وقتی بحث از اثربخشی آموزشی است، نگاه ها به سمت پیامدهای مدرسه (انواع یادگیری) متوجه می- شود (کریمرز[۶۳]، ۲۰۰۲ ، کریاکیدز[۶۴]، ۲۰۰۵).
در زمینه ی اثربخشی سه دسته مدل دیده می شود (کمپل[۶۵] و دیگران، ۲۰۰۴).
۱- مدلهای عملکرد محصول اقتصادی،
۲- مدل های آموزشی، روان شناسی
۳- مدلهای ترکیبی « اثربخشی آموزشی».
مدل‌های اثربخشی تلاش می کنند تا با ادغام یافته های پژوهش‌های «مدرسه موثر» و تحقیقات اولیه در دیدگاه درون داد- برون داد به ارائه ی مدلی ترکیبی در زمینه ی « اثربخشی آموزشی» بپردازد. در این مدل متغیرها در سه سطح مدرسه (کیفیت قوانین، فرصت و زمانی که مدرسه برای یادگیری دانش آموزان فراهم می سازد)، کلاس (کیفیت تدریس معلم و فرصت و زمانی که معلم برای یادگیری در اختیار دانش آموزان قرار می‌دهد)، و دانش آموز (وضعیت اقتصادی- اجتماعی، استعداد و انگیزش) مطرح می‌باشد.
محققان نشان داده اند که بهترین معلمان معمولاً اشتیاق و حرارت فراوان در تدریس خود دارند، نسبت به پیشرفت تک تک دانش آموزان حساس هستند، روابط مثبت، انگیزش بالا و تعهد زیاد دارند (ای اس آر سی[۶۶]، ۲۰۱۰).
الیوت (۲۰۱۰) نیز نشان داد از بین ویژگیهای معلمان، حرفه ای بودن آنان نقش عمده ای در مؤثر بودنشان در کلاس درس دارد.
۲-۳-۴- مفهوم و تعریف ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ
ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ اﻧﺪﻳﺸﻪ‌ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت آﻣﻮزﺷﻲ از دودﻫﻪ ﭘﻴﺶ ﮔﺴﺘﺮش ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ .اﮔﺮﭼﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روﺷﻲ ﺧﺎص ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ وﻟﻲ آن ﻣﺴﺘﻠﺰم اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺤﺘﻮا و ﺗﻜﻨﻴﻜﻬﺎی آﻣﻮزﺷﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ارﺗﻘﺎی ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻳﺎدﮔﻴﺮی دانش آموزان ﻣﻲ‌ﺑﺎﺷﺪ.در ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ، ﺗﺪرﻳﺲ وﻳﺎدﮔﻴﺮی ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی اﻧﺘﻘﺎل وﺗﻜﺮارداﻧﺶ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻠﻜﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ اﻳﺠﺎد ﺷﺮاﻳﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻢ دانش آموزان و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن و ﻫﻢ معلمان و اﺳﺎﺗﻴﺪ ﻓﻌﺎل ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻪ ﻃﻮر اﺳﺎﺳﻲ در اﻳﺠﺎد داﻧﺶ ﻣﺸﺎرﻛﺖ دارﻧﺪ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻓﺮاد اﻧﺴﺎﻧﻲ رﺷﺪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد . ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪی ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ روﺣﻲ ، ﻫﻴﺠﺎﻧﻲ ، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ،روﺣﺎﻧﻲ و….. در دانش آموزان و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. (لوات و تومی[۶۷]، ۲۰۰۷)
هنسون( ۲۰۰۳ ) معتقد است که کیفیت مطلوب تدریس برایند کیفیت مطلوب یادگیری قلمداد و در مراکز آموزش عالی اصولا ارتقای فرصتهای یادگیری موثر برای دانشجویان تعریف می شود. هدف از آموزش همانا تسهیل یادگیری دانشجویان است.
