دانلود پروژه رشته معماری درباره بافت ساختمانی در چهار اقلیم ایران – قسمت دوم

دانلود پایان نامه

معابر و گذرها در اقلیم سرد :

گاها” معابر و گذذرها پیچ در پیچ و سرپوشیده اند که به این گذرها دالان می گفتند.

سقف دالان ها با طاق پوشیده می سد تا از نفوذ سرمای بیرون به درون خانه ها و معابر جلوگیری شود, این پیچ در پیچ بودن دالان ها علاوه بر این که یک راه کار اقلیمی محسوب می شود یک راه حل امنیتی نیز در برابر حمله دشمنان بود.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

پوشش سطح بنا :

پوشش سطوح و نمای بنا ها معمولا” از رنگ تیره بوده و سطوح زبر و ناصاف اند و سطح این بنا زبر و ناصاف بوده تا در زمستان حرارت ناشی از تابش خورشید به نحو مطلوبی در دیواره ها جذب شود.

منطقه گرم و مرطوب

سواحل خلیج فارس و دریای عمان تا حدی مشابه اقلیم گرم و مرطوب هستند .

بر خلاف منطقه معتدل و مرطوب در منطقه گرم و مرطوب میزان بارندگی کم میباشد و به فصل پاییز و زمستان محدود می شود. بالا بودن میزان رطوبت هوا بدلیل مجاورت با دریا باعث می شود اختلاف درجه حرارت شب و روز در فصول مختلف سال ناچیز باشد.

در این اقلیم بر خلاف اقلیم معتدل و مرطوب به ساعات خاصی از روز و شب که گرمای هوا زیاد بالا نیست مطلوب می باشد.

بافت شهری :

بافت شهری نیمه متراکم و نیمه فشرده است و بافت روستاها نیمه باز و فضاها نیمه محصور است. بافت نیمه متراکم باعث می شود علاوه بر آن که سایه بر روی سطوح و نماها ایجاد می شود در مواقع ضروری امکان جریان هوا در داخل بافت فراهم می آید .

گسترش روستاها و شهرها در امتداد کنار ساحل و روبه دریا امکان استفاده از نسیم های دریای را فراهم می آورد.

فرم بناها :

از مشخصات معماری بومی این اقلیم ایجاد سایه بر روی سطوح و نماها و استفاده از ایوانهای عریض و سرپوشیده مقابل خانه ها در اقلیم گرم و مرطوب عموما” فضای زندگی در طبقات بالای همکف در نظر گرفته می شود تا بیشتر در معرض وزش باد قرار گیرد و طبقه همکف در معرض رطوبت زمین است عمدتا” جنبه خدماتی داشته و در اغلب ساعات روز قابل استفاده نمی باشد.

فضاهای از قبیل سرویس بهداشتی ،انبار،آشپزخانه عموما” در طبقه همکف در نظر گرفته می شود. بدلیل وجود رطوبت بیش از حد در زمین احداث فضای زیرزمینی بدور از منطق است.

باز شوها :

در اقلیم گرم و مرطوب بازشو ها دارای ابعاد وسیع هستند. اما فقط زمانی مورد استفاده قرار می گیرند که محیط دارای گرمای زیادی نباشد.

در زمانی از تابستان و در ساعاتی که گرما و رطوبت هوا حداکثر می باشد و محیط بیرون خانه غیر فابل تحمل است باید بازشوها باید کاملا” بسته باشند.ایوانهای سرپوشیده و عریض علاوه بر آنکه در معرض وزش نسیم های دریایی ایجاد می کنند جهت استفاده از کوران هوا ارتفاع اتاقها و پنجره ها کشیده و بلند است و ایوان ها وسیع و مرتفع هستند.

پوشش بام ها :

معمولا” مسطح هستند و اهالی شب ها پشت بام می خوابند و بامها دارای جانپناه مشبک می باشند تا علاوه بر محفوظ ماندن ساکنین از دید اطرافیان ، کوران هوا از شبکه های جان پناه امکان پذیر باشد و معمولا” بدلیل کمبود چوب خانه ها از مصالحی چون خشت و گل و مصالح بنایی ساخته می شوند.

