دانلود پروژه رشته اقتصاد درباره شاخص های بورس اوراق بهادار – قسمت چهارم

دانلود پایان نامه

مدل اولیه طراحی شاخص در بورس تهران دقیقا بر مبنای شاخص سهام در بورس توکیو بود و فرمول محاسبه و نحوه تعدیل ها عینا مطابق انچه در بورس توکیو انجام گرفت انتخاب شد. بعدها با فراهم امدن امکان بررسی سایر بورس ها و با انجام مطالعات تطبیقی تلاش شد تا شاخص طراحی شده با بورس هایی که به طور نسبی قابلیت مقایسه بیشتری با بورس تهران داشتند از جمله بورس های مالزی، سنگاپور، ترکیه و سایر بورس های منطقه ای به عمل امد و اطمینان حاصل شد که فرمول محاسباتی و نحوه ی تعدیل پایه در مورد لزوم با استانداردهای متداول هماهنگی دارد.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

با توجه به امکانات در سال های اولیه ی محاسبه شاخص، فهرست تغییرات قیمت به صورت روزانه به بخش محاسباتی شاخص گزارش و شاخص بر این اساس محاسبه و گزارش می شد.این روش تا سال 1375ادامه یافت تا نهایتا با تجهیز سازمان بورس تهران به پایگاه رایانه ای سرعت محاسباتی افزایش یافت که با توجه به احساس نیاز در حال حاضر هر 15 دقیقه یکبار محاسبه و به صورت به هنگام(ONLINE) در اختیار علاقه مندان و تحلیل گران قرار می گیرد.

 مشکلات اجرائی در گذشته و حال

محاسبه­ی شاخص در ابتدا با مشکلات فراوانی روبرو بود که به تدریج به کمک فناوری برخی از آنها برطرف و برخی تا کنون باقی مانده که اصلاحات اخیر از جمله حرکات تاکتیکی بوده تا در کوتاه مدت مشکلات را در صورت امکان برطرف و یا آثار آنها را به حداقل تقلیل دهد. ذیلا بخشی از مشکلات گذشته و حال بررسی می شود.

1- همانطور که قبلا اشاره شد در ابتدا جمع اوری اطلاعات مربوط به تغییرات قیمت به صورت روزانه و در پایان وقت رسمی تالار در اختیار بخش محاسباتی شاخص قرار می گرفت و چنانچه در طی مدت زمان تالار به دفعات تغییر قیمت می داشت تنها اخرین قیمت که با روز قیمت قبل مغایرت داشت، گزارش می شد. در این حال، نظر به اینکه اطلاعات بایستی به صورت دستی وارد سیستم می شدند، احتمال اشتباه وجود داشت، از جمله ابطال معاملات بعد از وقت رسمی تالار بعد از اعلام رقم شاخص می شد. بدیهی است مورد ابطالی اصلاح می گردید ولی شاخص اعلام شده قطعا این تغییر را نشان نمی داد.

2- نظر به این که تغییرات به صورت یک جا در انتهای زمان رسمی گزارش می شد لذا در صورت نیاز به تعدیل در رقم پایه شاخص فرض می گردید. معاملات مربوط به رویدادهایی که تعدیل شاخص بایستی برای انها انجام می شد در ابتدا یا انتهای روز انجام شده و با اطلاعات ان لحظه ی پایه اصلاح می گردید حال انکه این معاملات در طی روز در هر لحظه ای امکان داشت تحقق یابد.

3- ورود شرکت هاب بزرگ به بورس سبب شد تا پایه ی کسر به شدت بزرگ شده و در نتیجه تغییر قیمت مربوط به سایر سهام که منجر به افزایش ارزش جاری سهام می گردید بر پایه ی بزرگتر تقسیم شود که احتمالا رفتار شاخص را تحت تاثیر قرار می داد.

4- تعداد سهام منتشره، مبنای توزین در فرمول محاسبه ی شاخص قرار می گرفت که این امرموجب می شد با تعداد تعداد کمی از سهام یک شرکت، افزایش یا کاهش قیمت به یکباره نوسانات شدیدی در کل ارزش بازار ایجاد می کرد.

5- عدم وجود حداقل حجم مبنا، سبب می شد تا سهام با هر تعداد ولو اندک در شاخص تاثیرگذار باشد.

6- استفاده از کل سهام منتشره برای توزین سبب می شد تا با ورود شرکت های بزرگ که تعداد سهام ان ها از مرز یک میلیارد ریال گذشته به صورت جدی بر شاخص تاثیرگذار باشند. از جمله ایران خودرو با 4/2 میلیارد سهم به عنوان بزرگترین شرکت، به ازاء هر 100 ریال تغییر در قیمت قادر بود تا میزان 10 واحد شاخص را جا به جا نماید.

7- بعضی از سرمایه گذاران اگاهانه با شاخص بازی نموده و به دلخواه خود تغییرات بنیادی در ان ایجاد می کردند و از عدم آگاهی عامه در خصوص رفتار شاخص که بدون توجه به اینکه شاخص معرف یک پرتفوی بسیار بزرگ و متشکل از بیش از 400 سهم بوده و طبعا افزایش یا کاهش ان نمی تواند به عنوان یک مبنای تصمیم گیری در خصوص سرمایه گذاری مستقیم روی یک سهم به خصوص باشد موجبات نگرانی بی دلیل یا خوش بینی بی جهت در افراد را فراهم می کردند.

8- وجود این نگرش غلط در جامعه مبنی بر اینکه تا زمانی که شاخص کل قیمت سهام افزایش دارد باید سهام را خریداری و زمانی که شاخص کل قیمت سهام کاهش نشان می دهد باید اقدام به فروش کرد و تنها عامل تاثیرگذار بر خرید یا فروش سهام تغییرات شاخص کل قیمت سهام است، سبب حساسیت بی دلیل نسبت به رفتار شاخص شده است.

9- با توجه به این که شرکت های مادر و شرکت های تابعه ان ها به طور همزمان مورد پذیرش در بورس اوراق بهادار تهران قرار گرفته اند لذا در محاسبه ی کل ارزش جاری سهام، عملا هم ارزش سهام شرکت مادر و هم ارزش سهام شرکت های تابعه در نظر گرفته می شوند و لذا این امر سبب می شود تا جمع ارزش جاری سهام بورس تهران بیش از واقع نشان داده شوند و طبعا تغییرات انها نیز که موجبات تغییرات غیرواقعی شاخص قیمت شده و بنابراین لازم است در طراحی شاخص جدید تلاش شود تا این پدیده نیز اصلاح شود با تغییرات تاکتیکی می توان تا حدی جلوی این نارسائی را گرفت.

اقدامات انجام شده توسط مدیریت جدید بورس تهران در کوتاه مدت به شرح زیر بوده است:

1- استفاده از میانگین موزون قیمت سهام به جای اخرین قیمت جهت محاسبه شاخص.اگر فرض شود در یک روز روی یک سهم با ویژگی های زیر دو معامله انجام گرفته باشد:

تعداد سهام منتشره 100،000،000

تعداد سهام معامله شده

در نوبت اول 000 ،200 سهم قیمت 4،000ریال

در نوبت دوم 3،000 سهم قیمت 4،200 ریال

1) بر اساس روش قبلی قیمت 4،200 که قیمت اخرین معامله بوده ملاک قرار می گرفت و در نتیجه ارزش جاری شرکت فوق در مجموعه کل پرتفوی بورس معادل 420 میلیارد ارزیابی می شد.

(4،200 × 100،000،000)

2) در روش جدید با استفاده از میانگین موزون قیمت نهایی عبارتست از:

شرح تعداد سهام معامله شده قیمت ارز سهام معامله شده
تعداد سهام معامله شده نوبت اول 000/200 000/4 000/000/800
تعداد سهام معامله شده نوبت اول 000/3 200/3 000/600/12
جمع كل سهام معالمه شده طی روز 000/203   000/600/812

میانگین موزوم قیمت

که در این حالت میانگین موزون قیمت از تقسیم جمع کل ارزش سهام معامله شده (812،600،000) به جمع کل تعداد سهام معامله شده (203،000) بدست می آید که جواب حاصل(قیمت پایانی) 4003 می باشد و ارزش جاری شرکت فوق در مجموعه پرتفوی معادل 3/400 میلیارد ریال است و طبعا رقم محاسبه شده شاخص با مفروضات فوق در حالت دوم طبیعی تر از حالت اول خواهد شد.

2- استفاده از حجم مبنا

به منظور جلوگیری از اعمال نظر سرمایه گذاران خاص که با انجام معاملات در تعداد اندکی سهام قصد ایجاد نوسانات شدید در شاخص را دارند حجم مبنا تعیین می شود.حجم مبنا در حال حاضر بر اساس تجارت گذشته، پیشنهاد دبیرکل و نهایتا تصویب هیات مدیره 15 درصد سهام منتشره برای کلیه شرکت ها در نظر گرفته شده که شاید بهتر بود اگر با انجام کار کارشناسی وطبقه بندی شرکت ها به فعال و غیر فعال، بزرگ، متوسط و کوچک و غیره حجم های مبنای تفاوت برای گروه های متفاوت در نظر گرفته می شد.

بدیهی است حجم مبنا یک مبنای غیرقابل تغییر نخواهد بود و بایستی به صورت دوره ای مثلا هر 6ماه یکبار بازنگری و به بازار اعلام گردد.

براساس دستورالعمل جدید چنانچه حجم معامله سهام شرکت در هر روز(برای ان تعداد سهام که در هر دفعه کمتر از 100 هزار سهم باشد) بیش از 15 درصد سهام منتشره باشد، سقف مجاز 5 درصد برای ان اعمال می شود. ولی چنانچه تعداد سهام معامله شده روزانه از حجم مبنا که به صورت میانگین روزانه محاسبه می شود کمتر باشد تنها به نسبت تعداد سهام معامله شده بر حجم مبنا، قادر خواهد بود تغییر در قیمت سهام ایجاد نماید.

اجرای این سیستم عملا به سرمایه گذاران خاص که با اهداف خاص شاخص را به بازی می گرفتند اجازه دخالت در بازار را نخواهد داد و شاخص از یک منطق پیروی خواهد کرد.

3- سهام شناور(آزاد)

یکی دیگر از اقداماتی که لزوما باید انجام شود بحث تعیین سهم شناور(ازاد)سهام شرکت هاست.این امر نیاز به کار کارشناسی دارد و باید به وسیله ی کمیته ای از دست اندرکاران و صاحب نظران تعیین و اعلام شود.

بحث اعمال ضریب سهم شناور در محاسبات شاخص سبب خواهد شد تا حجم واقعی بازار سرمایه مشخص شود و در ان بخش از سهامی که در اختیار دولت یا نهادهایی است که علاقه ای به عرضه سهام خود ندارد، عملا از چرخه ی ارزش جاری بازار خارج گردد.این بدان معنی است که اگر مثلا 70 درصد سهام شرکت الف به دلایلی در اختیار دولت، سازمان گسترش، بانک صنعت و معدن، یا سایر بنیادها باشد و تنها 30 درصد سهام منتشره به عنوان سهام بالقوه ای مه قابلیت عرضه و دادوستد را دارند، در ارزش جاری سهام منظور شود.

برای اعمال این روش نیاز به طراحی شاخص جدیدی است زیرا باید نسبت فوق که معرف”سهام ازاد در دست مردم”بخش ازاد سهام است هم در تاریخ پایه در مخرج کسر و هم در صورت کسرشاخص منظور شود.

ضریب محاسبه شده مثلا در مورد شرکت الف که فوقا برابر با 30 درصد اعلام شده و برای یک دوره مثلا 6 ماه ثابت باقی خواهد ماند ولی پس از انقضای دوره مجددا بررسی و ضریب جدید برای 6 ماهه بعد اعلام می شود.چنانچه درصد تغییرات شدید باشد ممکن است دوره فوق به 3 ماه تقلیل یابد و بالعکس.اعمال سیاست های جدید سبب گردید تا یکنواختی روند شاخص تا حدی رعایت نشود بنابراین با حفظ این محدودیت محققین باید از اطلاعات مربوط به بعد از تاریخ اعمال سیاست های جدید استفاده کنند.

در نتیجه پیشنهاد می شود کماکان شاخص قدیم براساس روش محاسباتی قدیم محاسبه و به تدریج شاخص های جدید جایگزین ان شوند.هدف از این پیشنهاد ان است که تلاش شود تا یکنواختی در اطلاعات مربوط به بازار حفظ شود و اجازه داده نشود تا با تغییرات ناگهانی از هم گسستی در روند شاخص ایجاد کنند.طراحی شاخص های جدید قویا توصیه می شود واین امر نه نتها به عنوان مسئولیت برای بورس اوراق بهادار تلقی می شود بلکه همانند انچه در دنیای مترقی جاری است شرکت ها باید با این هدف ایجاد گردند که کار اصلی انها پردازش اطلاعات بازار سرمایه و محاسبه شاخص های متنوع باشد و از همه مهمتر فرهنگ سازی در جامعه و اموزش این که یک سرمایه گذار نباید صرفا از شاخص کل سهام که جزء شاخص های کلان اقتصادی است توجه کند و با توجه به تغییرات ان تصمیم گیری کند بلکه از شاخص های فرعی مربوط به صنعت، شرکت، شرکت های فعال و غیره نیز استفاده کند.

ارزش جاری سهام پذیرفته شده

ارزش پایه سهام پذیرفته شده

خلاصه روش شناسی محاسبه ی شاخص کل قیمت سهام

در گذشته             100×                                    = شاخص

در محاسبه شاخص مفروضات زیر درنظر گرفته می شد:

1- تعداد سهام منتشرخ ی شرکت ها برای توزین تغییرات قیمت استفاده می شد.

2- آخرین قیمت معامله شده ملاک محاسبه شاخص روز بود.

3- تمامی شرکت های پذیرفته شده در تابلو اول و دوم در محاسبه شاخص منظور می گردید.

4- در مواقع ضروری از جمله ورود و خروج شرکت ها به بورس، افزایش سرمایه از محل اورده نقدی، پایه شاخص تعدیل می گردید.

ارزش جاری سهام پذیرفته شده

ارزش پایه سهام پذیرفته شده

در حال حاضر               100×                                               = شاخص

در محاسبه شاخص مفروضات جدید رعایت می شود:

1- کماکان تعداد سهام منتشره شرکت ها برای توزین تغییر قیمت ها استفاده می شود.

2- میانگین قیمت سهام معامله شده طی روز به عنوان قیمت پایانی برای محاسبه شاخص منظور می گردند.

3- در مواقع ضروری از جمله ورود و خروج شرکت ها به بورس، افزایش سرمایه از محل اورده نقدی، پایه شاخص تعدیل می شود.

همانطور که ملاحظه می شود تنها عاملی که تغییر کرده، قیمت پایانی است زیرا در گذشته اخرین قیمت معاملاتی ملا ک محاسبه شاخص بوده و در حال حاضر میانگین موزون قیمت سهام معامله شده با احتساب حجم مبنا، ملاک محاسبه شاخص است و هنوز بحث سهام شناور (سهام آزاد) در محاسبه شاخص دخالت داده نشده است و پیش بینی می شود با فراهم امدن اطلاعات شاخص جدیدی با رعایت این فرض محاسبه و انتشار یابد.

روش جدید محاسبه دامنه ی مجاز تغییر قیمت از روز 26/6/1382

در ادامه سیاست تغییر سقف مجاز تغییر قیمت از یک درصد به 5 درد قبلی از روز26/6/1382 سیاست جدیدی اتخاذ شد که میزان اعمال تغییرات قیمت را از حالت خشک(یا صفر درصد یا 5 درصد)خارج و متناسب با حجم سهام معامله شده در نوسان خواهد بود.این انعطاف پذیری تغییرات قیمت، می تواند نقش مثبتی در بازار سرمایه ایفا کند.در روش انعطاف پذیر، دامنه مجاز تغییرات به شرح زیر محاسبه می گردد:

تعداد سهام منتشر شده شركت ×15%

250

= میانگین حجم مبنای روزانه

به عبارت دیگر درصد شناور بودن سهام برای تمامی شرکت ها 15 درصد در نظر گرفته شده است.بر مبنای بررسی انجام شده رقم 15 درصد متکی به تعداد سهام معامله شده به کل سهم منتشره شرکت ها در سال قبل بوده که رقمی معادل 20 درصد بوده و طبق پیشنهاد دبیرکل رقم فوق به 15درصد تقلیل یافته است.

درصد میانگین حجم مبنای محاسبه شده ی فوق به عنوان یک مبنای واحد در مورد تمام سهام اعمال شده است که جای بحث دارد و حق این بود که میانگین حجم مبنای روزانه، برای شرکت های گروه های متفاوت درنظر گرفته می شد.
به طور کلی مقایسه میانگین حجم مبنای روزانه با تعداد سهام معامله شده در هر روز به شرح زیر خواهد بود:

1- میانگین حجم مبنای روزانه≤ تعداد سهام معامله شده ی هر روز

2- میانگین حجم مبنای روزانه < تعداد سهام معامله شده ی هر روز
در حالت اول دامنه ی مجاز برای تغییر قیمت در هر دفعه 5 درصد می باشد.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment