای گذاشت. ساختمان های آپارتمانی فرو ریختند و افراد نگون بختی كه درون آن ها بودند، جانشان را از دست دادند. اكنون دیگر برای این تصمیمكه شهر در مكان دیگری بنا شود، خیلی دیر است.بنابراین باید راه های بهتری برای آپارتمان سازی یافت. یكی دیگر از راه حل ها، جلوگیری از ساختمان سازی در نزدیكی خطوط گسل است. از این زمین ها می توان برای كارهای دیگر مثل كشاورزی و یا احداث پارك ها و تفریحگاه های روباز استفاده كرد.اما عمل به این كار به سادگی گفتن آن نیست. نقاطی كه از زمین لرزه تأثیر می گیرند تا چندین هكتار در دو طرف خط گسل امتداد دارند. ممكن است خطوط گسل متقاطعی نیز وجود داشته باشد. نظارت سخت و شدیدی بر كار ساخت وساز در شهر لازم است كه معمولاً به سادگی امكان پذیر نیست. این قبیل نظارت ها خصوصاًدر كشورهای فقیر كه با مشكلات بزرگتری نیز دست به گریبان هستند، به دشواری ممكن می شود.

طراحی ساختمان ها

استحكام ساختمان، بر میزان وارد آمدن خسارات به آن تأثیر می گذارد. در كشوهای پیشرفته و ثروتمند، در نقاط زلزله خیز فقط از مواد مستحكم برای ساختمان سازی استفاده می شود.مردم كشورهای فقیر معمولاًخانه های خود را از مواد ارزانتر مثل چوب و خشت می سازند. هنگام زمین لرزه، سقف چنین ساختمان هایی فرو می ریزد و ساكنین زیر آوار مدفون می شوند.

شكل ساختمان و نحوه ساختن آن نیز در استحكامش مؤثر است. ساختمان های بلند و محكم می توانند در مقابل زمین لرزه مقاوم باشند. اگر ساختمان بتواند كمی خم شود، مقداری از انرژی زمین لرزه را جذب می كند و پابرجا می ماند. در شهر سانفرانسیسكوی آمریكا كه از نقاط زلزله خیز جهان است، ساختمانی وجود دارد كه به شكل یك هرم باریك وبلند ساخته شده است.این شكل به ساختمان استحكام می دهد. در بعضی ساختمان ها از نوعی لاستیك در فوندانسیون استفاده می شود كه لرزه ها را جذب می كند و نمی گذارد به ساختمان منتقل شوند. ساختمان هایی كه بر روی فنرهای بزرگ ساخته می شوند نیز همین اثر ومقاومت را دارند.

در كشورهای فقیر نیز می توان با استفاده از ایده های ساده، مقاومت ساختمان ها را افزایش داد. شكل مكعب، از مقاوم ترین اشكال است. گوشه ها باید مقاوم و مستحكم باشند و به همین دلیل باید درها و پنجره ها را دور از آن ساخت. در لابلای آجرها می توان از قطعات سنگی بزرگ استفاده كرد تا دیوارها محكم به هم پیوند بخورند. تیرهای نگهدارنده سقف باید محكم به دیوارهای خارجی متصل شوند و لازم است از بروز نقاط ضعیف كه فروریختن سقف را بدنبال می آورند، جلوگیری شود. هر اتاق و فضای جدیدی كه به ساختمان اضافه می شود، باید اتصال محكم و مناسبی با بقیه خانه داشته باشد.زمین لرزه ابتدا بر ضعیف ترین نقطه اثر می گذارد و به همین دلیل هیچ نقطه ضعیفی نباید در ساختمان وجود داشته باشد.

دكوراسیون و مبلمان داخلی خانه نیز اهمیت زیادی دارد. مبلمان شل و چیزهایی كه روی آن قرار دارند، هنگام زمین لرزه فرو می ریزند و می توانند به افراد صدمه بزنند و یا آنان را گیر اندازند.خطوط برق و لوله های گاز باید استحكام لازم را داشته باشند. اگر این خطوط شكسته شوند، آتش سوزی ایجاد می شود و ویرانی زمین لرزه را كامل می كند.

وقتی تمام تدابیر و نكات ایمنی لازم رعایت می شود، دیگر از انسان كار چندانیجز انتظار برنمی آید. حداقل می توان گفت كه در این حالت كسی بر عدم آمادگی ویا رعایت نكردن نكات ایمنی،جان خود را از دست نمی دهد.

برنامه ریزی و آمادگی برای كاستن از خسارات زمین لرزه

اگر مردم بدانند كه هنگام وقوع زمین لرزه انتظارچه چیزهایی را باید داشته باشند و چه كارهایی را باید انجام دهند، می توانند از این بلای طبیعی جان سالم به در ببرند.

آنان باید بدانند هنگام وقوع زمین لرزه،امن ترین مكان كجاست. برای آن كه گروه های امداد به سرعت عمل كنند و خسارات را به حداقل برسانند، به برنامه ریزی و تمرین های دقیق نیاز است. مهم تر از همه، مردم نباید سراسیمه و وحشت زده شوند.

تجربه كایرو

در سال 1992،زمین لرزه ای شهر كایرو را به لرزه درآورد. ساختمان های باستانی ترك برداشتند و آپارتمان های نوساز فرو ریختند. حدود 560 نفر كشته و 4000 نفر زخمی شدند. مردمی كه گیر افتاده بودند، سعی در فرار داشتند و آشفتگی و وحشت زیادی ایجاد شده بود. به مردم هیچ آموزش و اخطاری داده نشده بود و آنان نمی دانستند كه چه كاری باید انجام دهند.

كایرو شهری با پانزده میلیون جمعیت است و با وجود روستاییان اطراف به این شهر، برجمعیت آن روز به روز افزوده می شود مردم با كمبود مسكن مواجه هستند و به همین دلیل حدود نیم میلیون نفر روی پشت بام ها زندگی می كنند.

آپارتمان هایی ساخته شده اند،اما سازندگان معمولاًقوانین ساخت و ساز را رعایت نمی كنند. فوندانسیون ها ضعیف هستند و آن قدر سریع و كم هزینه ساخته شده اند كه آمادگی ایستادگی در برابر زمین لرزه را ندارند.مردم هم برای مقابله با اثرات زمین لرزه هیچ آموزشی ندیده اند.

وضعیت كایرو در بسیاری از شهرهای كشورهای توسعه نیافته به چشم می خورد. حكومت ها بودجه لازم برای ساختن خانه های اساسی، آموزش مردم و تشكیل، تجهیز و آموزش گروه ها و واحدهای امداد و كمك رسانی را ندارن. بنابراین مردم برای برخورد با شرایطی كه هنگام وقوع زمین لرزه و پس از آن پدید می آید، هیچ آمادگی و آگاهی ای كسب نكرده اند و همین مسأله بر وخامت اضاع می افزاید.

طرح های اجرا شده در ژاپن

ژاپن یكی از ثروتمندترین كشورهای جهان استف در این كشور هر لحظه احتمالوقوع زمین لرزه و آتشفشان وجود دارد. اكثر مردم در شهرهایی كار و زندگی می كنند كه در نوارهای باریك زمین پست و ساحلی ساخته شده اند. در این نقاط، احتمال وقوع زمین لرزه خیلی زیاد است. به همین دلیل تمام افراد هر سال باید یك دوره آموزش زمین لرزه را بگذارنند.

در ژاپن،روز اول سپتامبر را به عنوان روز پیشگیری از فاجعه اعلام كرده اند. این روز، سالروز وقوع زمین لرزه سال 1923 درتوكیو است كه موجب مرگ 000/140 نفر شد. درساعت معینی، تمام افراد خود را به نزدیك ترین مكان روباز می رسانند. علائم راهنما، مسیر را به آنان اعلام می كنند.گروه های داوطلب تجهیزات اضطراری و امداد رسانی را بیرون می آورند تا نحوه خاموش كردن آتش و نجات مجروحان را تمرین كنند. به مردم توصیه می شود كه وسایل و كمك های اولیه لازم را در خانه داشته باشند. بیمارستان ها و ایستگاه های آتش نشانی همگی در مورد وظایفشان توجیه هستند.

زمین لرزه در توكیو و سایر شهرهای ژاپن رخ می دهد. اما از سال 1923 تاكنون، در هیچ شهری زمین لرزه اصلی اتفاق نیفتاده است و به همین دلیل ساختمان ها پابرجا مانده اند.اگر یك زمین لرزه اصلی رخ دهد، طرح ها و برنامه ها همانند زمان تمرین بطور كامل و آنطور كه انتظار می رود، عملی نخواهد شد. اما یقیناً با اجرای این برنامه ها تعداد كشته ها و مجروحین به میزان قابل ملاحظه ای كاهش خواهد یافت.

یكی از مشكلات این است كه اجرای طرح ها تا حدود زیادی بستگی به اطلاع مردم از زمان وقوع زلزله دارد. اگر هیچ اخطاری در میان نباشد، افراد بیشتری كشته می شوند و یك فاجعه بزرگ پدید می آید.

مطالعه زمین لرزه

بخشی از كار یك دانشمند آن است كه پیش بینی كند كه پدیده در چه زمانی،چگونه و چرا رخ می دهد. بعضی دانشمندان در آزمایشگاه و با مقادیر كمی از مواد شیمیایی و دیگر مواد به انجام آزمایش مشغولند. آنان می توانند كارهایشان را به دقت اندازه گیری كنند و با استفاده از اعداد دقیق، آن چه را كه رخ داده است توضیح دهند.

دانشمندانی كه زمین لرزه ها را مورد مطالعه قرار می دهند نیز در تلاش هستند تا مكان، زمان و چگونگی وقوع زمین لرزه را پیش بینی كنند. اما اندازه گیری زمین لرزه ها به همان میزان پیش بینی دقیق آن ها دشوار است.

مطالعه گذشته

كانون زمین لرزه در اعماق پوسته زمین قرار دارد. زمین شناسان، برای فهم زمین لرزه، باید در مورد آن چه در مورد این اعماق وجود دارد و حوادثیكه در آن جا رخ می دهد، اطلاعاتی بدست آورند. یكی از مشكلات آن است كه این نقاط را نمی توان به چشم دید، زیرا در اعماق زمین قرار گرفته اند و دمایشان بسیار بالاست.

حتی اگر بتوان سوراخی تا این عمق ایجاد كرد، اگر دستگاه های اندازه گیری پایین فرستاده شوند، بلافاصله ذوب می شوند. بنابراین دانشمندان ناچارند اطلاعات مربوط به مكان و نحوه شروع زمین لرزه را از امواج ضربه ای حاصل به دست آورند.

مشكل دیگر آن است كه زمین لرزه ها در مقیاس زمین شناسی رخ می دهند. در این مقیاس، یك یا چند ده میلیون سال هم خیلی كوتاه است. دانشمندان نمی توانند یك زمین لرزه واقعی را در آزمایشگاه بسازند یا شبیه سازی كنند. بنابراین باید در انتظار وقوع زمین لرزه بنشینند.

اطلاعات مربوط به زمین لرزه های گذشته، در مورد احتمال وقوعزمین لرزه در آینده، شواهدی در اختیار قرار می دهد. حركت سنگ ها در امتداد خطوط گسل نیز مورد مطالعه قرار می گیرد تا مشخص شود كه در چه زمان هایی لایه های به هم ریخته اند. به این ترتیب، فاصله زمانی بین زمین لرزه ها حدوداً به دست می آید.اما این مقدار متوسط و حدودی چندان قابل استفاده نیست، زیرا فاصله ارقام با میانگین آن ها بسیار زیاد و متفاوت است.

از سال 1755 تاكنون در شهر لیسبون زمین لرزه شدید دیگری رخ نداده است. دانشمندان حدس می زنند كه فاصله زمین لرزه ها در لیسبون 200 سال است، اما در سال 1955 هیچ نشانی از وقوع زلزله وجود نداشت. به این ترتیب احتمالاً زمین لرزه اصلی بعدی به تأخیر افتاده و خیلی زود به وقوع خواهد پیوست، و یا زمین لرزه دیگری با همان ابعاد هرگز به وجود نخواهد آمد. هیچ راهی برای رسیدن به اطمینان وجود ندارد.

نظریه های مربوط به زمین لرزه

در طول سالیان، زمین شناسان درك بهتری در مورد نحوه رفتار بعضی زمین لرزه ها بدست آورده اند. خطرناك ترین نقاط مكان هایی هستند كه برای مدت طولانی هیچ حركتی نداشته اند. مادامی كه صفحات به حركت ادامه می دهند، زمین لرزه های كوچك به وقوع می پیوندند. اما وقتی زمین برای چندین سال حركت نمی كند، تنش در سنگ ها انباشته می شود. نقاطی از زمین را كه در سال های اخیر حركت كمی داشته اند، شكاف های زمین لرزه می نامند. زمین شناسان پیش بینی می كنند كه در این نقاط زمین لرزه های اصلی و شدیدی رخ خواهد داد، اما زمان دقیق آن را نمی دانند.

ممكن است در مورد وقوع زمین لرزه بعدی اخطارهایی وجود داشته باشد. براساس یك نظریه، ابتدا امواج ضربه ای كوچكی آغاز می شوندكه اولین علامت برای در پی بودن امواج بزرگ تر است. این پیش لرزه ها نشان می دهند كه سنگ ها در افزایش تنش در حال ترك خوردن هستند. پدیده فوق می تواند چندین هفته ادامه یلبد و در این فاصله چنین به نظر می رسد كه همه چیز امن و امان است. سپس ناگهان خط گسل به بالا و پایین حركت می كند و انرژی انباشته شده آزاد می گردد.

حتی اگر مطلب فوق صحیح باشد، باید در مكان های مناسب و در زمان های صحیح اندازه گیری های درستی انجام گیرد.این كار همیشه انجام پذیر نیست. رفتن به بعضی از نقاط، هم در خشكی و هم در بستر دریا، دشوار است. ابزارهای علمی لازم، گران هستندو افراد متخصص و آموزش دیده باید آن ها را بكار بگیرند.در حال حاضر تنها كشورهای ثروتمند قادر به تأمین بودجه لازم هستند، اما اگر بخواهیم از فجایع زمین لرزه در تمام نقاط جهان كاسته شود، باید تمام كشورها چنین اندازه گیری هایی را انجام دهند.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل

Leave a comment