زمستان نشین و تابستان نشین در این اقلیم :

بخش زمستان نشین خانه های سنتی (خانه بروجردی ها ) بصورت زیر است:

معمولا این خانه ها دادرای اطاقی بزرگ یا پنجره های وسیع رو به جنوب غرب ساخته می شود و اشعه خورشید را به خود جذب می کنند که این جذب گرما از ساعات اولیه روز آغاز می شود دیوارها وسقف و کف از خشت خام ساخته شده و حدودا” ضخامت دیوارها بین 1 تا 15 متر است.

بدلیل ترتیب دیوارها دارای ظرفیت حرارتی بالایی می باشند و گرما و حرارت در دیوارها ذخیره شده و شب هنگام که هوا سرد است به فضاهای داخلی پس داده می شود

اقلیم معتدل و مرطوب

از مهمترین ویژگی های این اقلیم بارندگی های فراوان در تمام فصول سال است و رطوبط زیاد هوا از ویژگی های این اقلیم است . میزان رطوبت نسبی به 80% میرسد.

اعتدال درجه هوا و کم بودن اختلاف درجه حرارت بین شب و روز و فصول مختلف سال بدلیل بالا بودن همین میزان رطوبت که بارندگی فراوان و مجاورت با دریا باعث افزایش این رطوبت شده است.

بافت شهری :

کاملا” باز و گسترده است تا تهویه طبیعی و کوران فراهم آید و برای ایجاد بافت باز ساختمانها کاملا” مجزا و جدا از هم ساخته شده اند و پلات ساختمانها باز و گسترده می باشد تا ایجاد کوران و تهویه طبیعی انجام شود و معمولا” بازشو های وسیع رو به دریا قرار دارند تا ایجاد نسیم از دریا به ساحل امتداد یابد.

فرم بناها :

به دلیل وجود همین رطوبت معمولا” خانه ها دارای دیوار و حصار کوتاه می باشد تا مانع جریان هوا نشود و فرمی کاملا” برون گرا دارند، به دلیل بالا بودن رطوبت هیچ قسمتی از بنا در زیرزمین واقع نمی شود ، چون سطح آبهای زیرزمینی بالاست و همچنین تهویه هوای زیرزمین امکان پذیر نمی باشد و کف بناها از زمین جدا می شود که معمولا” فاصله کف زمین تا کف ساختمان را حدودا” 1 تا 3 متر در نظر می گیرند که در این حالت علاوه بر آنکه با جریان هوا از زیر بنا کف ساختمان خنک می شود . بنا در ارتفاع بلند تری واقع می شوند و میزان جریان هوای بیشتری به درون خانه راه می یابد.

باز شوها :

معمولا” مساحت بازشوها بیشتر از سایر اقلیم هاست و با توجه به شرایط خاص منطقه بازشوها در کلیه جهت های بنا نصف می شوند تا تهویه طبیعی به حداکثر میزان خود برسد.

پوشش بام ها :

به دلیل بالا بودن میزان بارندگی بام ها شیب دار و با شیب تند اجرا می شوند و بالکن های عریض و سرپوشیده اطراف اتاق ها برای محافظت از باران ایجاد می شود و معمولا” پوشش بام شبیه سفال است و مصالح و دیوارها از مصالحی که دارای ظرفیت حرارتی پایین و ضخامت کم انتخاب می شود. مثل چوب

تقسیمات اقلیم جهانی

کیفیت آب و هوا (اقلیم) به طور متوسط در یک نوع اقلیم آن منطقه را مشخص می کند که با کیفیت اقلیمی مناطق دیکر متمایز می شود

شرایط اقلیمی کره زمین از نظر هوا شناسی به 32 منطقه از نظر کشاورزی به 16 منطقه تقسیم می شود.اما از آنجایی که این تقسیم بندی ها در معماری و طراحی محیط فیزیکی نمی تواند کاربرد چندانی داشته باشد به همین منظور استفاده از معماری در شرایط اقلیمی را به 4 منطقه ذکر شده قبلی تقسیم نموده اند.

از لحاظ جهانی: 1) مناطق گرم و خشک 2) مناطق معتدل و مرطوب 3 ) مناطق سرد 4) مناطق گرم و مرطوب

مناطق گرم و خشک

روزهای آفتابی شدید ,هوای خشک , روزهای گرم و شب های سرد و اختلاف زیاد بین حداقل و حداکثر دمای هوا در شبانه روز و همچنین متغییر بودن شدت باد در طول روز و ساعات عصر از خصوصیات این منطقه محسوب می شود

مناطق سرد

اختلاف زیاد بین حداقل و حداکثر دما یکی از خصوصیات مناطق سرد است, دمای -34- تا 38+ در این مناطق ثبت شده است

تابستان ها گرم و زمستان ها سرد و بادهای تقریبا” متداوم در طول سال از خصوصیات این منطقه است
مناطق معتدل و مرطوب

تساوی شدت گرما و سرما در طول سال یکی از خصوصیات مناطق معتدل است , بادهای فصلی , بارندگی های زیاد و همچنین روزهای متناوب آفتابی و ابری از خصوصیات این منطقه است

منطقه گرم و مرطوب

رطوبت شدید و دمای زیاد هوا از خصوصیات مناطق کرم و مرطوب بوده و سرعت و جهت وزش باد در طول سال متغییر است.گاها” سرعت حرکت باد در این مناطق به 120 کیلومتر بر ساعت نیز میرسد که همراه با رگبار و گردوغبار سنگین است.

شرایط اقلیمی

شكل 1: نایین، شهری در حاشیه دشت كویر با بافت متراكم و فضا های كاملاً محصور است و در استان اصفهان قرار دارد.

دشت های فلات كه بخش عمده ای از مساحت كشور ما محسوب می شوند، عمدتاً در نواحی مركزی و شرقی مملكت قرار دارند. دو منطقه دشت كویر و كویر لوت، در مركز ایران واقع شده اند كه به طور كلی لم یزرع و یا با بارندگی بسیار اندك می باشند. این دو كویر، قریب یك هفتم مساحت ایران را شامل می شوند.

نواحی حاشیه كویری و كوهپایه ای، دارای آب و هوای معتدل تر با بارندگی بیشتر می باشند؛ ولی به هر تقدیر، اقلیم این نواحی نیز گرم و خشك است.

خصوصیات كلی شرایط اقلیمی دشت های فلات به قرار زیر است:

  • آب و هوای گرم وخشك در تابستان و سرد و خشك در زمستان
  • بارندگی بسیار اندك
  • رطوبت هوای بسیار كم
  • پوشش بسیار كم گیاهی
  • اختلاف زیاد درجه حرارت بین شب و روز
  • در نواحی كویری و حاشیه كویری، باد های توام با گرد و غبار

به دلیل رطوبت كم و دوری از دریا، اختلاف درجه حرارت هوا در طی شبانه روز، زیاد است. به تغییرات روزانه حرارت كه در ستون نوسان روزانه دما در جدول 1 برای شهر های مناطق گرم و خشك آمده، توجه كنید.

ایستگاه معدل حداكثر دما معدل حداقل دما حداكثر مطلق دما حداقل مطلق دما نوسان روزانه دما متوسط دما روز های یخبندان
تهران 22.6 11.6 44.0 14.8 – 14.4 17.0 49
اهواز 32.8 17.9 51.2 7.0 – 19.4 25.3 2
دزفول 32.0 15.8 53.6 9.5 – 20.0 24.0 4
شیراز 25.8 9.1 43.2 14.0 – 18.3 17.3 56
كرمان 24.6 6.3 40.6 24.8 – 17.8 15.5 96
مشهد 21.0 6.4 41.6 28.0 – 17.8 13.6 95
سبزوار 24.0 10.2 45.5 19.8 – 14.4 17.0 62
تربت حیدریه 21.6 7.1 42.5 28.0 – 15.3 14.5 91
بیرجند 24.6 8.4 43.5 14.7 – 16.4 16.5 76
اصفهان 23.8 9.4 41.0 16.0 – 15.0 16.0 69
زاهدان 26.5 9.6 43.0 22.0 – 17.5 18.1 57
قزوین 21.0 6.3 43.0 23.6 – 18.6 13.7 89

جدول 1: آمار وضع دمای بعضی از ایستگاه های منطقه گرم و خشك كشور طی 28 سال از سال 1340 الی 1367.

سازمان هواشناسی كشور، سال 1367، ص 10

باید اضافه نمود كه كمبود آب جهت كشاورزی و مصرف روزانه اهالی، به علاوه، باد های شدید كویری كه با شدت، شن و خاك كویر را در سطح مناطق زیستی پخش می كنند، محیط چندان مطلوبی را جهت سكونت انسان، ایجاد نمی كند. همچنین در منطقه، درخت و در نتیجه چوب كمیاب است و نمی توان به راحتی سقف و سرپناه ایجاد نمود.

شكل 2: عكس هوایی شهر یزد؛ حفاظت از فضا های مسكونی سنتی در مقابل شرایط نامساعد طبیعی در این عكس به خوبی مشخص است؛ بافت متراكم، فضا های محصور و حیاط مركزی از جمله تمهیدات اقلیمی در این شهر كویری می باشد؛ قسمتی از تصویر برای نمایش خانه های حیاط مركزی، درشت نمایی شده است.

سازمان نقشه برداری كشور

ولی با توجه به مشكلات اقلیمی فوق، معماری سنتی ما در اثر تجربه چند هزار ساله، راه حل های منطقی ای برای یك زندگی دلپذیر در این مناطق فراهم نموده است.

2- بافت شهری

شكل پذیری بافت شهری و روستایی و تطبیق شرایط زندگی با عوامل طبیعی و همچنین استفاده از این عوامل در شرایط بسیار نامساعد آب و هوایی در این مناطق، قابل توجه است. به جرات می توان بیان نمود كه یكی از دستآورد های بسیار مهم معماری سنتی ما در همین تطبیق و فراهم نمودن محیط مناسب زندگی در این مناطق خشك و بی آب و علف است.

شكل 3: یكی از كوچه های محله قدیمی فهادان در شهر یزد؛ به این نوع كوچه ها ساباط گفته می شود.

كلیات بافت شهری و روستای به قرار ذیل است:

  • بافت شهری و روستایی بسیار متراكم
  • فضای شهری كاملاً محصور
  • كوچه های باریك و نامنظم و بعضاً پوشیده با طاق
  • ساختمان های متصل به هم
  • استقرار مجموعه های زیستی بر اساس جهت آفتاب و باد

روستا ها و شهر های سنتی مناطق گرم و خشك ایران را می توان به بوته های كاكتوس و یا گیاهان صحرایی تشبیه نمود. این گیاهان، پوسته ای ضخیم و بسیار مقاوم به دور خود دارند و در تحت این شرایط است كه می توانند محیطی مناسب برای انتقال شیره گیاهی و رشد و نمو در درون گیاه به وجود آورند.

به طور كلی، تمامی فضا های زیستی این مناطق، اعم از فضا های شهری، معابر، حیاط ها و ساختمان ها، در مقابل عوامل جوی، خصوصاً باد نامطلوب، كاملاً محافظت شده اند و استفاده از باد مطلوب و تابش آفتاب با تمهیدات خاصی كه در دنباله این مقاله توضیح داده خواهد شد، صورت می گیرد.

بافت شهری در این نواحی، به هم فشرده و ابنیه، متصل به هم هستند. كوچه ها، باریك و با دیوار های نسبتاً بلند و در مسیر یك خط شكسته امتداد دارند. اصولاً هیچ فضای شهری غیر محصور در این مناطق وجود ندارند؛ زیرا محافظت از فضای غیر محصور در مقابل شرایط نامساعد اقلیمی ممكن نیست. یكی از دلایل باریكی كوچه ها كه گاه فقط برای عبور دو نفر از كنار هم كافی است، برای فراهم نمودن شرایط اقلیمی بهتر در فضای معابر است. وجود دیوار های بلند در كنار معابر، در ایجاد سایه در مقابل تابش آفتاب و همچنین حفاظت معابر در مقابل باد های كویری، تاثیر بسزایی دارند. باید متذكر شد كه پیچ در پیچ بودن كوچه ها، از نظر زیست اقلیمی، یك مزیت در مناطق گرم و خشك و كویری محسوب می شود، زیرا در مسیر های مستقیم و عریض، باد های كویری می توانند به سرعت جریان داشته باشند و باعث اختلال در زندگی روزمره شوند.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment