پروژه رشته تاریخ در مورد جنبش تنباكو- قسمت سوم

انگلیسی‌ها نیز نامه ای را به همین مضمنون از طرف پادشاه انگلستان به آن مرحوم فرستادند و به توسط كنسول خود پیغام دادند كه انتظار جواب ندارند و فقط ممنون می‌شوند كه میرزای شیرازی دریافت نامه را قبول كند.[1]

2- بیداری ایرانیان (بالا رفتن اعتماد به نفس ایرانیان):

تا قبل از این نهضت با توجه به اینكه رژیم استبدادی فرصت ابراز عقیده به مردم نمی‌داد و هر نوع اظهار نظر و حركت مخالف را سریعاً سركوب می‌كرد مردم هنوز پی به قدرت عظیم خود نبرده بودند و همواره از آن بی اطلاع بودند و هیچگاه فكر نمی‌كردند كه بتوانند در مقابل غول استبداد ایستادگی كنند و در مقابل آن به پیروزی‌هایی برسند لذا در مقابل هر نوع خواست ظالمانه رژیم سر تسلیم فرو می آورند و آن را می‌پذیرفتند.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

در نهضت تنباكو علیرغم مقاومت شدید در بار در مقابل خواست مردم بالاخره پس از مدتی رژیم سر تسلیم فرود آورده،‌ شرط مردم را جهت اتمام شورش و طغیان بر علیه دربار را می‌پذیرد. در این زمان مردم احساس می‌كنند كه امكان ایستادگی در مقابل رژیم در آنها وجود دارد و در صورتی كه از خود مقاومت نشان دهند به خواسته‌های آنها ترتیب اثر داده خواهد شد.

ناظم الاسلام كرمانی هم به هنگام نتیجه‌گیری، ره آورد این مبارزه را همین بیداری می داند. « . . . . ملت ایران به خود آمد و اندكی رو به بیداری كرده ، چه از این ارتفاع امتیاز رژی ملت ایران دانست كه می‌شود در مقابل سلطنت ایستاد و حقوق خود را مطالبه كرد.»[2]

این آگاهی خمیرمایه‌ای می شود طغیان ساز و قیام پرور كه انقلاب های آیندة ملت را تسریع می‌كند دكتر «ملك زاده» از این تأثیر اینچنین یاد می‌كند:

«این نهضت عمومی كه صرفاً جنبة مذهبی داشت در تحولاتی كه سپس در ایران روی داد و به انقلاب مشروطیت منتهی شد، تأثیر بسزایی داشت».[3]

3- عقب نشینی استعمار:‌

این شكست رژی برای استعمارگران بسیار گران بود و ضربه های مهلكی بر ایشان وارد كرد. ادوارد براون در این باره می‌نویسد:

«امتیاز تنباكو پایان یافت ولی عوارض آن باقی ماند و از این عواقب لطمة بزرگی به حیثیت دولت انگلیس وارد آمد . . . حیثیت انگلیسیان كه دستخوش تضییع سنگین از شكست احمقانه و خنده‌آور امتیاز تنباكو گردید، طبیعی و غیر قابل احتراز بود، این امتیاز، محكوم به بدترین عقوبتها شد.»[4] پس از لغو این امتیاز نامه، مدافعان سر سخت دولت و كمپانی فریاد كردند كه:

لغو قرا رداد ژری . . . به حیثیت سیاسی و اقتصادی ایران لطمه بزرگی زد و انعكاس آن غوفا در پایتختهای كشورهای اروپایی اعتماد سرمایه‌دارانی را كه در ایران سرمایه‌گذاری كرده یا می‌خواستند سرمایه‌گذاری كنند، سلب نمود و نقشه‌هائی را كه شاه و اتابك برای جلب سرمایه‌های خارجی و ایجاد صنایع جدید، تنظیم كرده بودند دچار وقفه نمود و ایران را سالها عقب انداخت.

همچنین لغو امتیاز تنباكو در شكست دیگر امتیازات خارجیان نیز موثر افتاد و حتی مقام و موقعیت بعضی از اروپائیان را در ایران متزلزل گردانید از جمله رئیس كل گمرك كه یك نفر ارمنی استانبولی و رئیس پلیس كه اصلاً اتریشی بودند، نسبت به مقام خود نگران شدند.

4- یك پیامد سوء اقتصادی:‌ (دریافت وام: اولین فرض)

همچنین از دیگر پیامدهای لغو قرار داد تالبوت، دریافت وام بود كه در آن شرایط در اوضاع اقتصادی ایران تأثیر منفی گذارد، از این جهت به لغو امتیاز نامه ، این پیامد سوء اقتصادی را نیز به همواره داشت، شاه از دردسر این قرض كه مجبورش كرده بود غرامت شركت رژی را بپردزد آزرده خاطر بود. و این امر شروع قرض گیری از خارجه بود، همچنین واگذاری عایدات گمركات جذب، آن كه ركود اقتصادی و شش سال آخر سطنت ناصرالدین شاه گردید. همچنین لغو امتیاز تنباكو ماهیت وطن فروشی و منفعت طلبی بسیاری از صاحب منصبان حكومت ناصری حتی خود شاه و صدر اعظم او را آشكار ساخت كه چگونه در مقابل دریافت اندكی رشوه منافع هنگفتی از ملت را به بیگانگان تقدیم می‌كردند. و پس از این شكست موقعیت امین السلطان – صدراعظم طرفدار انگلستان بشدت ضعیف و ناچار برای تقویت آن به روسیه گرایش بیشتری یافت و آن چنان تسلیم خواسته‌های روسیه گشت كه مردم گمان می ‌بردند وی می خواهد ایران را به روسیه بفروشد و یا درصد فروخته آن است.[5]‌‌

البته یكی از پیامدها نیز مرگ ناصرالدین شاه توسط میرزا رضا كرمانی بود كه در زمان شورش دستگیر شده بود و بعد از آزادیش تصمیم به قتل ناصرالدین شاه گرفته و سپس از چندی هدف خود را علی ساخت.

جمع‌بندی نهایی

در یك جمع‌بندی نهایی آثار تحریم تنباكو توسط میرزای شیرازی به دو نظر قابل اهمیت و شایان توجه بود یكی آنكه مردم تا چه حد تابع اوامر و احكام علمای دینی خود بوده و ایشان تا چه پایه در مردم صاحب نفوذ كلمه و قدرت معنوی محسوب می شدند تا آنجا كه همگی مردم بالا جماع دست از استعمال دخانیات برداشتند.

دیگر آنكه قیام ملت و توفیقی كه در راه القای امتیاز دخانیات نصیب ایشان و علما شد،‌ چنین فهماند كه با مقاومت و قیام و پافشاری به خوبی می‌توان از اعمال خودسرانه دستگاه استبداد و اقداماتی كه به ضرر ملت از جانب آن دستگاه صورت می‌گیرد، جلوگیری نمود و همین مقدمه‌ای شد برای قیامهای دیگر مردم بر ضد امین السلطان و عین الدوله در زمان مظفر الدین شاه و مطالبة‌ عدالت خانه و مشروطیت.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل با فرمت ورد

Leave a comment