ریچاردسون ( ۲۰۰۵ ) کیفیت تدریس را به عنوان داشتن احساس وظیفه (هنر تدریس ) و احساس موفقیت (یادگیری دانشجو) میداند ، احساس وظیفه تدریس زمانی که بخوبی حاصل شود به عنوان تدریس خوب است و زمانی که احساس موفقیت تدریس ایجاد می شود تدریس موفق نامیده می شود وزمانی که هردوحس حاصل شود کیفیت تدریس اتفاق می افتد.(فنسترماچر و ریچاردسون[۶۸]، ۲۰۰۵)
کر[۶۹](۲۰۰۵) تاکید می‌کند که تدریس خوب و با کیفیت به توسعه بینش ، درک ، قضاوت و حساسیت بستگی دارد.وی استدلال می کند که علاوه بر شایستگیهای ضروری در مهارت‌های تدریس و یادگیری و تکنیک‌های مدیریت کلاس درس ، بعد بین فردی در کیفیت تدریس وجود که مستقل از فن است درحقیت تدریس شایسته بدون کسب این مهارت‌ها رخ نمی‌دهد.
۲-۳-۵- ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ
شاخص‌های موثر برکیفیت تدریس را به صورت حیطه هایی کلی شامل اجرای تدریس (ارائه در کلاس درس، دانش مدرس از موضوع درسی، مهارت در موضوع درس)، طراحی درس(طراحی دوره، اهداف عینی و مشخص، روشن بودن مواد آموزشی، سازماندهی درس، روش تدریس مختلف)، ارزشیابی تدریس (ارزیابی از آموزش، ارزیابی تکوینی و پایانی، بررسی تکالیف ونمره گذاری، حجم تکالیف تعیین شده)، روابط بین فردی(دانشجویان را آماده نمایند، آن‌ها را تحریک و حساس نمایند، توسعه اجتماعی در آن‌ها ایجاد و تفاوتهای فردی را شناسایی کنند، اشتیاق برای کمک به دانشجویان و کمک به توسعه آنها، مشارکت دادن دانشجو، ارتباط اثربخش، انگیزش دانشجو، اشتیاق برای کمک به دانشجویان و کمک به توسعه) می باشند. (نامی، صفری،۱۳۹۰).
۲-۴- پیشینه پژوهش
۲-۴-۱- تحقیقات داخلی
* مجتهدی(۱۳۸۳) تحقیقی تحت عنوان”بررسی عوامل استرسزای شغلی و رابطه آن با سلامتی عمومی معلمان دوره راهنمایی و متوسطه استان همدان” انجام داده است نتایج تحقیق منجر به شناسایی شدن ۹ عامل استرسزا در بین معلمان شده است که به ترتیب اهمیت عبارتند از: عوامل استرسزای ناشی از سیاستهای کلان حاکم بر سازمان، عوامل استرس زای ناشی از فرایندهای سازمانی، عوامل استرسزای ناشی از وضعیت فیزیکی محیط کار، عوامل استرسزای ناشی از ساختار سازمان، عوامل استرسزای ناشی از مدیران و مسئولین، عوامل استرسزای ناشی از ماهیت شغل معلمی، عوامل استرسزای ناشی از دانش آموزان، عوامل استرسزای ناشی از همکاران، عوامل استرسزای ناشی از ناتوانایی در مهارتهای شغلی(مجتهدی،۱۳۸۳).
*خوشبخت و لطیفیان (۱۳۹۰) مطالعه ای با عنوان بررسی رابطه بین ویژگیهای معلم، تدریس معلم و عملکرد ریاضی دانش آموزان انجام دادند. نتایج تحلیل مسیر با استفاده از آزمون رگرسیون چندمتغیری سلسله مراتبی نشان داد که عملکرد دانش

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

آموزان هم در انجام محاسبات و هم در حل مسایل ریاضی از طریق فرصت و زمان یادگیری توسط تجربه و تحصیلات معلم پیش بینی شده اند. به عبارت دیگر فرصت و زمان یادگیری نقش واسطه ای در ارتباط بین ویژگی های معلم با عملکرد ریاضی دانش آموزان دارد.
*یگانه و والیزاده(۱۳۸۱) تحقیقی با عنوان” شناسایی استرسهای شغلی معلمان استان لرستان” انجام دادند. نتایج منجر به شناسایی ۵ عامل استرسزا در بین معلمان شده است که عبارتند از:استرسهای مربوط به مسائل فیزیکی و زمان، استرسهای مربوط به مسائل مالی، استرسهای مربوط به مدیریت آموزشگاه و همکاران، استرسهای مربوط به سازمان و اجتماع، استرسهای مربوط به والدین و دانش آموزان( یگانه و والیزاده،۱۳۸۱).در این تحقیق میزان اهمیت عوامل ذکر نشده است و بعضی از عوامل در بر دارنده عامل دیگری هم هستند مانند عامل پنجم که شامل عامل والدین و دانش آموزان است که دو عامل مجزا هستند، یا عامل چهارم که شامل دو عامل سازمان و جامعه هستند که از هم تفکیک نشده است.
*باغانی، دهقان نیشابوری (۱۳۹۱) تحقیقی با عنوان تاثیر اضطراب معلمان بر کیفیت تدریس را انجام دادند. نتایج نشان می دهد که اضطراب معلم تا حد زیادی بر کیفیت تدریس تاثیرگذار است. در مولفه های روابط بین فردی و انجام تدریس، تفاوت معنی داری بین معلمان مضطرب و غیرمضطرب وجود دارد، اما در مولفه های انجام ارزشیابی و طرح درس، تفاوتی میان معلمان مضطرب و غیرمضطرب مشاهده نمی شود.
*اله پولادی ری شهری(۱۳۷۹) پژوهشی با عنوان “شناسایی عوامل استرس روانی آموزگاران دبستانهای اهواز و بررسی ارتباط این عوامل با خشنودی شغلی آنان” به انجام رساندند. نتایج زیر به دست آمده است. ۵ عامل استرس شغلی معلمان این شهرستان عبارتند از: فشارهای مربوط به ساختار درون شغلی، فشارهای مربوط به روابط با دانش آموزان، فشارهای مربوط به فرایند آموزشی، فشارهای مربوط به نظام اداری، فشارهای مربوط به مشکلات خارج از مدرسه(پولادی ری شهری، ۱۳۷۹).در این تحقیق، محقق عواملی را که به عنوان عوامل استرسزا نام برده است، به صورت کلی آورده است، برای مثال مشکلات خارج از مدرسه شامل عوامل فراوانی میشوند که محقق مشخص نکرده است که منظور از مشکلات خارج از مدرسه چیست. یا نظام اداری شامل فرایندهای مختلفی میشود که هرکدام جداگانه باید بررسی شود.
*نوبخت و رودباری (۱۳۹۰) تحقیقی با عنوان ارزیابی دانشجویان از کیفیت تدریس اساتید در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام دادند. در این مطالعه کیفیت آموزش در کلاس بافت شناسی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیق توصیفی مقطعی در سال ۱۳۹۰ بر روی ۱۰۳ دانشجوی پزشکی شرکت کننده در درس بافت شناسی انجام شد. پرسشنامه طرح مربوط به نظرات دانشجویان در مورد آموزش اساتید شامل ۶۰ سوال چند گزینه ای در سیستم لیکرت در مورد مقررات اداری، آموزشی، روش های اداره و کنترل کلاس، ظواهر فردی و اجتماعی و روابط متقابل استاد و دانشجو بود. نتایج تشان داد که مقررات اداری، ظواهر فردی و اجتماعی و روابط متقابل استاد و دانشجو بیشترین امتیاز ارزشیابی را داشت. امتیاز کسب شده در زمینه کیفیت آموزشی و روش های اداره و کنترل کلاس در مرتبه بعدی ارزشیابی قرار داشت.
*لطیفیان و خوشبخت(۱۳۹۱) مطالعه ای با عنوان بررسی قدرت پیش بینی کیفیت تدریس معلم و جو کلاس برای یادگیری ریاضی با واسطه گری باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خود نظم‌دهی در دانش آموزان کلاس پنجم ابتدایی انجام دادند. نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون چند متغیری، نقش میانجی گری باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودنظم‌دهی را نشان داد؛ به طوری که رفتار معلم از کیفیت تدریس معلم، رفتار کمککننده/ دوستانه، سرزنش کنندگی و سختگیرانه معلم و انتظارات معلم به واسطه گری باورهای انگیزشی اضطراب و ارزش گذاری درونی و نیز راهبردهای خودنظم داده شده دانش آموزان به پیش بینی معنیدار یادگیری ریاضی پرداختند. به طور کلی نتایج این پژوهش بر تأثیر بیشتر رفتار معلم نسبت به شیوه ی تدریس، بر عملکرد ریاضی دانش آموزان تأکید دارد.
۲-۴-۲- تحقیقات خارجی
*آل-فودیال و میلار[۷۰](۲۰۰۸)تحقیقی با عنوان«بررسی استرس معلمان در حین استفاده از تکنولوژی» انجام دادند. در این تحقیق برای بررسی موضوع استرس معلمان در حین استفاده از تکنولوژی در کلاس، از مدل تعاملی با محیط و تکنولوژی استفاده شده است. در این تحقیق که بر روی ۹ نفر از معلمین (۶ نفر زن و ۳ نفر مرد) انجام شده است و روش جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه، مشاهده مستقیم و فیلم برداری از کلاس در حین تدریس انجام شده بود، تقریباً ۳۲ ساعت از فعالیت‌های کلاس مشاهده شد. نتایج این تحقیق به این صورت است : معلمان در ارتباط با استفاده از تکنولوژی در کلاس دچار استرس میشوند. همچنین عوامل، نشانهها و استراتژی های مقابله با استرسهای تکنولوژیکی در کلاس معرفی شدند( آل-فودیال و میلار، ۲۰۰۸)
*گیوینگ (۲۰۰۷) تحقیقی با عنوان «شناسایی انواع دانش آموزان و رفتارهای مرتبط با استرس معلمان» انجام داده است. در این تحقیق که هدف آن شناسایی رفتارهای دانش آموزان است که با استرس معلمان ارتبط دارد. در این تحقیق از تعداد ۲۶۳ نفر از از معلمان راهنمایی کلیفورنیا استفاده شده است که پرسشنامه در مورد رفتارهای استرسزا دانش آموزان بوده است. نتایج نشان داده است که جدیت کم دانش آموزان نسبت به درس با استرس معمان ارتباط دارد. (گیوین
گ،۲۰۰۷)
*جین[۷۱] (۲۰۰۸)تحقیقی را با عنوان« شناسایی معلمان در معرض خطر در هنگ کنگ: نشانه‌های روانشناختی و عوامل استرس» به انجام رساند. هدف آن آزمون رابطه بین نشانههای روانشناختی ویژه و عوامل استریزا در میان معلمان هنگ کنگی بود جامعه آماری شامل ۲۶۱ نفر ۱۳۴ نفر مرد و ۱۲۷ نفر زن بودند. آزمون در ۱۳ مدرسه راهنمایی انجام شده است که با تحلیل عامل تاییدی شش عامل استرسزا شناسای شدند که عبارتنداز: دانش آموزان، دوره تحصیلات[۷۲] وظایف غیر از تدریس، بار اضافی تدریس[۷۳]، شناختگی[۷۴] و دیگر عوامل دیگر. که هر یک از این عوامل با نشانههای روانشناختی معلمان ارتباط داشتند. از بین این عوامل بار کار اضافی بیشترین تاثیر را داشت. در ادامه آورده شده است که بار کار اضافی در بین معلمان هنگ کنگی بطور مستقیم به تدریس روزانه مربوط میشود. در این تحقیق راهکارهایی مانند کاهش تعداد دانش آموزان، افزایش معلمان ارائه شده است (جیین، ۲۰۰۸، ۳۶۲- ۳۵۷) .
۳-۱- مقدمه
فصل سوم
روش شناسی تحقیق
در این فصل درباره روش تحقیق، منابع جمع آوری داده ها و اینکه داده های پژوهش از چه منابعی و به چه طریق به دست آمده است و همچنین در مورد جامعه آماری، نمونه آماری، روش نمونه گیری و تعیین اندازه آن، مطالبی ارائه خواهد شد.
پایه هر علم روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم بکار می رود ؛ پس : روش تحقیق مجموعه ای از قواعد، ابزار و راههای معتبر (قابل اطمینان ) و نظام یافته برای بررسی واقعیتها، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات است (خاکی، ۱۳۸۶، ۲۰۱).
پژوهش حاضر در حوزه علوم انسانی و مدیریت منابع انسانی با عنوان تاثیر استرس شغلی بر کیفیت تدریس خواهد شد. در این پژوهش ابتدا روشی که برای انجام پژوهش مدنظر است بررسی می شود. در ادامه متغیرهای پژوهش بیان می گردد. محقق در ادامه به بررسی جامعه و نمونه آماری خواهد پرداخت . در انتهای این فصل ابزارگردآوری داده ها و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات آورده خواهد شد.
۳-۲- روش تحقیق
هدف تمام علوم، شناخت و درک دنیای پیرامون ما است. به منظور آگاهی از مسایل و مشکلات دنیای پیرامون، روشهای علمل، تغییرات قابل ملاحظه ای پیدا کر ده اند. این روندها و حرکتها سبب شده است که برای بررسی روشهای مختلف بشری، از روشهای علمی استفاده شود(ایران نژاد پاریزی، ۱۳۸۲، ۹).
از جمله ویژگیهای مطالعه علمی که هدفش حقیقت یابی است، استفاده از یک روش تحقیق مناسب می‌باشد و اتنتخاب روش تحقیق مناسب، به اهداف تحقیق، ماهیت و موضوع مورد تحقیق و امکانات اجرایی تحقیق بستگی دارد و هدف از تحقیق، دسترسی دقیق و آسان به پاسخ پرسشهای تحقیق است(خاکی، ۱۳۸۶،۱۴۲).
انواع روش تحقیق عمدتا به دو دسته کلی شامل روش تحقیق بر حسب نوع استفاده (تحقیقات بنیادی، تحقیقات کاربردی و تحقیقات توسعه ای) و روش تحقیق بر حسب نحوه گردآوری داده ها (تحقیق تاریخی، تحقیق توصیفی، تحقیق پیمایشی، تحقیق میدانی، تحقیق کاربردی – نظری و مانند آن) تقسیم می‌شود. تحقیق حاضر از لحاظ هدف، از نوع تحقیقات کاربردی و از نظر نوع روش، از دسته تحقیقات توصیفی است که هدف آنها، توصیف شرایط یا پدیده های تحت بررسی است( سرمد و همکاران، ۱۳۸۲، ۸۳).
تحقیقات کاربردی با استفاده از زمینه و بستر شناختی و معلوماتی که از طریق تحقیقات بنیادی فراهم شده برای رفع نیازمندیهای بشر و بهبود و بهینه سازی ابزارها ، روشها ، اشیاء و الگوها در جهت توسعه رفاه و آسایش و ارتقای سطح زندگی انسان مورد استفاده قرار میگیرند (حافظ نیا،۱۳۸۲، ۵۲). این تحقیق از لحاظ هدف، کاربردی است. همچنین با توجه به این که این تحقیق ابتدا به چگونگی وضع موجود و جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه ها خواهد پرداخت و سپس با تعریف متغیرها، ویژگی های مدل را گردآوری و مورد سنجش قرار می دهد از لحاظ روش، از نوع توصیفی-پیمایشی می باشد. ازآنجایی که فرضیات این تحقیق بر اساس سنجش تاثیر بنا نهاده شده است، این تحقیق بر مبنای روش از نوع همبستگی است.