2-1-3.اهداف برنامه ریزی کاربری اراضی شهری ………………………………………………….. 10

2-1-3-1.اهداف کلان……………………………………………………………………………………… 10

2-1-3-2. اهداف خرد…………………………………………………………………………………….. 11

2-1-4.معابر شهری…………………………………………………………………………………………. 11

2-1-4-1.طبقه بندی معابر شهری……………………………………………………………………….. 12

2-1-5.مفهوم كلان شهر……………………………………………………………………………………. 12

2-1-6.مشخصات كلان شهرها…………………………………………………………………………… 13

2-2. مفهوم توسعه …………………………………………………………………………………………. 13

2-2-1.تاریخچه مطالعات توسعه شهری……………………………………………………………….. 14

2-2-2.توسعه کالبد شهری………………………………………………………………………………… 15

2-2-3.اشکال توسعه فیزیکی……………………………………………………………………………… 15

2-2-4.توسعه فیزیکی نواحی شهری جهان……………………………………………………………. 15

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                      صفحه

2-2-5.توسعه فیزیکی نواحی شهری کشورهای توسعه یافته………………………………………. 16

2-2-6.توسعه فیزیکی نواحی شهری در کشورهای درحال توسعه……………………………….. 16

2-2-7.توسعه فیزیکی شهرها در ایران………………………………………………………………….. 17

2-3.نقش شیب در برنامه ریزی شهری…………………………………………………………………. 17

2-3-1.شیب مورد نیاز برای طراحی های شهری ……………………………………………………. 18

2-4. سوابق تحقیق………………………………………………………………………………………….. 18

2-4-1.سوابق تحقیق در جهان……………………………………………………………………………. 18

2-4-2.سوابق تحقیق در ایران…………………………………………………………………………….. 19

2-4-3.سوابق تحقیق در محدوده مورد مطالعه………………………………………………………… 20

فصل سوم روش اجرای تحقیق

3-1.موقعیت جغرافیایی شهرستان رشت……………………………………………………………….. 23

3-2.داده ها…………………………………………………………………………………………………… 25

3-2-1. اقلیم شهر رشت…………………………………………………………………………………… 25

3-2-1-1.دما ………………………………………………………………………………………………… 25

3-2-1-2.بارندگی…………………………………………………………………………………………… 25

3-2-1-3.برف……………………………………………………………………………………………….. 26

3-2-1-4.رطوبت نسبی……………………………………………………………………………………. 26

3-2-1-5.باد…………………………………………………………………………………………………. 26

3-2-2.زمین شناسی شهر رشت………………………………………………………………………….. 26

3-2-3. توپوگرافی شهر رشت……………………………………………………………………………. 28

3-2-4. کاربری اراضی شهری رشت……………………………………………………………………. 29

3-2-5. شیب شهر رشت………………………………………………………………………………….. 29

3-3. روش کار………………………………………………………………………………………………. 32

3-3-1.نوع روش تحقیق…………………………………………………………………………………… 32

3-3-2. روش گردآوری اطلاعات(میدانی،كتابخانه ای و…)……………………………………….. 32

3-3-3. ابزار گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………. 32

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                       صفحه

3-3-4.روش تجزیه و تحلیل اطلاعات………………………………………………………………… 32

3-3-5. بررسی مکانهایی که بیشترین مشکل آب گرفتگی را دارند………………………………. 32

3-3-6.دلیل آبگرفتگی در سطح شهر رشت…………………………………………………………… 33

3-3-7. مقدار حجم ورودی روانابها به کانالهای جمع آوری آبهای سطحی شهر رشت…….. 35

پایان نامه و مقاله

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های تحقیق

4-1.ویژگی های جغرافیایی شهر رشت………………………………………………………………… 38

4-1-1.توپوگرافی شهر…………………………………………………………………………………….. 39

4-1-2.شیب شهر و جهات توسعه………………………………………………………………………. 41

4-1-2-1.شیب های مؤثر در عمران شهر……………………………………………………………… 43

4-1-3. نزولات جوی در شهر رشت…………………………………………………………………… 43

4-1-3-1. بارندگیهای شدید بالای 100 میلی متر در شهر رشت…………………………………. 44

4-2.نقاط بحرانی شهر رشت از نظر بروز سیل……………………………………………………….. 45

4-2-1.حركت آب های سطحی…………………………………………………………………………. 48

4-2-2.آبهای سطحی اطراف شهر……………………………………………………………………….. 50

4-2-3.موقعیت مسیل ها…………………………………………………………………………………… 51

4-3.توسعه شهر رشت……………………………………………………………………………………… 54

4-3-1.جهات و مناطق توسعه……………………………………………………………………………. 54

4-3-2.عوامل طبیعی و عوارض زمینی (عوامل محدود كننده توسعه شهر)……………………… 56

4-3-3.عمده ترین تنگناها و محدودیتهای توسعه……………………………………………………. 59

4-3-4.روند توسعه ی فضایی شهر رشت ……………………………………………………………… 59

4-3-5.محدودیتهای توسعه ی کالبدی شهر رشت…………………………………………………….. 62

4-3-6.عوامل مؤثّر در توسعه ی فیزیكی شهر رشت………………………………………………….. 63

4-3-7.تعیین توان محیط شهر رشت……………………………………………………………………. 69

4-3-8.ارزیابی پیامدهای توسعه شهر رشت…………………………………………………………… 70

4-4.دفع فاضلاب…………………………………………………………………………………………… 71

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                    صفحه

4-4-1.مشكلات دفع فاضلاب…………………………………………………………………………… 72

4-4-1-1.آلودگی آبهای سطحی…………………………………………………………………………. 73

4-4-1-2.آلودگی منابع آب زیرزمینی………………………………………………………………….. 73

4-5-معضلات و مشکلات ناشی از آب گرفتگی در سطح شهر رشت………………………….. 79

4-5-1.عوامل ایجادآبگرفتگی درشهر…………………………………………………………………… 81

یک مطلب دیگر :

فصل پنجم بحث و نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1.بحث……………………………………………………………………………………………………… 83

5-2.آزمون فرضیات………………………………………………………………………………………… 83

5-3.نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………… 84

5-4. پیشنهادات……………………………………………………………………………………………… 85

منابع و ماخذ………………………………………………………………………………………………….. 87

چکیده:

امروزه با گسترش شهرها و رشد آهنگ شهر نشینی ، همچنین افزایش مشکلات و معضلات ناشی از این فرایند و اهمیت یافتن مدیریت یکپارچه و توسعه متوازن، همه جانبه و پایدار شهر، بحث بهسازی زیر ساخت های موجود شهری بیش از پیش قوت یافته است.در این راستا بهسازی شبکه معابر شهری و همچنین شبکه فاضلاب شهری به عنوان شریانی مهم و حیاتی دارای اهمیت ویژه ای می باشد.

مساله مهم در این تحقیق پاسخ به این سوال است که مشکلات و معضلات زیرساختی کلانشهر رشت باتوجه به پایین بودن شیب عمومی در شهرچه اثرات وپیامدهایی بر توسعه شهری دارد.

روش تحقیق در این پژوهش توصیفی– تحلیلی ، بر پایه مطالعات اسنادی و کتابخانه ای بوده و برای جمع آوری اطلاعات مربوطه از کتابها ، تحقیقات و مقالات و طرح جامع رشت استفاده شده است.وهدف از آن شناخت مشکلات زیرساختی و ارائه راهکار جهت رفع آنها می باشد.نتایج تحقیق نشان داد که علت اصلی آبگرفتگی‌های سطح شهر رشت هجوم آبهای سطحی سرگردان ناشی از بارندگی‌های شدید از سمت زمین‌های سپیدرود به سمت پشت مخابرات مرکز شش، کوی باهنر، کوی جماران، کوی معلولین، جاده جیرده، کوی حمیدیان، کوی صف سر و … بوده و با بالا آمدن سطح آب رودخانه های زرجوب، گوهررود و کانال‌های زهکش حاشیه شهر،(نقاط تخلیه فاضلاب شهر رشت) خروجی لوله ها به زیر آب می‌روند و باعث کاهش تخلیه جریان آبهای سطحی می‌شوندو به دلیل شیب کم زمین بسیاری از نقاط شهر دچار آبگرفتگی می شود. از سوی دیگر ساخت و سازهای گسترده در سطح شهر که با وارد کردن نوخال‌ های ساختمانی، شیرابه‌های بتن و همچنین استفاده از ماشینهای سنگین باعث انسداد و تخریب شبکه‌های فاضلاب شده و در مواقع بارندگی‌های شدید ایجاد بحران می کند.

معابر شهری و همچنین کانالهای هدایت آب و فاضلاب شهری بر اثر گذر زمان و عدم توجه به بازسازی و لایروبی آنها دچار تخریب فیزیکی و اکولوژیکی و به تبع آن کاهش عملکرد می شوند.همچنین به دلیل اینکه وظیفه جمع آوری آبهای سطحی و فاضلاب شهری در رشت، به صورت سنتی توسط یک شبکه واحد صورت می گیرد ، بحث جداسازی شبکه فاضلاب شهری و آبهای سطحی از یکدیگر از اهمیت دوچندان برخوردار شده است.

واژگان کلیدی: معابر شهری، فاضلاب شهری، آبگرفتگی، بارندگی‌های شدید، شهر رشت

مقدمه

اصولا استقرار و پیدایش یك شهر بیش از هر چیز تابع شرایط محیطی و موقعیت جغرافیایی است، زیرا عوارض و پدیده های طبیعی در مكان گزینی، پراكندگی، حوزه نفوذ، توسعه فیزیكی، زیر ساختی شهر و امثال آن اثر قاطعی دارند و گاه به عنوان یك عامل مثبت و زمانی به صورت یك عامل منفی و بازدارنده عمل می كنند . در هنگام احداث شهرها باید به دینامیسم محیط طبیعی مثل سیل، زلزله ، باد، گسل … توجه كافی مبذول داشت وگرنه شهر در آینده دچار مشكل خواهد شد . لذا شایسته است قبل از وقوع حوادث تلخ، دردناك و پرهزینه، مسئولان در هنگام احداث شهرها نسبت به پیش بینی وقوع وقایع اتفاقیه دغدغة لازم را داشته باشند و احساس مسئولیت كنند و علاوه بر اهمیت دادن به مطالعات زیر ساختی شهر، كار را به متخصصان امر بسپارند. البته ناگفته نماند كه علاوه بر مطالعات زیر ساختی، سایر مطالعات جغرافیایی نیز در مكان گزینی شهرها و برنامه ریزی شهری اهمیت فوق العاده ای دارند و بی توجهی به آن ها خسارات جبران ناپذیری را در آینده به وجود خواهد آورد.

نیاكان ما در گذشته در مكان گزینی شهرها، بیشتر به تجربه تكیه داشتند كه در بسیاری از مواقع با علم روز هماهنگ نبود، ولی امروزه زندگی سادة آن زمان به زندگی پیچیدة شهری تبدیل شده است و مردم شهرهای پیشرفته و صنعتی با سیستم فاضلاب، مترو و آسمانخراش و … مأنوس شده اند . در زمان های قدیم اگر مكانی دور از دسترس سیل بود یا موقعیت پناهگاهی و یا سوق الجیشی می داشت، سایر عوامل مؤثر در مكان گزینی شهر را تحت الشعاع قرار می داد و یا مورد بی توجهی قرار می گرفت؛ اما در عصر جدید، زیر ساختهای شهری برای مسئولان و مردم اهمیت زیادی دارد و در صورت غفلت و بی توجهی به آن خسارات جبران ناپذیری را به دنبال خواهد داشت.

معابر از ارکان اصلی یک شهر شمرده می شوند در واقع جابجایی ساکنین یک شهر وابسته به شبکه معابر آن شهر (كه در خدمت حمل و نقل عمومی و نیمه عمومی و سایر مدها است) می باشد. علاوه بر معابر شهری که شامل آزاد راهها ، بزرگراه ها ، خیابان ها ، پیاده روها می شوند؛ شبکه هدایت آبهای سطحی و فاضلاب داخل شهر ها از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند. شبکه هدایت آبهای سطحی عموماً با هدف سود رسانی به بشر و در جهت تامین آب مورد نیاز شهر ها ، جمع آوری و خروج فاضلاب شهری و صنعتی ، خروج رواناب و کاهش خسارات ناشی از سیل مورد استفاده قرار می گیرند.

معابر شهری و همچنین کانالهای هدایت آب و فاضلاب شهری بر اثر گذر زمان و عدم توجه به بازسازی و لایروبی آنها دچار تخریب فیزیکی و همچنین کاهش عملکرد می شوند با توجه به تخریب های فیزیکی و اکولوژیکی صورت گرفته در آن ها بحث بهسازی معابر و فاضلاب شهری از اهمیت دوچندان برخوردار شده است .

1-1.بیان مسأله

منطقه كلانشهری جدیدترین پدیده و شكل فضایی اسكان بشر است، بطوریكه برخی از صاحبنظران برجسته علوم شهری و منطقه‌ای آنرا نوع چهارم اسكان تلقی كرده‌اند.این پدیده حاصل نیروها و فرایندهای متمركز كننده ثروت،‌ قدرت،‌ جمعیت و فعالیت‌های انسانی در شهر مركزی – كلانشهر و سپس بازتوزیع این تمركز در محدوده فضایی – كالبدی پیرامون آن – منطقه كلانشهری است. به همین دلیل است كه تنوع و پیچیدگی درونی فوق‌العاده در هر دو وجه فضایی – كالبدی و عملكردی، خصلت ذاتی اینگونه مناطق به شمار می‌آید.تفرق و پیچیدگی ذاتی مذكور را می‌توان ریشه اصلی «مسئله مدیریت مناطق كلانشهری» دانست، مسئله‌ای مشترك در تمام اینگونه مناطق. چگونگی مواجهه نظری و عملی با این مسئله است كه سبب شده است تا امروزه مناطق كلانشهری نقشی دوگانه در جوامع مختلف ایفا كنند: موتور و عامل توسعه در برخی جوامع (كشورهای پیشرفته) و عامل ناكارآمدی فرایند توسعه و مصرف كننده منابع در جوامع در حال توسعه.

حكومت شهری مبین رویكرد سنتی به مدیریت شهری و كلانشهری است و بیشتر به مناسبات حكومت مركزی با شهرداریها و نهادهای رسمی پرداخته و بر روابط عمودی بین نهادهای رسمی تأكید دارد. اما حكمروایی یك فرم متفاوت از حكومت است كه به روابط بین جامعه مدنی با دولت، قانونگذاران با مخاطبان قانون و بالاخره حكومت با حكومت شوندگان معطوف است.

دسته‌ها: Uncategorized

0 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *