دانلود پروژه رشته حقوق در مورد چگونگی رسمیت و لازم الاجرا شدن معاهدات در حقوق كنونی – قسمت اول

دانلود پایان نامه

مقدمه

با استعانت جستن از درگاه ایزدمنان و در پرتو عنایات و الطاف بیكران الهی و همچنین یاری و مساعدت حضرت نبی اكرم (ص ) و ائمه معصومین علیهم السلام بویژه منجی عالم بشریت حضرت بقیه الله الاعظم مهدی موعود ( عج ) ارواحنا لتراب مقدمه الفداء و همچنین رهنمودها و ارشادات استاد گرانقدرم جناب آقای دكتر بردبار پس از مطالعه و بررسی و تحقیقات متعدد و فراوان در حد بضاعت طبع بدینوسیله ثمره تحقیق خود را در قالب سطوری بشرح آتی به رشته تقریر درآورده و امید آن دارم مورد رضای حق قرار گرفته و باعث توفیق حقیر و استاد ارجمندم از سوی حضرت باریتعالی گردد . موفقیت و پیروزی عموم مسلمین بویژه منتظران ظهور آقا امام زمان ( عج ) را از ایزد منان مسئلت دارم .

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

   عبدالعلی كلندی

دانشجوی كارشناسی ارشد حقوق بین الملل

چگونگی رسمیت یافتن و لازم الاجرا شدن معاهدات در حقوق كنونی ایران

برای آگاهی یافتن از هر مطلب ، عنوان و موضوعی اقتضاء دارد ابتداً در راستای شناخت اجمالی آن به تعریف و شناسایی آن توضیحاتی ارائه شود لذا در همین ارتباط نخست لازم میدانم در خصوص كلمه “ معاهده ” توضیحاتی را ارائه و سپس در خصوص معانی مرتبط و اصطلاحی آن توضیحاتی را داشته باشم .

نخست كلمه معاهده

معاهده به معنای عهد و سوگند و پیمان و شرط . با یكدیگر عهد كردن . پیمان نمودن با كسی و سوگند خوردن . با كسی عهد كردن اسم نوعی از عقد صلح بین مسلمانان و غیر مسلمانان است كه پیش از جنگ و یا به عنوان ختم جنگ منعقد می شد و نتیجه آن صلح موقت است . ( به عكس عقد ذمه ) و در متن عقد باید مدت آن معلوم گردد و عقد مذكور استقلال سیاسی خصم را از بین نمی برد و طرف این عقد ممكن است ذمی یا غیر ذمی باشد و پس از انعقاد عقد ، طرف را معاهد نامیده اند ، به جای معاهده لغت مهادنه هم به كار رفته است در ترمینولوژی حقوقی تالیف دكتر جعفری لنگرودی به معنی عهد ( در مقابل نذر ) است و همچنین در اصطلاح حقوق بین المللی به معنی قرارداد بین المللی است .(1) معاهده معادل Traite در زبان فرانسوی و Treaty در زبان انگلیسی می باشد .

  • لغتنامه دهخدا ص 681 ج 44

تعریف معاهده در حقوق بین الملل ، حقوق ایران و فقه اسلامی

الف در حقوق بین الملل

قبل از تدوین كنوانسیون وین 1969 درباره حقوق معاهدات ، اكثر حقوقدانان از “ معاهده ” به عنوان مفهوم كلی و وسیله ای عام كه كشورها بین خود با صور و اشكال متفاوت ایجاد الزام می كنند ، یاد می نمودند ، ( مانند اوپنهایم توسط اوترپاخت حقوق بین الملل 12 شماره 491 تا 554 و 569 تا 580 ، ص 877 به بعد و شارل روسو ) ولی كنوانسیون مزبور در ماده 2 معاهده را نوعی “ توافق بین المللی ” تلقی نموده و مفهوم محدودتری را برای آن شناخته است و ذیلاً به تعریف این دو واژه می پردازیم .

  • توافق بین المللی

توافق بین المللی به معنی وسیع كلمه عبارت از عمل حقوقی است كه از تعراضی دو یا چند جانبه تابعان حقوق بین الملل ایجاد گردد و مشمول حقوق بین الملل باشد براساس تعریف مذكور خصوصیات توافق بین المللی عبارتند از :

1- هیچگونه شرط صوری ( مثلاً كتبی بودن ) برای توافق بین المللی لازم نمی باشد.

2- بین تابعان حقوق بین الملل ( و نه اشخاص خصوصی ) منعقد شده باشد .

3- مشمول حقوق بین الملل باشد ( و نه حقوق داخلی یك كشور معین )

4- دو یا چند جانبه باشد و نه یكجانبه

لازم است یادآوری گردد كه برخلاف معاهده ، توافق بین المللی ممكن است شفاهی و یا حتی بطور ضمنی منعقد شده باشد .

* دیوان دائمی بین المللی دادگستری در رای مورخ 1933 در قضیه گرینلند شرقی راجع به اختلاف بین دانمارك و نروژ بیانات شفاهی وزیر امور خارجه نروژ را كه بنا به درخواست نماینده دولت خارجی صادر شده است ، الزام آور تلقی كرده و بمنزله انعقاد یك توافق بین المللی خوانده است . ( آرای دیوان، شماره A/B . 53 ص71 ) در خصوص ضمنی بودن توافق بین المللی نباید رضایت و تـــوافق ضمنی Tacit Consent دو كشور كه ناشی از رفتار مشابه آنها می باشد بـــا رضایت تلویحی Tacit acquiescence كه غیر مشخص بوده و تاحدی تخیلی و فرضی است اشتباه كرد .

در بعضی موارد ممكن است حصول توافق بین المللی مبهم به نظر برسد و موجب اشكال و اختلاف نظر گردد.

مثلاً در قضیه “ آمباتیه سوس ” در اختلاف بین یونان و انگلستان ، دیوان بین المللی دادگستری در رای مورخ ژوئیه 1953 ، اعلامیه مورخ 16 ژوئیه 1926 را كه یونان بطور یكجانبه درباره صلاحیت رسیدگی به منازعات صادر نموده بود جزئی از توافق مندرج در عهدنامه ای كه به تاریخ همان روز بین طرفین امضاء شده بود ، دانسته ، حال آنكه تعدادی از قضات دیوان اعلامیه مزبور را مستقل از معاهده اصلی تلقی نموده اند .

ماده 9 پروتكل بروكسل مورخ 17 اكتبر 1953 حاوی تصمیمات كنفرانس اروپائی وزرای ترابری در مورد تعهدات اقدامات خاص وزراء در كشورشان نیز قابل بحث و بررسی است كه آیا یك تعهد لازم الاجرا ی حقوقی است یا یك تعهد اخلاقی gentlemem agreement كه دولت را از نظر بین المللی متعهد نمی‌سازد؟

2- معاهده بین المللی

معاهده بین المللی به معنی عام كلمه ، نوعی توافق بین المللی است كه به صورت كتبی بین تابعان حقوق بین الملل منعقد شده و مشمول حقوق مزبور نیز می باشد ( ماده 2 بند 1 شق الف از كنوانسیونهای وین 1969 و 1986 مذكور )

بر این اساس نیز ، معاهده دارای خصوصیات زیر می باشد:

1 ) آزادی در نحوه كتبی بودن معاهده بین المللی 2) بین تابعان حقوق بین الملل منعقد شده باشد

3) مشمول حقوق بین الملل باشد 4) دو یا چند جانبه باشد و نه یكجانبه

اول: آزادی در نحوه كتبی بودن معاهده .

هرچند معاهده باید به صورت كتبی باشد ، اما طبق ماده 11 كنوانسیون وین 1969 نحوه و شكل التزام، بسته به نظر و توافق كشورهای طرف آن است . و هیچگونه محدودیتی در این امر وجود ندارد .

در رویه دولتها و سازمانهای بین المللی و همچنین در رویه قضائی دادگاههای بین المللی عناوین متعدد ( عهدنامه ، موافقتنامه ، پروتكل و…) و روشهای مختلفی كه درباره تعیین شكل و صورت معاهده ها انتخاب می شود ، تفاوت مهمی نیست و این اختلاف صوری در ارتباط قراردادی بین كشورها چندان موثر نمی باشد. دیوان بین المللی دادگستری در فضیه افریقای جنوبی غربی در رای مورخ 21 دسامبر 1962 خود ، اعلام نموده است كه كاربرد یك اصطلاح و عنوان خاص را روابط بین كشورها ، عامل اساسی در تعیین خصوصیت یك توافق یا تعهد بین المللی نیست .

معاهده ممكن است در اشكال و صور رسمی و تشریفاتی و در مراحل طولانی تنظیم گردد و یا برعكس بسیار ساده و در مهلتی كم و بسرعت تهیه و امضاء شود. همچنین معاهده ممكن است در یك سند واحد یا دو یا چند سند مجزا تنظیم گردد .

دوم: معاهده باید بین تابعان حقوق بین الملل منعقد گردد:

معاهده فقط بین دولتها و یا سازمانهای بین المللی منعقد می شود ، اما اگر قرارها و موافقتهائی بین یك دولت و یك قوم یا جمعیت و یا قبیله ای بیگانه كه از نظر بین المللی هویت مستقلی برای آنها شناخته نشده است حاصل گردد ، چنین قرار و موافقتی معاهده بین المللی و حتی توافق بین المللی – به معنائی كه فوقاً بحث شد خوانده نمی شود ، زیرا یك طرف آن از تابعان حقوق بین الملل محسوب نمی شود ، زیرا یك طرف آن، از تابعان حقوق بین الملل محسوب نمی شود. همچنین قراردادهای مختلف مانند اعطای امتیازات و غیره كه بین دولت و یك شخص حقیقی یا حقوقی خارجی ( خصوصی) منعقد شود ، معاهده بین المللی محسوب نمی گردد ( مانند قراردادهای نفتی دولت ایران و شركتهای عضو كنسرسیوم ، مورخ 1333 )

سوم: معاهده باید مشمول قواعد حقوق بین الملل باشد:

برخلاف قراردادهای بین المللی كه عملاً مشمول مقررات حقوق داخلی یك كشور معین می باشد، معاهده بین الملل تابع قواعد حقوق بین المللی است ماده 2 ( بند 1 شق الف ) كنوانسیونهای وین 1969 و 1986 معاهده را به معنی توافق بین المللی كه به صورت نوشته بین دولتها و یا سازمانهای بین المللی منعقد شده و تابع حقوق بین الملل باشد. تعریف نموده است.

چهارم: معاهده باید دو یا چند جانبه باشد:

با توجه به این ویژگی معاهده چنین استنتاج میگردد كه اعلام یكجانبه یا تعهد دولت ( مانند اعلامیه رئیس جمهور یا نخست وزیر ) و یا حتی اقدامات و تصمیمات مشابه دو دولت بدون اینكه نسبت به انجام آنها قبلاً توافق و تعهدی شده باشد نه یك معاهده بین المللی محسوب می شود و نه حتی یك توافق بین المللی .

* دیوان بین المللی دادگستری در صفحه 46 رای مورخ 21 ژوئن 1971 خود در قضیه “ آثار قضائی حضور مستمر افریقای جنوبی در نامیبیا ” تصمیم یكجانبه یك سازمان بین المللی در مورد تحت قیمومیت قراردادن یك سرزمین را منشا نوعی توافق بین المللی دانسته است ( تصریح امر در رای اولیه در همین قضیه كه در تاریخ 21 دسامبر 1962 صادر شده است .) اما دیوان در رای مورخ 8 ژوئیه 1966 كه در مورد همین قضیه صادر نموده ، كشورهای عضو جامعه ملل را كه اعطای قیمومیت سرزمین مزبور را امضا نموده اند ، طرفهای یك معــــاهده و حتی یك توافق بین المللی ندانسته است ( ص 27 رای 8 ژوئیه دیوان مذكور )

معاهده ذاتاًُ از یك توافق دو جانبه بین المللی تشكیل می شود و حتی از نظر حقوقدانان ، اصولاً یك معاهده چند جانبه از تعدادی معاهده دو جانبه تشكیل شده است ، اما بتدریج معاهده چند جانبه با شكل و محتوی خاص خود در سطح بین المللی تدوین یافته و در نتیجه بیشتر به یك اقدام قانونگذاری شباهت یافته است تا یك ارتباط قراردادی.

ب) تعریف معاهده در حقوق ایران

در كتب حقوق بین المللی عمومی كه توسط نویسندگان ایرانی كه اكثراً از كتب حقوق غربی ترجمه شده است، تعــــاریف آشفتـــه ای از معاهده به دست داده‌اند نویسندگان ایرانی به اختلاط دو مفهوم “ قرارداد ” كه در حقوق داخلی كاربرد دارد و “ معاهده ” كه در روابط بین المللی به كار می رود بر این آشفتگی افزوده اند . بعنوان نمونه یكی از آنان در ذیل عنوان انواع منابع حقوق بین الملل نوشته است : “ قرارداد ، توافق علنی بین دو یا چند موضوع حقوقی بین الملل می باشد كه به دنبال آن حق و تكلیف مشخصی برای هر یك از طرفین قرارداد بوجود می آید . ” كه این تعریف ناقص و مبهمی است ، زیرا علنی بودن از شرایط یك معاهده نمی باشد ، خصوصاً اصل 24 قانون اساسی سابق ایران مورخ 1324 هجری قمری ، صریحاً استتار عهدنامه ها را مجاز دانسته بود .

اما شرط مهمی كه توافق باید مشمول قواعد بین الملل باشد كمتر مورد توجه حقوقدانان ایرانی قرار گرفته است .لذا در حال حاضر معاهده به معنی خاص كلمه در حقوق كنونی ایران عبارتست از توافقی كه بین كشور ایران و یك یا چند كشور خارجی و سازمانهای بین المللی به صورت كتبی منعقد شده ، مشمول مقررات فراملی قرار گرفته و الزام آور بودن آن در ایران منوط به موافقت قوه مقننه باشد .

بنابراین تعریف در یك معاهده بین المللی طرف توافق، همیشه كشور جمهوری اسلامی ایران به معنای عام كلمه خواهد بود نه قوه مجریه . بعلاوه هم اكنون معاهدات در ایران الزاماً مشمول حقوق بین الملل نمی باشند، بلكه ممكن است مشمول حقوق اسلام باشند . ( مانند موافقتنامه فرهنگی ایران و لیبی مورخ اسفند 1360 و موافقتنامه بلند مدت بازرگانی بین ایران و پاكستان مورخ 1360 )

ج) تعریف معاهده در حقوق بین الملل اسلامی

در تاریخ اسلام بین حكومت اسلامی و سایر دول و امم معاهده هایی به نامها مهادنه و یا موادعه منعقد و مرسوم گردیده نوعی معاهده تلقی می شود كه با امضاء آن آثار حقوقی ایجاد میگردد. در حقوق اسلام معاهده به معنای وسیع كلمه بكار رفته است . به نحوی كه توافق با یك قبیله یه بعضی از طوایف و اقوام به عنوان معاهده معتبر و لازم تلقی می شود ، بنابراین معاهدات در اسلام مشمول قواعد بین المللی تعریف شده در حقوق بین المللی غربی و معاصر نمی گردد . در دین اسلام معاهدات بین المللی مشروع بوده ، زیرا انعقاد آنها راه و وسیله ای است برای تحقق اهداف عالیه اسلام بنابراین امام و پیشوای مسلمین می تواند با غیر مسلمین موافقتنامه هائی را چنانچه صلاح دین و امت باشد و یا موجب تالیف قلوب آنها به سمت مسلمین گردد ، منعقد نماید .

قرآن مجید در سوره های توبه ، آیه 7 و نساء آیه 90 و انفال آیه 61 انعقاد معاهده با حكومتهای غیر اسلامی را مجاز شمرده است . از آنجائیكه معاهدات عبارت از قراردادهایی هستند كه بین دو یا چند تبعه حقوق بین الملل منعقد شده تا بعضی از آثار حقوقی تولید نمایند ، چه در یك سند و چند سند متصل به هم لذا اسنادی یا قراردادهائیكه یك طرف آن تابع مستقیم حقوق بین الملل نباشد ، معاهده نخواهد بود مانند: قراردادهای منعقده با اقوام غیر متمدن یا طوایف بومی – سند ازدواج اعضای خانواده سلطنتی – موافقتنامه های منعقد بین كشورها و اشخاص خارجی اعم از حقیقی یا حقوقی

انواع معاهدات در حقوق ایران

عمده ترین تقسیمی كه امروزه در نزد محققان و نویسندگان مختلف مورد توجه قرار گرفت و در سالهای اخیر در روابط بین المللی ایران به نحو چشمگیری رایج شده است ، تقسیم توافقهای بین المللی به معاهدات رسمی كه به انگلیسی Treaty و به فرانسوی Traite “stricto sinsu” خوانده می شود و تفاهم نامه ها كه به فرانسوی les accords en forme simplifee و به انگلیسی Executiues Agreements خوانده می شوند می باشد .

كه در معاهدات رسمی تشریفات تنظیم معاهده ، به نحو كامل و در مراحل مختلف بتدریج به انجام می رسد و حال آنكه در تفاهم نامه ها این امر به نحو اختصاری و سریع تحقق می پذیرد.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment