دانلود تحقیق در مورد پروژه راه کارهای نوین تعلیم و تربیت -قسمت سوم

دانلود پایان نامه

 

مفهوم تربیت

تربیت به معنای پرورش انسانها در راستای ایجاد و تصحیح رفتارهای اجتماعی است. از این رو، هرچند كه از برخی جهات ارتباط تنگاتنگی با حوزه اخلاقی نیز پیدا می كند كه ایجاد فضایل و منش های پسندیده عقلانی و عقلایی و شرعی در خود شخص است ولی توجه به دیگری و اجتماع و رفتارهای اجتماعی در آن اصالت می یابد. از این روست كه تربیت را به معنای پرورش دیگری و فعلیت بخشیدن استعدادها و قوای درونی دانسته اند. مربی می كوشد تا با توجه به استعدادها و قوای موجود در شخص از راه به كارگیری روش های خاص آن را به فعلیت برساند.

 

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

خداوند در آیات بسیاری خود را به عنوان رب العالمین معرفی می كند كه به معنای پرورش دهنده است. خداوند افزون بر آفریدگاری به نقش پروردگاری نیز توجه می دهد؛ زیرا پروردگاری به معنای تربیت و پرورش هر آفریده ای به گونه ای است تا به كمال شایسته و لایق خویش دست یابد. این روش ها شامل مجموعه ای از كنش ها و واكنش های تكوینی و یا آموزه های دستوری است. روش هایی كه می توان آن را از حوزه فتنه ها و بلاها و ابتلائات تا حوزه های امتحان و آزمایش و مانند آن ردگیری و شناسایی كرد.

كمال طلبی انسان

انسان ها به طور طبیعی می كوشند تا خود را از نقص برهانند و به كمال برسانند. حتی نوجوانانی كه به نظر رفتارهای شكننده و خطرسازی را در پیش می گیرند در راستای دست یابی به كمال گام برمی دارند هرچند كه ممكن است كه در شناخت مصداقی امر كمالی و یا غیركمالی اشتباه كرده و به خطا روند. انسان در حوزه اخلاقی می كوشد منش های خویش را به گونه ای درآورد كه از نقص به دور و فضیلت های انسانی را در خود نهادینه كند. بخشی از امور اخلاقی و فضایل منشی انسان اختصاصی و مربوط به ذات آدمی است و به نظر می رسد كه بازتاب اجتماعی آن كم باشد ولی برخی از آن ها ارتباط با حوزه اجتماعی می یابد كه بیشترین اصول و فضایل اخلاقی را دربر می گیرد. از این روست كه عالمان علم اخلاق و تربیت از مجموعه ای همانند سخن می گویند و تنها اختلاف میان فضایل اخلاقی و تربیتی در آن است كه شخص در علم اخلاق می كوشد تا فضایل را شناسایی و آن را در خود نهادینه كرده و به شكل منش خویش درآورد. از این روست كه می توان گفت كه در حوزه خودسازی قرار می گیرد. اما اصول تربیتی ناظر به رفتارهای اجتماعی آدمی است و از این روست كه دیگر سازی و یا مسایل و اصول اخلاقی مرتبط با جامعه و رفتاری مراد و منظور در علوم تربیتی است.

دانش رشدی

در قرآن داستان هایی از پیامبران گزارش شده است كه آنان برای آموزش رفتارهای اجتماعی و كمال یابی به سراغ دیگرانی رفته اند كه به نظر ایشان الگوهای عینی و عملی بودند. اكتسابی بودن رفتارها و هنجارهای اجتماعی عامل مهمی است كه مردمان را به سوی استادانی رهنمون می سازد كه می توانند آدمی را در ایجاد و یا تصحیح رفتارهای درست اجتماعی یاری رسانند. هنگامی كه سخن از آموزش به میان می آید تنها دانش های نظری مراد نیست بلكه دانش هایی نیز مراد و منظور است كه آدمی را به رفتارهای درست رهنمون می سازد. از این دانش به دانش رشدی و كمالی نیز یاد می شود. حضرت موسی(ع) برای دست یابی به رفتارهای درست اجتماعی همراه و همگام با عالم ربانی می شود كه از دانش رشدی و لدنی برخوردار بوده است.

آن حضرت(ع) نشان می دهد كه تغییر رفتاری تنها اختصاص به زمان خاصی ندارد و انسان در هر سن و یا سطح علمی باشد نیازمند بهره گیری از دانش های رفتاری و مربیان و استادانی است كه بتوانند با كنترل و نظارت نزدیك رفتاری آن را شناسایی و ارزیابی و تحلیل خود را از رفتار بیان دارند. به سخن دیگر هر چند كه آدمی در برخی از سنین به سادگی و آسانی می تواند رفتارهای خویش را بازسازی و تصحیح نماید و یا در سطوح علمی و سنی پایین تر نیازمندی بیش تری به آموزش و تربیت دارد ولی نیاز به استاد و آموزش و پرورش اختصاصی به سن و یا سطح خاص علمی ندارد و انسان همواره می بایست نیازمندی خویش را به آموزش و پرورش تقویت كند.www.zibaweb.com

ارتباط علم و عمل

استاد علامه حسن زاده آملی می فرماید: انسان حد یقف ندارد و هیچ زمان و سنی و سطح علمی نمی بایست به این باور برسد كه به پایان راه رسیده است و دیگر نیازی به بالا رفتن ندارد. به نظر ایشان كسی كه به این باور رسیده باشد كه دیگر نیازی به آموزش و پرورش ندارد به بیماری كم اشتهایی و بی اشتهایی معنوی دچار شده است و می بایست او را درمان كرد؛ زیرا انسان آفریده و عمل خداوندی است كه او بی نهایت است و حد و اندازه ای را نمی توان تصور كرد كه در آن پایانی است. خداوند می فرماید: كل یعمل علی شاكلته؛ هر كسی براساس شخصیت و ذات خویش عمل می كند كه این حكم و قانون شامل خداوند نیز می شود و از آن جایی كه خداوند بی نهایت است عمل او كه وجود انسانی است نیز بی نهایت است و آدمی می بایست همواره در جست وجوی بیش تر كمالات علمی و عملی باشد و حدیقفی را برای خود تصور نكند. امیرمؤمنان علی(ع) به فرزند خویش محمد حنفیه می فرماید: ارق فارق؛ بخوان و بالا رو؛ به این معنا كه عمل كتبی خداوند كه قرآن است را بخوان و بر درجات شناختی و ذاتی خویش بیافزا؛ زیرا قرآن نیز عمل خداوندی است كه بی نهایت است و انسان می تواند با خواندن آن هر دم به معنا و درجه و مرتبه ای برسد كه پیش از آن نرسیده است.

این خواندن و خوانش می بایست همراه با عمل باشد؛ زیرا عمل است كه دانش را به شكل علم حضوری جزو ذات بشر می سازد. هرگاه دانشی ذاتی شود و از راه عمل صعود كند: العمل الصالح یرفعه، در آن زمان دریچه دیگری از معرفت و شناخت به روی او گشوده می شود و به معرفت تازه ای دست می یابد و این گونه است كه با هر دانش و عمل به آن در حوزه رفتاری می توان دریچه ای دیگر از دانش گشود و به زاویه تازه ای دست یافت كه پیش از آن بر آن نایستاده بود. به سخن دیگر هر دانشی با رفتار و عمل است كه آدمی را به درجه ای بالاتر می برد و در آن جاست كه آدمی می تواند امور دیگری را ببیند و بشناسد.

به هر حال رفتار آدمی تاثیر به سزایی در ترقی ذات و دست یابی به دانش ها و كمالات تازه دارد. البته از آن جایی كه دانش ها و معرفت های آدمی همانند رفتارهای وی دو دسته متضاد می باشد می بایست در پی دانش ها و رفتارهایی بود كه از آن به دانش های مفید و رفتارهایی صالح و نیكو یاد می شود. از این روست كه حضرت موسی(ع) خواستار دانش های رشدی می شود كه قابل عمل باشد و درهای تازه ای از علم و دانش و شناخت و بصیرت را بر وی بگشاید. (كهف آیه 66)

رفتارهای صالح و نیك برخاسته از دانش های رشدی و كمالی است. بنابراین در اصل تربیت می بایست به این نكته توجه شود كه تنها دانش های رشدی و كمالی را به تربیت شونده انتقال داد و از او خواست تا آن را به شكل عملی در خود تقویت كند.

بنابراین ممارست اصلی اساسی در آموزش و پرورش قرآنی است. قرآن بر این اساس همواره هر آموزه ای را زمانی تجویز می كند كه شخص با تكرار و ممارست توانسته است آن را به شكل منش خویش درآورد. شاید تجربه نبوی در ایجاد امت الگوی عصر خویش بر این اساس و پایه بوده است و قرآن از آن به نزول تدریجی برای آموزش امت یاد می كند.

در آیات چندی چون 192 سوره شعراء و آیه 80 سوره واقعه و 9 سوره حدید سخن از روش تربیتی تدریجی است كه از آن به نام تنزیل یاد می شود. تنزیل به معنای نزول تدریجی آموزه های وحیانی است كه در یك فرآیند زمانی اتفاق می افتد. شخصی كه در تحت آموزش و پرورش تدریجی قرار می گیرد گام به گام آموزش ها را دریافت و با پرورش آن در خود به شكل منش ثابت رفتاری درمی آورد. هدف از تدریجی بودن آموزش و پرورش آن است كه شخص با ممارست آن را به شكل ثابت درآورد.

آزمون های پیاپی می تواند برای تثبیت آموزش و پرورشی كه انجام شده است موثر باشد. از این روست كه هر از گاهی شخص تربیت شونده با آزمون هایی مواجه می شود تا آن چه آموخته و یا عملیاتی كرده را در خود بروز و ظهور دهد. در آیه 155 و 157 سوره بقره سخن از آزمون های مختلف برای شناخت اهل اهتدا و راه یافته گان است. شخصی كه در مسیر هدایت است و می كوشد تا با بهره گیری از آموزش های استادان تربیتی خود را چنان كه شایسته خود و جامعه انسانی است بسازد در هنگام آزمون ها خود و توانایی خویش را محك می زند و به این راه و روش توانایی های خویش را می سنجد و به داوری می گذارد. خداوند در آیه 164 و 165 سوره انعام بیان می دارد كه امكانات و مزایای هر انسانی وسیله آزمون او از سوی خداوند مطرح می شود تا هر شخصی با فعلیت بخشی توانایی ها بالقوه در هنگام آزمون های سخت و دشوار راه رشد و تكامل را بپیماید.

ارتباط ابتلا با پرورش استعدادها

در حقیقت هرگونه بلا و ابتلایی را نمی بایست شر دانست و با آن معامله شر نمود؛ بلكه از جمله بلایا و ابتلائات آن دسته از بلایایی هستند كه در راستای پرورش استعدادها و ظهور و بروز آن انجام می شود. چنان كه این مسئله برای حضرت ابراهیم(ع) پیش آمده و خداوند در آیه 124 سوره بقره به آن اشاره كرده است.

بسیاری از مردم نسبت به آزمون ها برخورد منفی و سلبی داشته و واكنش درستی در برابر آن انجام نداده و موضع گیری منفی بروز می دهند؛ زیرا به نظر ایشان هرگونه آزمونی در راستای خوار و ذلیل كردن وی است كه در سوره فجر به این نگرش منفی مردمان نسبت به آزمون ها اشاره شده است. درهمین سوره بیان می شود كه برخی آزمون هایی را كرامت و تكریم خویش می شمارند كه آن ها نیز این گونه نیست؛ زیرا هدف از آزمون ها حتی اگر به شكل خیر و كرامت باشد و یا به شكل از دست دادن نعمتی صورت گیرد به قصد اهانت و یا تكریم نیست بلكه هدف اصلی از آزمون دست یابی اشخاص به كمالات و بروز و ظهور قوا و استعدادهای ایشان است. به نظر می رسد كه حتی آن دسته از بلایا كه در دنیا به شكل مجازات و تنبیهات می باشد نیز برای بازگردان شخص به مسیر تكاملی است.

براین اساس است كه خداوند تنبیهات و مجازاتی را به عنوان مجازات پرورشی یاد می كند. از این رو نمی توان هرگونه مجازاتی را مجازات تعذیبی شمرد بلكه می توان آن را در دسته تنبیهات و تذكرات الهی دسته بندی كرد.

هر مربی می بایست در هنگام خطا تربیت شونده او را آگاه و متنبه كند كه مجازات محدود و متعین یكی از راه های بیدار كردن و هوشیار نمودن شخص است.

روش تشویق از دیگر روش هایی است كه قرآن برای تربیت افراد از آن بهره می گیرد و به دیگران می آموزد كه از آن بهره گیرند.

در روش های تربیتی قرآن تشویق بر تنبیه و انذار مقدم است. (انعام آیه 147 و فصلت آیه 43) از مربیان نیز می خواهد كه نسبت به تربیت شوندگان در عمل رفتاری را نشان دهند تا آنان از آن پند گیرند. در حقیقت آموزش و پرورش عملی بسیار مفید و سازنده است.

در گذشته هر شخصی كه به جایگاهی دست می یافت می كوشید تا دستگیر دیگران شود و به حكم امر به معروف و نهی از منكر راهنمای علمی و عملی دیگران شود. از این رو بود كه در گذشته انسان های كامل بیش تری پدید می آمد و استادان خود را موظف می دانستند تا شاگردانی اخلاقی و كامل تربیت كنند. درس های كوچك و افراد با استادان به نوعی زندگی می كردند. از استاد میرزاهاشم قزوینی حكایت می شود كه وی شاگرد خویش را به میان مردم می برد تا در عمل كنش ها و رفتارهای او را زیرنظر گیرد و می گفت كه برخی از این آموزش ها نمی تواند در اتاق و بیرون از جامعه انجام پذیرد.

پرورش عملی

اگر به روش خضر(ع) نیز توجه شود این گونه بوده است كه وی به جای این كه آموزش رشدی خویش را به مجموعه ای از دانش های مفهومی و انتقال آن به شكل علم حصولی اكتفا و بسنده كند، حضرت موسی(ع) را با خود به میان جامعه می برد و در عمل هم خود كارها و رفتارهای خاص آموزشی را در پیش می گیرد و هم شاگرد را به كار عملی وادار می سازد. در داستانی كه قرآن گزارش می كند حضرت موسی(ع) ناچار می شود كه تن به كار سپارد و كارگری مجانی و رایگان بكند و بی مزدی به دستور استاد دیواری را بنا گذارد. این پرورش عملی بو دكه روش خضری(ع) و حضرت موسی(ع) از آن به آموزش و پرورش رشدی و الهی یاد می كند.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

Leave a comment