دانلود پروژه آزادی رقابت حزبی – قسمت اول

دانلود پایان نامه

  آزادی رقابت حزبی .. 

رقابت بدون وجود آزادی نه قابل تعریف نه تحقق است.[1] این مطلب بدین مفهوم است كه وجود رقابتهای سیاسی لازمه اش كه پیش زمینه ان است .بودن آزادیهای مصرح وقانونی است  یعنی قوانین اساسی  نظامهای مختلف برابر ازادی رقابت سیاسی بین گروهها  واحزاب مختلف و استفاده  آنها از ابزار قانونی مثل وسایل ارتباطی جمعی برای بیان افكار واندیشه های گروهی وحزبی می باشد .

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

این آزادی وتحقق عملی آن باید برای همه گروههایی كه اصول اساسی نظام سیاسی را پذیرفته اند بصورت یكسان اعمال شود .

مواقعی كه احزاب چهارچوبهای قانونی را برای بیان ایدههای خود رعایت نكرده واستفاده از ابزار های خشونت آمیز مثل تهدید واعتصاب و حتی ترورهای سیاسی را برای رسیدن به مقصد استفاده می كنند نظام سیاسی به هرج ومرج وآنار شی گرایش پیدا

می كند این امر به رقابتها ومنازعات سیاسی برون سیستمی وناسالم منجر خواهد شد .  

با فروپاشی حكومت استبدادی رضا خان زمینه برای فعالیتهایاحزاب

كه در قانون اساسی مشروطه تصریح شده بوده فراهم شد.

این امر از سال 1320 تا 1332 كه با كودتای 28 مرداد كه به برقراری مجدد حكومت مطلقه سلطنت انجامید  ادامه داشت . رخداد  قدرت مطلقه در این دوره باعث پیدایش ورشد احزاب سیاسی گردید

رقابتهای سیاسی بعنوان شاخصی  برای آزادی ..

انتخابات مجلس سیزدهم كه در زمان رضاخان برگزار شد در طی دو سال فعالیت خود سالهای 1320 تا 1322 مشكلات چندانی را برای حكومت جدید پیش نیاورد . هر چند شروع مجلس سیزدهم از سال 1320 بود ولی انتخابات آن در دوره رضاه شاه برگزار شد  ودر واقع در تاریخ 11/3/1320 فرمان انتخابات صادر شد . این مجلس در 22 آبان 1320 تشكیل ودر 1 آذر 1321 به پایان رسید.[2] بهرحال این انتخابات گرچه در اواخر دوره  رضا خان برگزار گردید ولی در دور محمد رضا شاه شروع بكار كرد . اعمال نظرهایی درباره ورود افراد خاص صورت گرفت ولی نسبت به انتخابات قبلی این مساله كمتر پیش آمد.

بطور كلی ویژگیهای انتخابات این دوره عبارت بودند از.. وجود آزادیهای نسبی. امكان كاندیداشدن برای همگان . مشاركت مردم.كاندیداها ازآزادی نسبی تبلیغات برخوردار بودند . حق نظارت بر انتخابات تا حدودی وجود داشت . ولی با این همه .. اعمال نفوذ .تقلب . دخالتهای قدرتهای بیگانه بشدت رواج داشت.[3] 

انتخابات مجلس چهاردهم كه به اعتقاد آبراهمیان در طولا نی ترین  رقابت انگیزترین ودر نتیجه معنی دار ترین انتخابات در ایران نوین خاصه در مناطق شهری ودور از كنترل ودخل وتصرف ملاكان زمیندار بود.[4] مجلس چهاردهم در 16 اسفند1322 تشكیل ودر 21 اسفند 1324 به اتمام رسید . دراین انتخابات بیش از 800 نامزد انتخاباتی بر سر 126 كرسی رقابت كردند كه در نهایت هفت فراكسیون قدرت را بدست گرفتند از 1-اتحاد ملی  2-آزادی 3-میهن 4-حزب توده 5- دمكرات 6- متقراین 7-مستقلها . با توجه به اكثریت نداشتن هیچیك از احزاب مجلس چهاردهم به محیط پیچیده چانه زنی و صحنه ائتلافهای همواره در حال تغییر فراكسیونها تبدیل شده بود.

مجلس پانزدهم شورای ملی تحت شرایطی شروع شد كه اگر چه در انتخابات این دوره تا حدودی آزادی تبلیغات انتخاباتی وجود داشت

ولی قوام با استفاده عنوان نخست وزیری سعی داشت تا با استفاده

از امكانات دولتی مجلس را تحت سلطه حزب دمكرات .كه                            

خود آنرا تشكیل داده بوده.درآورد البته همینگونه تیز شد وحزب دمكرات 80 كرسی مجلس را بدست آ ورد . در حالیكه تنها پنج ماه از تشكیل

مجلس پانزدهم گذشته بود فراكسیون اتحاد ملی در ائتلاف با احزاب دیگر دولت قوام را استیضاح كرده و بخاطره رائ عدم اعتمادمجلس دولت  وی سقوط كرد.. در انتخابات مجلس سنا كه برای اولین بار انجام می گرفت مشخص گردید كه پیش از آغاز رائ گیری تعداد 15280 رائ درصندوق وجود داشت  در میان افراد واجد شرایط برای سنا اسمی از افرادی مثل مصدق دیده نمی شد خود مصدق در این باره میگوید همین مطلب .عدم معرفی مصدق برای كاندیدایتوری مجلس سنا . میرساند كه موانعی هست كه من وامثال من باید انتخاب نشویم[5].

مجلس شانزدهم در20 بهمن ماه 1328 شروع شد ودربهمن 1320 به پایان رسید.[6] این انتخابات كه بعد از حادثه نافرجام  سئو قصد به شاه در سال 1327 صورت گرفت وطی آن حزب توده متهم به این اقدام شد . وبه همین دلیل آن حزب منحل گردید وپس از آن شاه توانست به تثبیت قدرت خود اقدام نماید.

وبازنگری انتخابات مجلس سنا نیز همین برنامه را داشت . با قدرت یابی نسبی شاه این انتخابات با ثاثیرگذاری شخص شاه ودربارهمراه بودكه طی آن هواداران درباركه عمدتا از مالكان بزرگ بودند نوانستند به مجلس راه پیدا كنند ولی به علت  ابطال انتخابات درتهران كه به دنبال ترور هژیر روی داد عده ای از افراد مستقل از دربار كه پشتیبانی احزاب مهم این دوره را به همراه داشتند توانستند به مجلس راه پیدا كنند .

همراهی افكار عمومی با مصدق وهمراهان وی كه به دنبال عملی  كردن ملی شدن صنعت نفت ومبارزه با انگلیس وشركت نفت وابسته به آن كشور بودند .سبب شد افراد مستقلی كه به نمایندگی

مجلس انتخاب شده بوده این جریان را همراهی كرده وبه نخست وزیر نشدن مصدق وقدرت رسیدن جریان ملی گراكمك كرد .مجلس هفدهم .نیز .در17 اردیبهشت ماه 1331 افتتاح شد ودر 28 آبان 1332 به پایان رسید [7]. همزمانی این دوره از انتخابات مجلس با جریان ملی شدن نفت و مبارزه با قدرت بیگانه .انگلیس شركت نفت . وبرگزاری ان در زمان روی كار بودن جریان ملی گرا ومستقل مصدق باعث گردید  انتظار بیشتری درباره آزادی وسلامت از انتخابات این دوره برود.

اما احزاب وابسته به دربار و دول خارجی بویژه انگلیس نیز در این دوره برای بدست آوردن كرسی نمایندگی بشدت فعال بودند. این مسأله سبب گردید در حالیکه جریان مستقل ملی گرا در تهران پیروز شده بود. اما شهرستانها میدان جولان دربار و بیگانگان بود و در بسیاری از حوزه های رأی دهندگان بی سواد به محل رأی دادن آورده می شدند و رأی از پیش نوشته را به صندوق می انداختند. در بعضی دیگر از حوزه ها مأموران حفظ صندوقها رأی می نوشتند و به صندوقها می ریختند [8].

برگزاری ناسالم انتخابات بحدی شالع شد که خود مصدق نیز به مخدوش بودن آن اذعان کرد بهر صورت این انتخاب نیمه تمام به پایان رسید و از 136 نماینده مجلس تنها 80 نفر انتخاب شد و مصدق با جلوگیری از ادامه انتخابات می خواست از زیان دین قضای دمکراتیک و رقابتی جلوگیری نماید و این امر را حتی به قیمت انتخاب نشدن تعدادی از هواداران خود انجام داد بطوریکه از 80 نماینده تنها 30 نفر هوادار وی بودند.

نتیجه آنکه در این انتخابات مثل انتخابات دوره های قبل آزادی مبنی بر انتخاب کردن و انتخاب شدن وجود داشت و همچنین آزادی تبلیغات انتخاباتی بویژه از طریق نشریات هوادار احزاب وجود داشت ولی به علت چندگانگی قدرت در ایران و عدم تسلط کامل نخست وزیر(مصدق) به تمام مناطق کشور انتخابات جوی ناسالم و پر از اعمال نفوذ عوامل گوناگون و تقلب بود.

مصدق هر چند به مبانی دموکراسی پایبند بود اما آزادیهای ؟؟؟ زمان وی بیش از آنکه ناشی از اقتدار حکومت مرکزی و تسلط آن بر مناطق مختلف کشور باشد. ناشی از چندگانگی قدرت بود و بدین ترتیب احزاب مختلف که دارای حامیانی در میان سلطنت و دربار یا قدرتهای خارجی بودند نیز توانستند به رقابتهای انتخاباتی بپردازند. البته وقتی این مسأله(آزادی انتخابات) شاه را نگران کرده بود و بویژه از نفوذ حزب توده ترس داشت و وقتی در مورد حزب توده از مصدق سئوال کرده بود، مصدق در جواب گفت، حزب توده هم می تواند و شرکت کند و چون پایگاه اجتماعی ندارد، در یک انتخابات آزاد شکست می خورد.[9]

بدین ترتیب حتی مخالفان حکومت مصدق، احزاب اقلیت از آزادی بیان و آزادی عمل برخوردار بودند. هواداران وی در جبهه ملی بویژه حزب زحمتکشان بقایی و آیت ا.. کاشانی با هدایت جامعه مسلمان مجاهد از نحوه اعمال قدرت توسط مصدق و دادن آزادیهای زیاد به مخالفان( در حالیکه آزادی احزاب داخل جبهه ملی توسط مصدق محدود شده بود) ناراحت بودند و: تمرکز قدرت در دست نخست وزیر موجب نارضایتی بعضی از اعضای ائتلاف مردمی و خاصه آیت ا.. کاشانی رئیس مجلس و مظفر بقایی رهبر حزب زحمتکشان شد. [10]  در این دوره از استبداد اکثریت خبری نبود. اما قدرت فردی دکتر مصدق که بعضاً بصورت فراقانونی اعمال می شد و بعضاً سلطنت را به چالش می طلبید، می تواند مصداقی بر عدم آزادی مطلوب در فرایند تخریب این دوره باشد.

دروه سوم تخریب(سالهای 42- 1339) یعنی زمان نخست وزیری امینی هر چند فعالیت احزاب تا حدودی آزاد بود و بویژه احزاب تشکیل دهنده جبهه ملی (البته با اعضای جدید و با نام جبهه ملی دوم) فعالیت نمودند، اما کوتاه بودن این زمان و اقتدار امینی سبب شد حتی در جایی که هم احزاب جبهه ملی و هم علی امینی موافق پیشبرد دمکراسی با اجرای اصلاحات ارضی بودند، همکاری میان شان صورت نگیرد. علت عدم همکاری جبهه این بود که امینی می خواست اصلاحات ارضی را بدون حضور مجلس و در نتیجه احزاب سیاسی پیش ببرد چون وی مجلس را مانع این کار می دانست اما جبهه ملی خواهان برگزاری انتخابات آزاد بود. یعنی علی امینی دری اجرای دموکراسی از طریق اعمال قدرت نخست وزیر بود نه میدان دادن به مجلس و احزاب سیاسی. بهر حال دوران فضای آزاد سیاسی در این دوره آنقدر کوتاه بود که نتوان تحلیلی عمیق در ارتباط با آزادی و رقابتهای حزبی در این دوره بدست داد.

اما رقابتهای حزبی بین سالهای 32-1320 یعنی دوره دوم تخریب در ایران منهای برخی استثنائات احزاب در رقابتهای سیاسی به صورت آزادانه مشارکت داشتند ولی زمینه رقابت سیاسی سالم و درون سیستمی فراهم نبود. و اغلب مشارکتهای سیاسی در این دوره به تشنج سیاسی تبدیل می شد.

زمانهای بعد از انقلاب و وجود آزادی

بعد از وقوع انقلاب اسلامی احزاب و جریانها و گروههای مختلف سیاسی برای بدست آوردن کرسیهای نمایندگی با یکدیگر به رقابت پرداختند. رقابتهای حزبی بعد از انقلاب بویژه اوایل انقلاب تحت تأثیر روحیه انقلابی و مذهبی که در اثر وقوع انقلاب اسلامی و شخصیت امام خمینی قرار داشت. این امر در اولین دوره مجلس شورای اسلامی بوضوح نمایان است. بدین معنی که با وجود شرکت گروههای ملی، ملی مذهبی، چپ و اسلامگراف جریان اسلامی با شرکت حزب تازه تأسیس جمهوری اسلامی که نماینده این جریان در انتخابات محسوب می شد در رقابت با احزاب لیبرال، ملی و چپ مانند نهضت آزادی، حزب توده و مجاهدین خلق توانست بیشتر کرسیهای مجلس اول را بدست آورد و رقابت برای نمایندگی مجلس خبرگان نیز با پیروزی این حزب (جمهوری اسلامی) خاتمه یافت. هرچند تعدادی از نمایندگان جریان ملی گرا نیز در قالب حزب نهضت آزادی می توانستند مانند مجلس به مجلس خبرگان قانون اساسی راه پیدا کنند. حزب توده بدلیل سابقه تاریخی بویژه در دوران نهضت ملی شدن نفت با اقبال چندانی روبرو نگردیدو سازمان مجاهدین خلق نیز بدلیل تحریم رفراندوم قانون اساسی نتوانست در این انتخابات شرکت نماید.

برگزاری اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری و مخالفت صریح امام خمینی با کاندیداتوری روحانیت و شخص دکتر بهشتی، به عنوان چهره شاخص و دبیر کل حزب جمهوری اسلامی، عملاً صحنه رقابت را برای نیروهای ملی – مذهبی باز گذاشت بدین ترتیب در رقابتی که از تبلیغات سیاسی به نحو آزادانه ای بهره برداری شد و رسانه های مختلف بویژه رادیو و تلویزیون بصورت تریبون برای دعوت مردم برای شرکت انتخابات و جهت دهی افکار عمومی استفاده گردید. در این تلویزیون بصورت تریبون برای دعوت مردم برای شرکت انتخابات و جهت دهی افکار عمومی استفاده گردید. در این فضا بنی صدر با حمایت گروههای مختلف از جمله سازمان مجاهدین خلق و با توجه به سابقه ارتباط وی با امام خمینی، در نهایت توانست در انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی برسد.

احزاب مختلف شرکت کننده در انتخابات از طیفهای مختلف اصول اساسی نظام تازه تأسیس جمهوری اسلامی را قبول داشته هرچند برخی اعتراضات نسبت به نحوه تبلیغات و برگزاری انتخابات صورت می گرفت. در این دوره بویژه در زمان ریاست جمهوری اسلامی و حزب ا.. هستیم.

1- افتخاری، 1381 ص 141

2 – زهرا شجیعی، نمایندگان مجلس شورای ملی، 1344 ص 215

3- امیر طالبی، ایران فردا، شماره 12 اسفند 74 ص 11

[4] – فوران، مقاومت شكننده 400

[5] – شجیعی، همان، ص 128

[6] – كورش زعیم، جبهه ملی ایران 1378 ص 35

[7] شجیعی همان، ص 182

8– جامی، گذشته چراغ راه آینده و 1371 ص 377

2- کاتوزیان، ابتدا و دموکراسی 1375 ص 103

3- فوران، همان ص 433

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment