دانلود پروژه رشته اقتصاد درباره بررسی تغییرات رشد پول – قسمت دوم

دانلود پایان نامه

منابع پایه پولی به شرح زیر عبارتند از :

الف- ذخایر طلا و ارزهای خارجی بانك مركزی

ب- بدهی دولت به بانك مركزی

ج- بدهی بانك ها به بانك مركزی

د- ذخیره تعهدات ارزی

درادامه به بررسی موارد فوق می پردازیم

ذخایر طلا و ارزهای خارجی بانك مركزی

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

میزان ذخایر و ارزهای خارجی یكی از منابع پایه پولی است. تغییرات مانده این حساب درترازنامه بانك مركزی در نظام ارزی مختلف متفاوت است. این ذخایر در نظام ارزی با نرخ ثابت درون زا می شود بسته به وضعیت كسری یا مازاد تجاری یا تراز پرداخت ها به طور درون زا تغییر می كند و میزان پایه پولی و در نتیجه حجم پول را تحت تأثیر قرار می دهد. اما در نظام های ارزی با نرخ شناور، این ذخایر حالت برون زا و خود تثبیت كننده می گیرد. مضافاً اینكه در كشورهایی مانند ایران، گاهی ارزهای فروش نرفته نیز منبع انتشار پایه پولی می شود.

1) تغییرات ذخایر طلای بانك مركزی و تأثیر بر پایه پولی كشور

روشن است كه نشر پایه پولی انعكاسی از معادل ارزش ریالی ذخایر طلای بانك مركزی است بانك مركزی در راستای تثبیت بازار طلای كشور و تنوع بخشیدن به سبد دارایی های خود برای اجتناب از ریسك كاهش قیمت ذخایر ارزی اقدام به نگهداری ذخایر طلا می كند. این ذخایر طلا باعث انتشار پایه پولی می شود، به طوری كه تغییر آن ممكن است پایه پولی را تغییر دهد.

طی دو دهه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی (1357-1340) ذخایر طلای بانك مركزی نسبتاً حالت تثبیت شده داشته و از رشدی حدود 2 درصد برخوردار بوده است. این امر توانسته است در انضباط و ثبات پایه پولی طی این دوره نقش موثری داشته باشد.

طبق آمار نامه بانك مركزی از 9/9 میلیارد ریال در سال 1340 به 9/10 میلیارد در سال 1350 و به 4/13 میلیارد ریال در سال 1357 افزایش داشته است. آمار نشان می دهد كه نسبت ذخایر طلا به پایه پولی طی این دوره از 32 درصد در سال 1340 به 1 درصد در سال 1357 كاهش پیدا كرده است. این امر می تواند بیانگر این باشد كه نقش پشتوانه طلا در میزان ارزش پول سال به سال با كاهش همراه بوده است در نقطة مقابل نقش ذخایر ارزی، بدهی و دیون و سایر متغیرهای پولی در پایه پولی به شدت افزایش یافته است.

طی این دوره قیمت جهانی طلا طی سالهای 1340 الی 1346 معادل 35 برای هراونس بوده است كه با افزایش نسبتاً شدید به رقم 4/226  دلار برای هر اونس در سال 1357 رسیده است

طی دوره 1358 تا 1368 ذخایر طلای بانك مركزی حالت نوسانی داشته است. ذخایر ارزی كشور در سال 1358 معادل 1/41 میلیارد ریال بوده است كه با بیش از د وبرابر شدن به میزان 2/88 میلیارد ریال در سال 1359 تغییر یافته است . طی سالهای 1360 ، 1361و 1363 مجدداً به ترتیب رقم های 9/40، 9/30 و 4/66 میلیارد ریال داشته است. طی سالهای 1363، 1364،1365 كاهش های نسبتاً شدید را ملاحظه می كنیم.به طوری كه به ترتیب برای این سال، ارقام 6/21، 2/26 و 9/20 میلیارد ریال ثبت شده است. در سال 1366 با افزایش ناگهانی ذخایر ارزی از 9/20 به 3/119 میلیارد ریال افزایش یافته است. و سپس به 94 و 7/113 میلیارد ریال به ترتیب برای سال 1367 و 1368 تغییر نموده است. پس همانطور ملاحظه شد نوسانات شدیدی در میزان ذخایر طلای كشور طی (1367-1358) وجود داشته است كه به طور عمده مرتبط با افزایش قیمت طلا در بازارهای جهانی بوده است.

آمار نشان می دهد كه تقریباً نسبت ذخایر طلا به كل منابع پایه پولی طی (1367-1358) از روند نزولی برخوردار بوده است. به طوری این نسبت در سال 1363 تا 1365 به كمتر از 5/0 درصد رسیده است این امر بیانگر این است كه نقش ذخایر طلا طی دوره مورد مطالعه در پایه پولی رو به تضعیف بوده است.

طی دوره (1368-1358) ،‌از سال 1358 تا سال 1363 قیمت طلا روند نزولی را نشان میدهد، به طوری كه 5/526 دلار برای هراونس 3/308 دلار برای هر اونس رسیده است طی سالهای بعد تا 1368 این روند صعودی نموده و به ارزش 400 دلار رسیده است طی دهه 1369 تا 1379 روندهای متفاوت در میزان ذخایر طلای بانك  مركزی ملاحظه شود به طوری كه این ذخایر با بیش از 5/1 برابر شدن به 9/299 میلیارد ریال در سال 1369 می رسد. در سال 1372 تقریباً با 3 برابر شدن نسبت به سال قبل خود معادل 5/1917 میلیارد ریال می شود. رقم مشابه در سال 1379 معادل 3/2589 میلیارد ریال بوده است. كه بیانگر بیشترین مقدار طی دوره (1379-1340) می باشد.

طی سالهای 1381،1382،1383 و 1384 بترتیب معادل 5/10798، 8/10962، 9/10867و 7/21731 بوده است. این ارقام رشد 35 درصدی ذخایر طلا در سال 1381 نسبت به سال 1380، روند ثابت تا سال 1383 و حدود دو برابر شدن حجم ذخایر در سال 1384 را نشان می دهد. بررسی نسبت ذخایر طلا به كل پایه پولی طی دوره (1384- 1340)، نوسانات نسبتاً شدیدی را بیان می كند، به طوری كه از 32 درصد در سال 1340 به حدود 1 درصد طی سالهای 1357، 1361،1363،1364،1367 و 1368 تغییر نموده است. این نسبت در سال 1372حدود 12درصد و بالاخره در سال 1384 حدود 10 درصد بوده است.

روند نزولی و یا صعودی ذخایر طلا و نسبت ذخایر طلا به پایه معمولی عمدتاً معلول تغییر ارزش طلا و تغییر قیمت ذخایر ارزی (‌ارزش دلار) بوده است. به عنوان مثال در هنگام كاهش قیمت ذخایر ارزی بر حسب كاهش قیمت دلار، بانك مركزی در چارچوب مدیریت ذخایر ارزی كشور به خریداری طلا از بازارهای جهانی اقدام كرده و با تنوع بخشیدن به سبد دارایی خود، ریسك نرخ های ارز را كاهش داده است.

طی سالهای قبل از سال 1381، قیمت طلا با یك روند محسوسی افت نسبتاً شدید و طولانی را تجربه نمود. اما از سال 1381 این روند در جهت عكس، افزایش قیمت طلا را نشان می دهد. جنگ آمریكا در عراق، و شكل گیری تنش های نظامی در خاورمیانه افزایش تقاضای انرژی چین و هند، كاهش ارزش دلار و افت بازارهای مالی جهانی باعث شد تا قیمت طلا، روند رشد مثبت خود را  از سال 1381 به بعد اغاز كند طی این سالها بدلیل طولانی شدن دوره كاهش دلار و كاهش نرخ بازدهی نگهداری سهام و اوراق قرضه بر شدت جدابیت طلا به عنوان یكی از روشهای نگهداری دارایی افزوده شد و از این رو غالب بانك های مركزی رویكرد مجددی به تقاضای طلا برای حفظ ارزش تركیب داراییهای خود پیدا نمودند، به طوری كه سهم طلا در پرتفوی دارایی های خارجی اغلب كشورها طی این سالها رو به افزایش بوده است.

قیمت جهانی دلار برای هر اونس برحسب دلار طی سالهای 1369تا 137 تقریباً با روند نسبتاً ثابتی همراه بوده است. اما تا سال 1380 روند كاهش قیمت جهانی طلا ملاحظه می شود و از سال 1380 به بعد این روند مجدداً حالت صعودی به خود می گیرد.

2) تغییرات ذخایر ارزی بانك مركزی و تأثیر آن بر پایه پولی كشور

ذخایر ارزی در كنار ذخایر طلا یكی از اقلام مهم تعیین كننده پایه پولی به شمار می آید، به طوری كه با تغییر روند حجم ذخایر ارزی ممكن است پایه پولی تغییر كنت و در نتیجه حجم نقدینگی را تحت تأثیر قرار دهد.

طی سالهای 1340 تا 1352 حجم ذخایر ارزش كشور بسیار محدود و از روند ثابتی برخوردار بوده است. در این سالهای نقس درآمدها نفتی در اقتصاد ایران قابل ملاحظه نبوده است طی این دوره درآمدهای نسبتاً محدود نفتی عمدتاً صرف پروژه های عمرانی، بودجه جاری دولت و واردات كالاها و خدمات اعم از سرمایه ای، واسطه ای و مصرفی شده است

طی سالهای (1349- 1340) ذخایر ارزی بانك مركزی به طور متوسط 2/13 میلیارد ریال بوده است اما از سال 1350 تا 1352 ذخایر ارزی با افزایش همراه بوده است میزان ذخایر ارزی از 1/6 میلیارد ریال در سال 1340 به 5/149 میلیارد ریال در سال 1352 افزایش پیدا كرده است. افزایش میزان تولید نفت، افزایش جذب سرماه های خارجی و افزایش نرخ ارز ثابت از دلایل افزایش ذخایر ارزی بانك مركزی بوده است

متوسط قیمت نصب اوپك طی سالهای 1340 الی 1349 معادل 67/1 دلار بوده است. این رقم برای سالهای 1350، 1351و 1352 به ترتیب 03/2، 29/2 و 05/3 دلار بوده است.

طی دوره (1368- 1353) ذخایر ارزی نسبت به دوره قبلی شدت افزایش قابل ملاحظه ای را نشان می دهد، به طوریكه میزان ذخایر ارزی در سال 1353 با حدود 253 درصد رشد نسبت به سال 1353 به رقم 8/527 میلیارد ریال رسیده است

1353 الی 1358 افزایش شدید قیمت و تولید نفت  افزایش درآمدهای ارزی كشور باعث گردید تا ذخایر كشور رشد شدیدی داشته باشد و در نتیجه اما با شروع جنگ تحمیلی و كاهش تولید نفت كشور از یك سو و افزایش نیاز ارزی دولت از سوی دیگر ذخایر ارزی تا حدودی روند نزولی بخود گرفت. به طوری كه ذخایر ارزی كشور در سال 1367 به كمتر از نصف مقدار آن در سال 1358 بود. كاهش قیمت نفت از سال 1364 به بعد زیر بر علت گردید.

اگر مبنای نرخ ارز هر دلار هفتاد ریال در نظر بگیریم، می توانیم نتیجه بگیریم كه متوسط حجم ذخایر ارزی كشور طی دوره ( 1368- 1353) حدود 740 میلیارد ریال بوده است.

متوسط قیمت نفت اوپك در سال 1353 با بیش از سه برابر شدن نسبت به سال 1352 به رقم 73/10 دلار رسید در سال 1357 رقم برابر 8/12 دلار بوده است. در سال 1360 به رقم 51/32 دلار رسید. از این به بعد روند كاهشی بخود گرفت. به طوری كه ارقام 53/13 برای سال 1365، 24/14 برای سالهای 1367و 31/17 را برای سال 1368 را می توان مشاهده نمود.

طی دهه ( 1379-1369) میزان ذخایر ارزی كشور با نوسان همراه بوده است تا سال 1375 این روند صعودی بود بویژه از سال 1371 كه نرخ رسمی ارز افزایش 25 برابری یافت دلیل عمده این افزایش ذخایر ارزی، افزایش قیمت ریالی دلار بود اما بهبود وضعیت بازار جهانی نفت و افزایش قیمت نفت نیز تا حدودی در این ارتباط مؤثر بود. بدنبال كاهش قیمت نفت در سال 1376 ذخایر ارزی بار دیگر كاهش یافت، به طوری كه در سال 1377 با رقم 5735 میلیارد ریال به پایین ترین مقدار خود طی دهه 1370 رسید. بدنبال افزایش قیمت نفت از سال 1377 به بعد متعاقب افزایش قیمت نفت وضعیت ارزی ذخایر ارزی رو به افزایش گذاشت، به طوری كه در سال 1380 به رقم38378 میلیارد ریال رسید، كه نقطه عطفی در وضعیت ذخایر ارزی بانك مركزی محسوب می شود

از ابتدای سال 1381 به اجرای سیاست تك نرخی كردن ارز و تغییر نرخ رسمی ارز از 1750 ریال به حدود 7800 ریال، ذخایر ارزی با 5/5 برابر افزایش به رقم 1/207519 میلیاد ریال رسید.

در جمع بندی می توان نتیجه گرفت كه بین تغییر ذخایر ارزی و تغییر قیمت جهانی نفت همبستی شدید و مثبت وجود داشته است؛ به طوریكه افزایش قیمت جهانی نفت باعث افزایش درآمدهای ارزی كشور و افزایش سهم ارز در بودجه و افزایش ذخایر ارزی گردیده است.

با توجه به حجم ذخایر ارزی بانك مركزی می توان مفهوم خالص دارایی های خارجی بانك مركزی را مطرح نمود. بررسی ها نشان می دهد كه مهمترین عامل افزایش پایه  پولی در سال 1384 خالص دارایی های خارجی بانك مركزی با سهمی معادل 4/62 واحد درصد بوده است كه ناشی از افزایش دارایی های خارجی بانك مركزی می باشد. افزایش دارایی های خارجی بانك مركزی عمدتاً بدلیل خریداری ارز از دولت به منظور تأمین منابع ریالی بودجه و عدم فروش كامل آن در بازار بوده است ( كمیجائی ،1385)

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment