دانلود تحقیق در مورد پروژه خاموش شدن چراغ علم -قسمت اول

دانلود پایان نامه

 

خاموش شدن چراغ علم

مسلم است كه خاموش شدن چراغ علم در هر جامعه ای یكی از دلایل اصلی عقب ماندگیش است. در ایران نیز به مدت چند قرن تمام فعالیتهایی كه در وادی علوم طبیعی بود تعطیل شد. در پایان قرون وسطی در اروپا و تغییر بینش مردم و پیدایش انقلاب صنعتی كوچكترین اثری از تحول در ایران نبود. سرانجام پس از چند قرن غفلت عباس میرزا در طی جنگی با امپراطوری روس دریافت پیروزی در جنگ مستلزم تسلیحات و علوم مدرن است و امیركبیر نیز با ساخت دارالفنون راه او را ادامه داد. البته جز ایران بسیاری از كشورها در این وضعیت بسر می برندند اما ایران در ی از تاریخ مهد علم بوده است و در ادوار بعد علوم متروك گردیده اند و این باعث تعجب است. غالباً دربارة دورة دوم توضیحاتی كلیشه ای و كلی داده می شود كه بالندگی مسلمین به تدریج رو به انحطاط نهاد و دیگر گرفته نمی شود كه چرا اینطور شد؟ یك پاسخ متداول اما سطحی این است كه مسلمانان از اسلام اصیل دور شدند و لاجرم به انحراف افتند به لحاظ سیاسی دچار تفرقه شدند و به لحاظ اجتماعی سروریشان را از دست دادند. مشكل این پاسخ این است كه مراد از انحراف حكام است یا مسلمین یا هر دو و زمان انحراف نیز مشخص نیست.

 

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

اگر مقصود از انحراف حكامی باشد (بجز حضرت علی ) كه امت اسلام نیز همواره خودشان به تباهی كشاندند نیز مشكل حل نمی شود زیرا ی كه دانشمندان مسلمان در هر زمینه ای فعال بودند به نام عمر طلایی رونق علمی اسلام درست در زمان همین انحراف (خلافت بنی عباس) حاكم بود. بعبارتی در ی مسلمانان پیشرو علوم زمانه بودند و در دیگر علوم در همان اجتماع منسوخ بود. این نشان می دهد كه حرف مسلمان بودن باعث پیشرفت یا ركود علمی نمی شود بلكه این مسلمانان هستند كه اسباب تربیتی یا انحطاط جامعه شان را فراهم می آوردند. اما بنظر می رسد این توضیح برای ایرانیان اواخر قرن 19 واضح نبوده است چون آنان فقدان علم در ایران را نتیجه هجوم اعراب به ایران می دانند. بماد كه امروزه هم افرادی چنین نظری دارند و اسلام را مانع ترقی علم می دانند. استدلال متداول دیگر در این مورد هجوم مغولان است كه نه تنها باعث از بین رفتن دانشمندان شد بلكه با نابود كردن مدارس، كتابخانه ها و… نهادهای علمی مسلمانان را ریشه كن كرد. اگر مسئله به همین سادگی باشد جایی برای تحقیق باقی نمی ماند. اما مشكل اینجاست كه این خاموشی از یكی دو قرن قبل از هجوم آنان شروع شده بود و تردیدی نیست كه با حمله آنان این روند تسریع یافت اما نكته اساسی این است كه آنان این افول را بوجود نیاورده‌اند. در واقع فقدان فعالیتهای علمی در عصر بعد از حمله مغول بیانگر واقعیت جمود علمی در ایران قبل از حمله مغول است. استدلالهایی چون استدلال مرحوم حائری، دكتر مهدی فرشاد و دكتر ذبیح الله صفا و بیل كندی مسلمانان را بوجود آمدن تضاد فكری میان فلاسفه و سنت گرایان مذهبی می دانند. از آنجا كه اساس فلصفه، اندیشه و لاجرم تعقل می باشد كه ممكن است با باورهای دینی سازگار نباشد- تعقل نیز مورد هجوم قرار گرفته و مطرود شده است. دكتر حائری ظاهر شدن این روند را همزمان با روی كار آمدن سلاحته می داند اما فی الواقع خردستیزی در حدود دو قرن قبل از ظهور در ایران در بغداد آغاز شده بود و در واقع سلاحته نه مبدأ كه ادامه دهنده این مسیر بوده اند. پس در پاسخ به سؤال چرایی خاموش شدن چراغ علم چاره ای نیست جز اینكه ایران را در مجموعه امپراطوری اسلامی قرار دهیم در واقع وقتی این امپراطوری در عصر طلایی رونق علمی خود بود ایران نیز جزو این شكوه بود اما وقتی آن شكوفایی در پهنه اسلام از بین رفت در ایران نیز همان فضا بوجود آمد پس پرسش «چراغ علم از كی در ایران خاموش شد» مبدل می شود به «افول علمی در میان مسلمانان از چه زمانی شروع شد؟» در پاسخ به این پرسش نمی توانیم دست بر روی خاصی از زمان بگذاریم و تنها می توانیم بگوییم عواملی به تدریج دست به دست هم دادند و علمی مسلمین را از بین بردند. این تحولات نه یك شبه بوجود آمد و نه معلول یك عامل بود، بلكه در پهنه زمانی بیش از یك قرن صورت گرفت. در واقع عصر طلایی رونق علمی از نیمه دوم قرن هشتم آغاز شد و پس از تحولاتی در قرن دوازدهم روند افول، شكل گرفته و سایه برهوت علمی كه ما در قرون بعدی شاهدش هستیم پدیدار شد. بنابراین در قرن سیزدهم (هجوم مغولان) و قرن بعد از آن (حمله تاتارها) جریان افول علمی از یكی دو قرن پیش در حال تكوین بود. شكل دیگر منحنی زمانی صعود و نزول این است كه زمانی زندگی دانشمندان پر آوازه عصر طلایی را كه مجالی برای نام بردن نیست ببینیم اكثریت قریب به اتفاق دانشمندان صاحب نام اسلامی در عرض قرون هشتم تا دوازدهم درخشیده اند. به جز استثنائات از قرن دوازدهم به بعد با نامهای مشهور مواجه می شویم. عصر طلایی اسلام از نیمه دوم قرن هشتم یعنی یك قرن و نیم بعد از ظهور اسلام آغاز شد و از قرن یازدهم رو به خاموشی رفت و در ایران تا نیمه دوم قرن نوزدهم یعنی هفتصد سال ادامه یافت. افرادی چون دكتر مهدی فرشاد و جورج سارتون و آئین مدرسی» را عامل افول علمی می داند زیرا در حوزه خلافت فراگیری لوم غیردینی و فلسفه در مدارس ممنوع بود و فقط آموزش مطالب دینی مجاز بود. اما سازتون معتقد است با پیدایش رنسانس و غلبه خردگرایی غربی حصار آیین مدرسی را شكستند و علم را به جلو سوق دادند پس اگر قائل باشیم كه در اصل تفاوت نژادی میان شرق و غرب نیست باید بپذیریم عقب ماندگی یكی و پیشرفت دیگری از مجموعه ای از عوامل اقلیمی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نشأت می گیرد.

عوامل دیگری نیز سبب عقب ماندگی هستند بنابراین ما برای تحولات بعدی به سراغ استعمار رفتیم اما برای مشكلات هزار سال پیش نمی توان به سراغ استعمار و عاوامل خارجی رفت. بنابراین برای یافتن آن عوامل باید به كالبد شكافی تحولاتی كه بیش از هزار سال پیش واقع شده اند، بپردازیم. از جمله این عوامل كه غالباً یك فرضیه است ادواری بودن تمدنهاست، خر تمدنی پس از صعود به تدریج شروع به افول می كند كه دكتر فرشاد از آن با نام«نظریه ارگانیسمی تاریخ» نام می برد. از نظر او هر فرهنگ و تمدنی پس از كمال به مرحله زوال می رسند. به اعتقاد او این افول از آنجا شروع می‌شود كه منابعی كه باعث پیشروی فكری مسلمین بوده به تدریج تمام شده است و در اثر بوجود نیامدن منابع جدید در جا زدن مسلمانان آغاز می شود. البته فرشاد به عوامل بیرونی سیستم و آنچه او بدان «زمینه های مخالفت فكری» اطلاق می كند نیز اشاره می نماید اما آنها را تنها عوامل تشدید كننده پیری و انحطاط سیستم حكمت طبیعی در عالم اسلام می داند. اساس استدلال او را می توان چنین خلاصه كرد كه ابتدا با برخورداری از جریانات علمی موجود در قلمرو امپراطوری اسلام رشته های علم بارور و عصر طلایی اسلام بوجود آمد اما این ذخائر نامحدود و بی پایان بود و نیاز به رشد داشت علم جبور است با محیط پیرامون خود ارتباط برقرار كند و در جریان این ارتباط علم رشد می كند و بجلو می رود. بنابراین هر دو نظریه «ارگانیستی تاریخ» و «ادواری بودن تمدنها» با افول علمی ایران سازگاری دارند. اما علت آن چه بود؟ چرا محیط علمی با بحث باروری عصر طلایی اسلام شد اما بعداً محیط به جای تغذیه این نوزاد زهر وارد پیكر او كرد. به نظر می رسد كه ببنیم اساساً عصر طلایی چگونه بوجود آمد و علل پژمرده شدن آن چرا و چگونه بوجود آمدند.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

Leave a comment