دانلود پروژه رشته پزشکی با موضوع آنـاتـومـی ابـدومـن – قسمت ششم

دانلود پایان نامه

مجاورات آئورت شکمی

قدامی: از بالا به پایین خلف تنه پانکراس، خلف بخش افقی دئودنوم، ریشة مزانتر و محتویات آن و روده‌ها. در خلف تنه پانکراس شریان مزانتریک فوقانی از آن جدا می‌شود و از بین آن دو ورید کلیوی چپ می‌گذرد.

سمت راست: سیسترنا چیلی، ستون راست دیافراگمی، اینفریور وناکاوا ، گانگلیون سلیاک راست

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

سمت چپ : ستون دیافراگمی چپ، گانگلیون سلیاک چپ

شاخه‌های آئورت شکمی

شامل شاخه‌های ویسرال (احشایی) و پاریتال (جداری) می‌باشند.

شاخه‌های احشایی آئورت

تنه سلیاک: با عروق معده مورد بحث قرار گرفت اما به طور خلاصه عبارتند از 3 شاخه:

1- شریان گاستریک چپ: از زیر صفاق جداری به بالا و چپ رفته به مری شکمی رسیده و به آن شاخه می‌دهد و سپس در ضخامت پایین ا منتوم کوچک در امتداد انحنای کوچک معده تا وسط انحنای کوچک و سطح قدامی و خلفی فوندوس و جسم معده را در بالا خونرسانی می‌کند.

2- شاخه اسپلنیک یا طحالی: قطورتر است و در خلف صفاق جداری در امتداد کنار فوقانی پانکراس به چپ رفته و به پانکراس شاخه می‌دهد و سپس در ضخامت رباط لینورنال به ناف طحال می‌رسد و پیش از ورود به طحال شاخه گاستریک کوتاه به سمت چپ فوندوس معده می‌دهد و شاخه گاسترواپی پلویک یا گاستروامنتال چپ را برای انحنای بزرگ معده سمت چپ می‌فرستد که به امنتوم بزرگ هم شاخه می‌دهد. سپس به چند شاخه تقسیم شده وارد ناف طحال می‌شود. شاخه‌ای پانکرآتیک هم دارد.

3- شاخه هپاتیک مشترک : سومین شاخه تنه سلیاک است که به سمت راست رفته وارد رباط هپاتودئودنال از اُمنتوم کوچک شده در سمت چپ کلدوک سپس بعد از چند سانتی متر به دو شاخه تقسیم می‌شود: شاخه نزولی به نام گاسترودئودنال است که در بالای اولین قسمت دئودنوم به دو شاخه تقسیم می‌شود. یک شاخه به نام پانکرآتیکودئودنال فوقانی می‌دهد و یک شاخه بنام گاسترواپی پلویک راست به سمت راست انحنای بزرگ معده می‌فرستد.

شاخه صاعد از هپاتیک مشترک بنام هپاتیک خاص نام می‌گیرد.

از ابتدای هپاتیک خاص شریان گاستریک راست جدا شده و در ضخامت ا منتوم کوچک به سمت راست انحنای کوچک معده آمده و با گاستریک چپ آناستوموز می‌کند. هپاتیک خاص به سمت ناف کبد بالا رفته به دو شاخه راست و چپ تقسیم می‌شود از شاخه راست آن عمدتاً شاخه سیستیک جدا شده به کیسة صفرا می‌رود و سپس شاخه‌های راست و چپ به ترتیب به لوب راست و چپ کبد وارد می‌شوند. البته واریاسیونهای فراوان در انشعابات تنه سلیاک و شاخه‌های آن موجود است.

شریان مزانتریک فوقانی: در بحث روده کوچک مطرح شد اما بطور خلاصه شاخه‌های آن عبارتند از:

1- پانکراتیکودئودنال تحتانی: با همنام خودش و شاخه فوقانی از گاسترودئودنال پیوند دارد و به دئودنوم و پانکراس خون می‌رسانند.

2- شریان میدل کولیک: به ضخامت مزوکولون عرضی رفته و به کولون عرضی خون می‌رساند و با کولیک راست و چپ پیوند دارد.

3- شریان کولیک راست: از خلف صفاق جداری به سمت راست رفته و به کولون صاعد شاخه می‌دهد.

4- شریان کولیک صعودی: از سمت راست و پایین‌تر جدا شده و رابط بین کولیک راست و ایلیوکولیک است.

5- شریان ایلئوکولیک: امتداد اصلی مزانتریک فوقانی است و به چند شاخه تقسیم می‌شود. شاخه‌های آن سکال قدامی و خلفی و ایلئال است. شاخة اپندیکولار معمولاً از سکال خلفی به آپاندیس می‌رسد.

6- شاخه‌های ژژونال و ایلئال: در حدود 15 شاخه هستند که در ضخامت مزانتر به روده کوچک می‌رسند.

– شریانهای میدل سوپرارنال: 1 زوج از آئورت است و به غدد فوق کلیوی می‌روند. پایین‌تر از سلیاک از طرفین آئورت شکمی جدا می‌شوند. سمت راست از خلف ورید اجوف تحتانی می‌گذرد.

– شرایین رنال یا کلیوی: یک زوجند و پایین‌تر از مزانتریک فوقانی از طرفین آئورت جدا شده رنال راست بلندتر است و از خلف ورید اجوف و ورید رنال، سر پانکراس و دومین بخش دئودنوم می‌گذرد. رنال چپ : در خلف تنه پانکراس و ورید رنال و طحالی می‌گذرد.

نزدیک ناف کلیه‌ها، شریان رنال به چند شاخه سیگمنال تقسیم شده:

یک شاخه به خلف لگنچه برای سگمان خلفی می‌رود. معمولاً ورید رنال جلوتر وارد ناف کلیه می‌شود.

شاخه‌های دیگر شریان رنال شامل شریان سوپرارنال تحتانی، شاخه برای اورتر و گاهی عروق گونادال راست از رنال راست جدا می‌شود.

عروق گونادال

در مرد به نام تستیکولار و در زن به نام اُوارین نامیده می‌شوند.

یک زوج بوده و باریک و بلند هستند و پایین‌تر از شرایین رنال از جلوی آئورت جدا شده و از جلوی اورتر در خلف صفاق جداری به پایین نزول می‌کنند.

  • گونادال راست: از جلوی ورید اجوف و خلف سومین قسمت دئودنوم و ریشة مزانتر می‌گذرد.
  • گونادال چپ: از خلف ورید مزانتریک تحتانی و پایین کولون نزولی می‌گذرد عروق تستیکولار به حلقة عمقی کانال اینگوینال رسیده، از کانال عبور کرده و از حلقة سطحی گذشته وارد اسکروتوم می‌شود و به کنار خلفی تستیس می‌رسد.

اما عروق اوارین یا تخمدانی در زن تا مدخل لگن آمده از روی عروق ایلیاک خارجی عبور کرده به جدار خارجی لگن کوچک رسیده وارد رباط آویزان کننده تخمدان شده و به ناف تخمدان می رسد.

شریان مزانتریک تحتانی: در چند سانتی متری بالای محل دو شاخه شدن آئورت شکمی منشعب شده، منفرد است و به چپ و پایین رفته و همانطور که در عروق کولون گفته شده به شاخه های کولیک چپ چند شاخه سیگموئیدی و آخرین شاخه اش رکتال فوقانی می باشد که به خلف رکتوم تا پایین آن خون رسانی دارد.

شاخه های پاریتال (جداری) آئورت شکمی

1- شرایین فرنیک تحتانی: یک زوجند بالاتر از تنه سلیاک جدا شده و در کنار داخلی غدد فوق کلیه سمت خود به زیر دیافراگم رفته و در خلف به دو شاخه داخلی و خارجی تقسیم می شوند و با شاخه های موسکولوفرنیک و پریکاردیاکوفرنیک پیوند دارند.

البته شاخه های خارجی با شرایین بین دنده ای تحتانی نیز ارتباط دارند.

2- شرایین لومبار (کمری): چهار زوجند و از سطح خلفی آئورت شکمی جدا شده از عمق طناب سمپاتیک گذشته و 3 زوج بالا از خلف مربعی کمری و یک زوج پایین از جلوی مربعی کمری به خارج می روند. در کنار خارجی مربعی کمری نیام عرضی شکمی را سوراخ کرده و بین عرضی شکمی و مایل داخلی به خارج و جلو می روند و با عروق دیگر جدار شکم پیوند دارند. شاخه هایی از شرایین لومبار برای پشت نخاع منشعب می شوند.

3- شریان ساکرال میانی: منفرد است و از خلف آئورت شکمی در پایین منشعب شده در خط وسط خلف به جلویL5 و ساکروم آمده و به دنبالچه می رسد. در مجاور L5 شاخه های لومبار کوچک می دهد که با ایلیولومبار از ایلیاک داخلی پیوند می شود. شاخه هایی به سوراخهای ساکرم و اعصاب و نیز به رکتوم دارد.

شاخه های انتهایی آئورت شکمی

در برابرL4 آئورت دوشاخه شده و ایلیاک مشترک راست و چپ نام می گیرند. در مقابل L5 وساکروم هر یک به شاخه های ایلیاک داخلی و خارجی تقسیم می شوند.

شریان ایلیاک مشترک راست: 5 سانتی متر است و در جلو و داخل ورید همنام می باشد گاهی برای اورتر شاخه می فرستد.

شریان ایلیاک مشترک چپ: 4 سانتی متر است در کنار داخلی پسواس به چپ رفته و در جلوی آن شبکه هیپوگاستریک فوقانی است.

در خلف آن زنجیر سمپاتیک است و شریان در خارج ورید همنام می باشد.

توجه: شریان ایلیاک داخلی و شاخه های آن در مبحث لگن بررسی می شود.

شریان ایلیاک خارجی: در امتداد کنار داخلی پسواس قرار دارد و سپس در جلو آن واقع شده تا وسط خلف رباط اینگوینال پایین رفته و به ناحیه ران می رود. مجرای دفران در مرد از جلوی انتهای آن قوس می زند و در زن رباط گرد رحمی می گذرد . شاخه های آن عبارتند از :

  • شریان اپیگاستریک تحتانی : به سمت حد داخلی حلقه عمقی کانال اینگوینال رفته به خلف عضله مستقیم شکمی می رود و در اطراف ناف با شریان سوپریوراپیگاستریک پیوند داده و شاخه آن شریان کرماستریک در مرد یا شاخه رباط گردرحمی در زن است.
  • شریان سیرکمفلکس ایلیاک عمقی : به سمت خار قدامی فوقانی خاصره رفته و با ایلیولومبار در خلف نیز پیوند دارد.

ورید باب یا پورتال و آناستوموزهای پورتوکاوال

به طول 8 سانتی متر و دریافت کننده عروق دستگاه گوارش و طحال و پانکراس است. در خلف گردن پانکراس از اتحاد وریدهای اسپلنیک و مزانتریک فوقانی مبدأ می گیرد و در ضخامت امنتوم کوچک و رباط هپاتودئودنال جزء پایه کبدی می باشدو تا ناف کبد بالا می رود . وریدهای الحاقی به ورید پورتال عبارتند از:

  • ورید گاستریک چپ و راست
  • ورید پانکراتیکودئودنال فوقانی
  • ورید مزانتریک تحتانی به طور غیر مستقیم با اتصال به اسپلنیک به سوی پورتال می رود .
  • ورید اسپلنیک در خلف جسم پانکراس به طور غیر مستقیم به سمت راست سیر کرده ودر مسیرش خون وریدی گاستریک کوتاه ، گاسترواپی پلوئیک چپ و مزانتریک تحتانی را دریافت می کند تا به پشت گردن پانکراس به ابتدای پورتال تخلیه می شود. خون وریدی پورتال که عمدتاً از دستگاه گوارش به سوی کبد می رود حاوی مواد غذایی است و در سلولهای کبدی تغییرات متابولیک داده شده و به شکل مواد غذایی ساده در کبد ذخیره و برای تغذیه سلولهای بدن به جریان خون برمی گردد.

مجاورات ورید پورتال

  • در جلو با گردن پانکراس،بخش اول دئودنوم،مجرای کلدوک در جلو و راست، شریان هپاتیک در جلو چپ
  • در خلف با ورید اجوف ، جسم مهره 1L و 2 L سوراخ وینسلو
  • سمت چپ با آئورت
  • سمت راست با مجرای کلدوک

ارتباطات پورتوکاوال (shunt)

بین سیستم پورتال و کاوال شنت و پیوندهایی موجود است . در زمانی که فشارخون در ورید پورتال بالا می رود یا به علت انسداد مسیرهای کاوال ، درون کبد یا جاهای دیگر از طریق آناستوموزهای وریدی مسیرخون از یک سیستم وریدی به دیگری منتقل می شود.در چند جای احشای شکمی و احشای لگنی این شنت ها امکان پذیر است :

  • در پایین مری : شاخه های ازوفاژی ورید گاستریک چپ (پورتال ) با شاخه های ازوفاژی ورید آزیگوس (کاوال) در سینه ، چنانچه مسیر پورتال انسداد داشته باشد خون وریدی به سوی ورید آزیگوس و ورید اجوف فوقانی می رود و در پایین مری واریس وریدی اتفاق می افتد .
  • در فضای برهنه سطح خلفی کبد : وریدهای رتزیوس که رابط وریدهای فرنیک تحتانی (کاوال) با وریدهای ناحیه برهنه کبدی (پورتال) است و این ها با وریدهای خلف صفاقی و بین دنده ای ارتباط دارند.
  • در پایین رکتوم : ورید رکتال فوقانی (پورتال) با وریدهای رکتال میانی و تحتانی که به سیستم کاوال می روند، در صورت انسداد پورتال هموروئید شدید در مخاط پایین رکتوم رخ می دهد. وریدهای روده به پورتال ، وریدهای تروپریتونال به کاوال ارتباط دارند.
  • اطراف ناف : وریدهایی که در طول رباط فالسیفرم به سوی ناف می روند و با وریدهای هپاتیک ارتباط دارند . پورتال با وریدهای اپی گاستریک ( کاوال) در اطراف ناف واریس ایجاد می کند ( کاپوت مدوزا = شبیه سرماهی )

ورید اجوف تحتانی (IVC) و شاخه های ورودی به آن

قطر آن 3 سانتی متر می باشد. از جلو وراست 5L در سمت راست آئورت شکمی به بالا رفته و در محاذات 8T از دیافراگم عبور می کند. در پایین از اتحاد وریدهای ایلیاک مشترک راست و چپ مبدأ می گیرد .

  • ورید ایلیاک مشترک راست در خارج و خلف شریان همنام است
  • ورید ایلیاک مشترک چپ در خلف و داخل شریان همنام است و در انتها به خلف ابتدای شریان ایلیاک مشترک ر است رفته و به ابتدای ورید اجوف می ریزد. معمولاً ورید احشای غیر گوارشی و احشای زوج و جداری به ورید اجوف تحتانی وارد می شوند.

وریدهای الحاقی (tributaries) به انیفریور وناکاوا عبارتند از :

1- وریدهای لومبار

2- وریدهای رنال

3- وریدهای سوپرارنال ( سوپرارنال چپ ابتدا به ورید رنال چپ می ریزد.)

4- وریدهای گونادال ( گونادال چپ ابتدا به ورید رنال چپ می ریزد.)

5- امتداد وریدهای ایلیاک داخلی و خارجی

ورید رنال چپ بلند تر است و از بین آئورت و شریان مزانتریک فوقانی به سمت راست می رود. معمولاً ورید سوپرا رنال چپ و گونادال چپ به ورید رنال تخلیه می شوند.

مجاورات اینفریور وناکاوا

مجاورات سطح قدامی: از پایین به بالا : بخش افقی دئودنوم ، ریشه مزانتر ، خلف سر پانکراس ، خلف اولین بخش دئودنوم ، خلف سوراخ وینسلو، خلف کبد

مجاورات خلف ورید اجوف: تنه مهره های کمری و پایین سینه ای ، پسواس ماژور ، زنجیر سمپاتیک ، ستون دیافراگمی راست ، عروق کلیوی و مزانتریک تحتانی راست.

  • کنار راست : مجاور اورتر راست ، کنار داخلی کلیه راست، دئودنوم نازل
  • کنار چپ : آئورت ، ستون دیافراگمی چپ ، لوب دمدار کبد.

خلاصه لنفاتیک احشای شکمی

لنف عمقی شکم

غدد لنفاوی جدار عمقی شکم شامل عقده های ایلیاک خارجی ، ایلیاک مشترک و لومبار یا آئورتیک می باشند.

1- عقده های ایلیاک خارجی

در مجاورت عروق ایلیاک خارجی قرار دارند و لنف احشای زیر را دریافت می کنند:

  • گره های اینگوینال
  • نواحی عمقی زیر نافی جدار شکم
  • لنف سطح داخلی ران
  • لنف گلنس پنیس ( یا کلیتوریس) (نوک آلت تناسلی)
  • لنف پروستات
  • قاعده مثانه
  • لنف گردن رحم
  • لنف بخشی از رحم

مجاری لنف وابران آنها به عقده های ایلیاک مشترک می روند.

2- عقده های ایلیاک مشترک

در مجاورت عروق همنام واقع شده اند. مجاری لنفی آوران را از نواحی ایلیاک داخلی و خارجی دریافت کرده مجاور ران و ابران به عقده های آئورتیک می فرستند.

  • عقده های آئورتیک یا لومبار

شامل عقده های پری آئورتیک ، لترال آئورتیک و رتروآئورتیک می باشند.

  • عقده های پیش آئورتیک شامل گره های سلیاک ، مزانتریک فوقانی و تحتانی می باشند . لنف آوران خود را از عقده های واسطه دستگاه گوارش مثل کبد ، پانکراس و طحال دریافت کرده و مجاری وابران به عروق لنفی روده ای فرستاده و به مخزن پکه ملحق می شوند.
  • گره های لترال آئورتیک: در طرفین آئورت شکمی واقع شده و مجاری آوران خودرا از احشایی که توسط شاخه های خارجی و خلفی آئورت منشعب و مشروب می شوند دریافت کرده و نیز لنف عقده های ایلیاک مشترک را گرفته و مجاری وابران یک تنه ی لنفی لومبار تشکیل داده که از هر طرف به سوی مخزن پکه رفته و به آن ملحق می شود. ( مانند لنف کلیه ها، جدار قدامی شکم، غدد جنسی )
  • گره های رترو آئورتیک (خلف آئورتیک) : بخشی از عقده های لترال آئورتیک می باشند و عمدتاً لنف عناصر جدار خلفی و عضلات پشت را می گیرند.

سیسترنا چیلی (مخزن پکه )

یک مخزن لنفاتیک است که در حدود 7-5 سانتی متر طول دارد . در جلوی مهره 1L و 2L واقع شده و در سمت راست آئورت شکمی قرار دارد. توسط ستون راست دیافراگمی پوشانده شده و امتداد فوقانی آن به مجرای توراسیک می رسد. تنه های لنفاتیک لومبار راست و چپ به آن ملحق می شوند.

  • تنه های لنفاوی لومبار از عقده های لترال آئورتیک منشأ گرفته و دریافت کننده لنف اندام های تحتانی جدار پلویس و احشای آن ، کلیه ها ، غدد سوپرارنال ، غدد جنسی و جدار عمقی شکم می باشند .
  • تنه های لنفی روده ای لنف را از معده ، روده ، پانکراس ، طحال و بخش قدامی و تحتانی کبد دریافت می کنند.

لنف سطحی جدار شکم

در مجاورت عروق سطحی و عمقی جدار شکم هستند. در زیر ناف در مسیر عروق اپیگاستریک تحتانی به عقده های سطحی اینگوینال و سپس به عقده های ایلیاک خارجی میروند . لنف بالای سطح ناف به عقده های زیر بغلی می روند. عروق لنفی روده را لاکتال یا شیری می نامند زیرا پر از چربی می باشند. ابتدا تنه لنفی روده ای را ایجاد کرده و به سوی گره های پری آئورتیک می روند.

لنف کبد : لنف سطحی کبد بخشی به ناف کبد و امنتوم کوچک می روند ، بخشی به مجرای توراسیک و بخشی به مدیاستن قدامی بالا می روند.

تنه لنفاوی لومبار یا کمری : دریافت کننده لنف از اندام های تحتانی و لگنی ، کلیه ها و احشای شکمی است که در طرفین آئورت مستقرند لترال آئورتی یا لومبار خارجی رفته و سپس به مخزن پکه می روند.

خلاصه شبکه های خود مختار شکمی

شبکه های عصبی شامل سمپاتیک و پاراسمپاتیک است. پاراسمپاتیک از طریق واگ و نیز پاراسمپاتیک لگنی 2S و 3S و 4S و می آیند و سمپاتیک از اسپلانکنیک ماژور و مینور از لا به لای ستون های دیافراگمی به شکم آمده و با گانگلیون های سلیاک سیناپس کرده و شبکه های خود مختار را تشکیل داده به احشای مختلف می روند. عقده های سمپاتیک کمری هم دخالت دارند. این شبکه ها در مجاورت عروق بزرگ شکم شکل گرفته و شبکه های ثانویه ایجاد کرده و به احشاء می روند.

شبکه های اصلی اعصاب خود مختار عبارتند از: شبکه های سلیاک ، شبکه های هیپوگاستریک فوقانی و تحتانی

– گانگلیون های سمپاتیک شکمی به جز 4 زوج زنجیره سمپاتیک شامل گانگلیون های سلیاک ، مزانتریک فوقانی و تحتانی و آئوریکورنال است.

– عقده های سمپاتیک کمری 4 زوجند و در طول کنار داخلی پسواس قرار دارند در سمت راست در خلف ورید اجوف واقع شده اند. در سمت چپ در کنار چپ آئورت می باشند.

1- سمپاتیک لوله گوارش موجب بستن اسفنکتر ها و مهار حرکات روده شده وازوموتور است و نیز الیاف حسی به همراه دارد.

2- پاراسمپاتیک در لوله گوارش موجب انقباضات و حرکات و ترشح غدد مخاطی می شود.

اعصاب اسپلانکنیک ( احشایی ) کمری 4 زوجند ، 2 زوج فوقانی به شبکه سلیاک و آئورتیک می پیوندند و 2 زوج تحتانی به شبکه هیپوگاستریک فوقانی ملحق می شوند.

شبکه های مهم شکمی

شبکه سلیاک شامل گانگلیون های سلیاک ، آئورتیکورنال و اعصاب اسپلانکنیک بزرگ و کوچک می باشد این شبکه همسطح مهره 12T و 1L است و در اطراف تنه شریانی سلیاک قرار دارد و در جلوی ستونهای دیافراگمی و بین دو غده فوق کلیوی واقع شده است . عقده سلیاک راست در خلف ورید اجوف و عقده سلیاک چپ در خلف عروق اسپلنیک قرار دارد. عقده آئورتیکورنال در پایین گانگلیون سلیاک است .

شبکه های عصبی ثانوی که از شبکه سلیاک مشتق می شوند عبارتند از :

شبکه فرنیک * هپاتیک * گاستریک چپ * اسپلنیک(طحالی) * رنال (کلیوی) * سوپرارنال(فوق کلیوی) * تستیکولار یا اوارین (غدد جنسی) * مزانتریک فوقانی و تحتانی و …

  • اعصاب اسپلانکنیک بزرگ به بخش فوقانی گانگلیون سلیاک اتصال دارد .
  • عصب اسپلانکنیک کوچک به بخش تحتانی آن یعنی به عقده آئورتیکورنال وصل می شود.

این دو عصب پیش عقده ای از زنجیره سمپاتیک سینه ای هستند . درون گانگلیون سلیاک سیناپس کرده پس عقده ای می شود.

گانگلیونهای سلیاک دو توده در طرفین مبدأ شریان سلیاک است، در جلوی ستونهای دیافراگمی است ، در کنار داخلی غدد سوپرارنال یا فوق کلیوی هر طرف قرار دارند.

گانگلیون آئورتیکورنال ← 2 عدد در بالای مبدأ شریان رنال در هر طرف است.

گانگلیون مزانتریک فوقانی ← 1عدد در جلوی مبدأ شریان همنام است .

گانگلیون مزانتریک تحتانی ← 1عدد در جلوی مبدأ شریان همنام است .

سگمانهای سمپاتیک برخی از شبکه های فرعی یا زیر شبکه های سلیاک عبارتند از :

شبکه گاستریک ← سگمان سمپاتیک 6T تا 10T (معده)

شبکه اسپلنیک یا طحالی ← سگمان سمپاتیک 6T تا 10T

شبکه هپاتیک ← سگمان سمپاتیک 7T تا   9T (کبد)

شبکه رنال ←   سگمان سمپاتیک 10T تا 1L (کلیه)

شبکه گونادال ← سگمان سمپاتیک 10T تا 12T

شبکه مزانتریک فوقانی ← سگمان سمپاتیک 9T تا   10T (روده کوچک تا وسط کولون عرضی)

شبکه مزانتریک تحتانی ← سگمان سمپاتیک 10T تا   2L (بقیه کولون ها)

شبکه هیپوگاستریک فوقانی ← سگمان سمپاتیک گانگلیون های 3L تا 4L دارد.

الیاف واگ تا وسط کولون عرضی موجود است در شبکه ، از آن به بعد پاراسمپاتیک لگنی از طریق اعصاب 2S و 3S و 4S به احشاء می رسند.

الیاف سمپاتیک با واسطه های شیمیایی α و β موجب تنگی و گشادی عروق می شوند.در برخی احشاء پاراسمپاتیک گشاد کننده عروقی است مثل دستگاه تناسلی ، سمپاتیک به غدد عرق هم می رود و ناقل درد هم هستند.

ادامه شبکه های خود مختار

زنجیره سمپاتیک : در کنار داخلی پسواس ها قرار دارند. زنجیره سمت راست در خلف ورید اجوف و سمت چپ در کنار چپ آئورت شکمی قرار دارد. در شکم 4 زوج گانگلیون وجود دارد.

گانگلیون های سمپاتیکی دیگری به نام سلیاک ( 2 عدد) ، آئورتیکورنال ( 2 عدد)، مزانتریک فوقانی و تحتانی هم موجودند.

شبکه های ثانوی عبارت اند از :

  • شبکه فرنیک : به همراه عروق فرنیک تحتانی
  • شبکه هپاتیک : از طریق عروق به کبد و کیسه صفرا می رود.
  • شبکه گاستریک چپ : به معده می رود.
  • شبکه اسپلنیک : از خلف معده به همراه عروق به طحال می رود.
  • شبکه سوپرارنال : الیاف پیش عقده ای دارد که به سلول های کرومافینی می رود.
  • شبکه رنال : از شبکه سلیاک ، آئورتیکو رنال ، اسپلانکنیک زیرین ، اسپلانکنیک L1 و شبکه آئورتیک تشکیل شده است و به کلیه ها و نیمه فوقانی اورتر می رود.
  • شبکه تستیکولار : از طریق عروق همنام به تستیس و مجرای دفران می رود.
  • شبکه اوارین : به غدد تخمدان و لوله رحمی می رود.
  • شبکه مزانتریک فوقانی : حاوی گانگلیون همنام است و از طریق عروق به روده کوچک تا وسط روده بزرگ می رود.
  • شبکه آئورتیک یا اینترمزانتریک : از شبکه سلیاک و اسپلانکنیک L1 و L2 تشکیل شده است. در طرفین آئورت واقع شده و بین دو شریان مزانتریک فوقانی و تحتانی قرار دارد. در پایین با شبکه هیپوگاستریک فوقانی اتصال دارد. شاخه های آن سازنده شبکه های تستیکولار ، مزانتریک تحتانی ، ایلیاک و هایپوگاستریک فوقانی و ورید اجوف تحتانی می باشد.
  • شبکه هیپوگاستریک فوقانی (پری ساکرال) : در جلوی محل دو شاخه شدن آئورت ، ورید ایلیاک مشترک چپ ، عروق ساکرال میانی و مهره 5L و پرومنتوریوم ساکرم و بین دو شریان ایلیاک مشترک واقع شده است.
  • الیاف پاراسمپاتیک لگنی 2S و 3S و 4S از طریق شبکه هیپوگاستریک تحتانی به آن می رسد و به نیمه چپ کولون عرضی و کولون نزولی و سیگموئید می رسد.

توجه:

احشای شکمی و روده ها نسبت به قطع شدن و سوخته شدن غیر حساس اند . درد احشاء شکمی در نتیجه موارد زیر حس می شود :

  • افزایش قطر بیش از حد (distentinon)
  • انقباضات اسپاسمی عضلات صاف
  • ایسکمی و کم خونی
  • درد راجعه (refferred): در جای دیگر حس می شود ، درد به نواحی پوستی یا جداری ، محل هایی که سگمان عصبی آن ناحیه هم سگمان با اعصاب احشای مربوطه می باشند ارجاع می گردد.

شبکه کمری یا لومبار

از شاخه های قدامی اعصاب نخاعی 1L و 2L و 3L و 4L عمدتاً ایجاد می شود. این شبکه در بین سطح قدامی زوائد عرضی مهره های کمری و خلف پسواس واقع شده است. یک شاخه کوچک از 12T هم به بالای آن ملحق می شود.

  • 1L با شاخه کوچکی از 12T متحد شده و به دو شاخه تقسیم می شود که عبارتند از :
  • عصب ایلیوهیپوگاستریک
  • عصب ایلیواینگوینال
  • 1L و 2L با هم عصب ژنیتوفمورال را ساخته و از طریق کانال اینگوینال به عضله کرماستر می رود.
  • عصب 2L و 3L با هم عصب پوستی رانی خارجی را می سازند.
  • 2L و 3L و 4L ( شاخه های ونترال) با هم عصب ابتراتور را می سازند .
  • 2L و 3L و 4L ( شاخه های دورسال ) با هم عصب فمورال را می سازد.

ضمناً به عضلات مربعی کمری و پسواس و … سگمان هایی از شبکه کمری میرود.

1- عصب ایلیوهیپوگاستریک(1L): از بخش فوقانی کنار خارجی پسواس خارج شده،از جلوی مربع کمری و خلف کلیه گذشته و تا بالای ستیغ ایلیاک سیر نموده، در بین عرضی شکمی و مایل داخلی واقع شده و دو شاخه میشود:

– شاخه پوستی خارجی: به پوست خارج ران و جلوی کفل بخش میشود.

– شاخه پوستی قدامی:از جلوی ASIS به زیر نیام مایل خارجی و به پوست بالای پوبیس می آید.

2- ایلیواینگوینال:از 1L است، همان مسیر هیپوگاستریک را (اما پایین تر) ادامه میدهد. عضلات عرضی شکمی و مایل داخلی را سوراخ کرده و در زیر طناب اسپرماتیک قرار گرفته، مجرای اینگوینال را طی کرده از حلقه سطحی خارج شده به پوست فوقانی داخلی ران، اسکروتوم، ریشه پنیس در مرد و به پوست مونس پوبیس و لابیوم ماژور در زن عصب حسی می دهد.

3- ژنیتوفمورال: (1 L و 2L ) از وسط پسواس به جلوی آن آمده از خلف اورتر پایین آمده و دو شاخه می شود

– شاخه تناسلی یا ژنیتال : وارد مجرای اینگوینال شده و به عضله کرماستر و اسکروتوم (در زن به لابیوم ماژوس و…) عصب می دهد ، برای کرماستر حرکتی است .

– شاخه رانی یا فمورال : در خارج شریان فمورال به پوست قدامی فوقانی ران عصب می دهد.

4- عصب جلدی رانی خارجی : ( 2L و 3L ) از خارج پسواس به خارج رفته از جلوی عضله ایلیاکوس گذشته و در سمت راست از خلف سکوم ، و در طرف چپ از خلف کولون نزولی عبور کرده به سمت خار خاصره قدامی رفته، از زیر رباط اینگوینال گذشته به شاخه های قدامی و خلفی در جلو و عقب ران تا زانو پایین می رود .

5- عصب ابتراتور : شاخه های قدامی (2L و 3L و 4L) از کنار داخلی پسواس ظاهر شده از عمق عروق ایلیاک مشترک در مجاورت جدار خارجی لگن کوچک به سوی سوراخ ابتراتور و بخش فوقانی آن پیش رفته به همراه عروق همنام از مجرای ابتراتور گذشته وارد ران شده به عضلات سمت داخل ران عصب می دهد.

6- عصب فمورال : سگمانهای خلفی ( 2L و 3L و 4L) بزرگترین عصب شبکه لومبار است . از کنار خارجی بخش تحتانی پسواس ظاهر شده از بین پسواس و ایلیاکوس گذشته به پایین رفته از خلف رباط اینگوینال می گذرد وارد ران می شود و به عضلات قدامی ران عصب می دهد .

توجه : تنه لومبوساکرال مربوط به شاخه های قدامی 4L و 5L است که به درون لگن رفته و با 1S و 2S و 3S عصب سیاتیک را می سازند.

سمپاتکتومی کمری

گاه برای کاهش دردهای شدید عضلانی – عروقی اندام تحتانی و گشاد شدن عروق اندام ، الیاف سمپاتیک پس عقده ای که به عروق اندام می روند قطع می شوند.

انتشار دردهای احشای شکمی

درد احشای درون شکم و صفاق احشایی ، ناشی از اتساع بیش از حد احشا ، ایسکمی یا کم خونی یا آسیب شیمیایی حاصل می شود . درد احشایی به خط وسط شکم ارجاع می شود . احساس درد در ناحیه ای است که منشأ درد در آنجا نیست . مثلاً درد آپاندیس در اطراف ناف حس می شود زیرا سگمان سمپاتیک آپاندیس 10T است که درد در مسیر عصب سوماتیک ( جداری ) 10T ارجاع می گردد.

درد احشایی احشای مختلف

  • درد مری شکمی و معده به ناحیه اپیگاستر ارجاع می شود و گاهی به پشت بین دو استخوان کتف، گاهی در ناحیه هیپوکندریاک چپ ( معده ) – ( از طریق عصب اسپلانکنیک ماژور)
  • درد روده کوچک به ناحیه نافی منتقل می شود و در اثر اتساع یا اسپاسم عضلانی و یا کم خونی ایجاد می شود . چنانچه صفاق جداری مبتلا شده باشد درد موضعی و شدید است.
  • درد دئودنوم از طریق اسپلانکنیک بزرگ ( سگمان 5T تا 10T ) به ناحیه اپیگاستر ارجاع می شود و چنانچه دئودنوم سوراخ شود به همراه عصب حسی دیافراگم به شانه راست ارجاع می شود .
  • دردآپاندیس ابتدا اطراف ناف یا پشت حس می شود سپس به ناحیه ایلیاک راست منتقل می شود ، به خصوص زمانی که صفاق جداری مجاور خود را ملتهب سازد .
  • درد کولیک یا کولون های بالارو و پایین رو به نواحی لومبار و خط وسط جلوی شکم منتقل می شود. درد کولون عرضی به ناحیه نافی می رود و کولون سیگموئید به ناحیه هیپوگاستر و لگنی ارجاع می گردد.
  • درد کبد به ناحیه هیپوکندریاک راست و ربع فوقانی و راست شکم ارجاع شده و درد کیسه صفرا به شانه راست ارجاع می شود ، بعلت ارتباط با عصب فرنیک است . درد گاهی در ناحیه اپیگاستر یا به جدار خلفی سینه منتقل می شود . سگمان های ناقل درد سمپاتیک 6T تا 9T در اسپلانکنیک ماژور هستندو نیز عصب فرنیک راست
  • درد طحال به شانه چپ و چانچه به جدار اطراف بچسبد درد موضعی در ناحیه هیپوکندریاک چپ است .
  • درد کلیه ها به نواحی پایینی و جلو یا عقب شکم و ناحیه کمری و به کشاله ران ممتد می شود . سگمانهای سمپاتیک 10T تا 1L
  • درد پانکراس در ناحیه اپیگاستر حس می شود .
  • درد مثانه در ناحیه هیپو گاستر یا خلف ران حس می شود .
  • درد غدد جنسی به محل سگمانهای سمپاتیک خود ارجاع می گردد. یعنی به نواحی کمری 10T تا 12T و پایین کمر .

تندرنس(حساسیت برگشتی) Rebound Tenderness : عبارت است از احساس دردی که پس از فشار بر موضع درد و ناگهان برداشتن دست برای بیمار ایجاد و حس می شود.

معاینات ظاهری شکم از طریق زیر است :

1- معاینهinspection : و نگاه به حرکات تنفسی شکمی و حرکات روده ها ، ورمها ، فتقها و… جهت معاینه نظری شکم مریض باید طاقباز خوابیده و زانوانش کمی در حالت خمیدگی باشند تا عضلات شکم در حالت استراحت باشد ، چنانچه برای مثال عروق و وریدهای توراکواپیگاستریک و سطحی شکم برجسته باشند . احتمال انسداد وریدهای کاوال موجود است.

2- لمس palpation : دست معاینه کننده باید گرم باشد . با کف دست برای مثال فوندوس کیسه صفرا ، کنار تحتانی کبد ، حفرات ایلیاک و جایگاه آن را لمس کند و فشار دهد . شکم بیمار باید درحالت شل و انبساط باشد. زانو ها خم شده باشد . احساس توده در ربع فوقانی چپ شکم برای مثال احتمال وجود تومور معده ، کولون عرضی ، کلیه چپ یا طحال را می دهد.

  • دق percussion : با دو دست ضرباتی به احشای توپر و توخالی وارد می شودو صداهای مات و طبلی و عکس العمل احشاء حس می شود. با قرار دادن کف یک دست روی موضع و دق زدن با دو انگشتدست دیگر به پشت دست اول
  • سمع یا شنیدن صدای احشاء auscultation : با گوشی استتوسکوپ صداهای ناشی از سوفل یا تنگی عروق ، صدای قلب جنین ، صدای انقباضات روده ای شنیده می شود.

نکته : چنانچه صدایی از روده ها شنیده نشود احتمال انسداد روده وجود دارد.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment