پروژه رشته کشاورزی درباره خانواده گلسرخیان – قسمت اول

مقدمه  

مهمترین درختان میوه ای که در مناطق معتدله و سردسیری به صورت اهلی درآمده‌اند در خانواده گلسرخیان[1] قرار دارند مانند سیب، گلابی، آلوچه، گیلاس و….. .  سیب از نظر اقتصادی بیشترین اهمیت را در بین محصولات درختی مناطق معتدله و سردسیری دارد و تعداد زیادی از ارقام تجاری آن به دلیل گرده‌افشانی باز، تلاقی‌های كنترل شده و یا تلقیح موتاسیون سوماتیكی با ارقام سازگار، قابل استفاده در برنامه‌های اصلاحی اند. یك مشكل قابل توجه در صنعت سیب و فراورده های آن تعیین هویت ارقام آن می‌باشد. روشهای سنتی تعیین هویت بر اساس مشاهده ظاهری درخت ومیوه است. با توجه به اینكه بسیاری از خصوصیات ظاهری تحت تأثیر عوامل محیطی قرار  می گیرند، این روش، قابل اعتماد نیست. روش دیگر برای تعیین هویت ارقام استفاده از نشانگر می باشد. استفاده از نشانگرها در سطح مولكول DNA  دقیق ترین روش بررسی است که جزئیات بیشتری از ژنوم ارقام سیب را ارائه می‌دهد. ازجمله نشانگرهای معتبردر بررسی ژنوم سیب، نشانگر  SSRاست که به دلیل قابلیت تکرارپذیری بالا، ایجاد الگوی باندی نسبتا” ساده و توارث هم بارز، در بررسی تنوع ژنتیکی و شناسه دار کردن ارقام سیب کارایی بالایی دارد. در این تحقیق با استفاده از نشانگرهای منتخب SSR تنوع ژنتیکی 32 رقم و پایه سیب و امکان دستیابی به نوارهای اختصاصی DNA در هر یک از ارقام مورد بررسی قرار گرفت.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

 

1-1- تاریخچه و گسترش سیب در جهان

سیب اهلی از گونه‌های وحشی موجود در آسیا و اروپا به دست آمده است و قدمت كشت و پرورش آن به سالهای ماقبل تاریخ می‌رسد. طبق مدارك باقیمانده موجود در حدود 2000 سال قبل از میلاد، درختان سیبی كه از جنگل‌ها انتخاب و به وسیله بذر ازدیاد شده بودند، در دهكده‌های ماقبل تاریخ كشت می‌شده اند. طبق كشفیات اخیر، ساکنین اطراف دریاچه‌های شمال اروپا و قسمتی از سوئیس، از سیب خشك‌كرده به عنوان غذا استفاده می‌كردند. بقایایی از سیب و گلابی خشك شده در بین آثار باقیمانده از این دهكده‌های ابتدایی در این نواحی مؤید این نظریه است. مدارك نوشته شده موجود حاكی از این است كه در سالهای 600 قبل از میلاد یا حتی جلوتر از آن پرورش سیب در یونان متداول بوده است. از زمان تئوفراستوس دانشمند گیاهشناس روم قدیم (حدود 225 قبل از میلاد) ارقام متعددی از سیب در رم مورد ازدیاد قرار گرفته بود. سیب از بخش غربی آسیا و جنوب روسیه (قفقاز) و اروپا ابتدا به صورت بذر و دانه و بعدها پاجوش و پیوند در اروپا و آسیا منتشر گردیده است. بذور اولیه و هتروژن سیب منشأ واریته‌های جدیدی شدند كه افراد علاقمند و با دقت، بهترین آنها را انتخاب و به طریق پاجوش یا پیوند ازدیاد كردند. با وجود قدمت كاشت سیب و شناختی كه در ایران زمین به این درخت زیبا و میوه مطلوب وجود داشته و در ادبیات ما از آن بسیار یاد شده است، سیب تا این اواخر هیچ وقت به عنوان یك محصول اقتصادی و تجاری تلقی نشده است. این وضع در اروپا نیز تا اواسط قرن 19 و اوایل قرن بیستم وجود داشته است. بعد از احداث راههای جدید ارتباطی بین مراكز عمده تولید و بازارهای مصرف و بالارفتن قدرت خرید مردم و پی‌بردن به محسنات بهداشتی و غذایی آن، و بالاخره با به وجود آمدن صنایع تبدیلی، سیب به صورت یك محصول عمده اقتصادی در جهان شناخته شد.  در ایران این تحول خیلی دیر شروع شد. در واقع در طول سی‌سال اخیر بود كه سیب به صورت تجاری در ایران كاشته شد و محصول آن به بازارها عرضه گردید (3).

2-1- درخت سیب و خواص بتانیكی آن

درخت سیب از خانواده گلسرخیان و جنس مالوس است و ارقام مختلفی می‌باشد (1). 350 گونه مختلف سیب در دنیا شناخته شده كه مهمترین آنهاMalus sylvestris Mill,M.pumila Mill,   M.domestica Borkh  می‌باشند.اکثر ارقام اهلی و تمام پایه‌های پاكوتاه سیب كه از طریق غیرجنسی تكثیر می‌شوند به M. pumila Mill تعلق دارند (2). منشاء پیدایش سیب اهلی (M.domestica Borkh) نامشخص است گرچه عده‌ای از  گیاهشناسان معتقدند كه  سیب  اهلی از M. pumila Mill مشتق  شده  است (3).  عدد پایه كروموزومی سیب برابر 17، (n=17) می‌باشد. درخت سیب تابع آب و هوای سرد معتدل با نیاز سرمایی متوسط است. خاك مناسب برای پرورش آن، رسی شنی حاصلخیز با عمق كافی و PH خنثی است. ریشه گیاه با توجه به نوع بافت خاك، واریته و اثرات متقابل عوامل محیطی، می‌تواند چندین متر در خاك فرو رود. بیشترین رشد ریشه‌ها در بهار از زمان بازشدن جوانه‌ها تا خرداد ماه است.  ریشه مطلوب در عمق و شعاع متعادل و متناسبی منشعب می‌شود و تمام حجم خاك در دسترس خود را برای به دست آوردن آب و مواد غذایی مورد بهره‌برداری قرار می‌دهد.  ساقه درخت، قابلیت انعطاف‌پذیری و پرورش نهایی به انواع فرم‌ها را دارد (1).  بعضی از ارقام سیب تمایل بسیار به تولید پاجوش دارند. رنگ پوست شاخه های درخت سیب از زرد تا قرمز متغیر و اكثرا” قهوه ای است. تاج  درخت متنوع، در بعضی ارقام چتری و درهم و در بعضی دیگر باز، كم شاخه، هرمی، مستطیلی، استوانه ای با شاخه های عمودی موازی یا بینابین است.  زاویه شاخه های اصلی با تنه در بعضی ارقام قائمه ودر بعضی دیگر تنگ و حاده است. ریشه نیز بر حسب گونه ها وارقام از رشد و فرم متفاوتی برخوردار است. ریشه اكثریت درختان از بذر بوجود آمده گونه سیب معمولی (M.communis) در  عمق 15 سانتی متری تا 20/ متری قرار دارند. حدود گسترش افقی ریشه ها بر حسب ارقام و چگونگی شرایط خاک از چند سانتی متر تا چند متر است. ریشه سیب به هوا و اكسیژن زیاد نیاز دارد.  جوانه های درخت سیب به دو نوع جوانه برگ و گل تقسیم می شوند. جوانه های برگی همه ساله در طول شاخه های جوان در بغل برگها در بهار بوجود می آیند و جوانه های گل همیشه در انتهای شاخكهای كوتاه كه به سیخك[2] معروفند ظاهر می شوند. طول این شاخكها بر حسب نوع رقم، سن ، طول عمر باردهی درخت و مواد غذایی حدود    15- 10 سانتی متر است. درخت سیب بیشتر از سایر درختان میوه به باردهی متناوب تمایل داردوچنانچه در یكسال  بار زیادی داشته باشند، در سال بعد بی بار یا كم بار خواهند شد. ولی این قاعده كلی نیست و ارقامی پیدا می شوند كه همه ساله بار متعادلی می آورند. تاج درختان سیب از 2 الی 10 متر گسترش و 5/1 الی 8 – 7 متر ارتفاع دارد(3 ).

3-1- فرآورده‌های سیب

محصولاتی كه در حال حاضر از سیب به دست می‌آیند عبارتند از آب سیب، کنستانتره، شهد سیب، کمپوت، انواع مربا، سس سیب، سیدر[3]،  سرکه ترشی و الکل.  علاوه بر محصولات مزبور می توان سیب را به قطعات کوچک بریده و پس از خشک کردن بدون بیم از فساد آن، مدتهای طولانی آنها را نگهداری نمود.  این محصول مورد استفاده ارتشهای دنیا است.   در آمریكا پنج نوع فرآورده اصلی از سیب تولید می‌شود كه شامل آب سیب، سس سیب، كمپوت سیب، برگه سیب و سیب یخ‌زده است. آب سیب و سس و كمپوت آن بیش از سایر فرآورده‌های دیگر تولید می‌شود و مقدار تولید این فرآورده‌ها نیمی از كل تولیدات آنرا  تشكیل می‌دهد. مقداری از سیب تولیدی به مصرف تهیه سركه، ژله، كره سیب و ورقه های تازه می‌رسد. همچنین مقدار كمی نیز به شراب، اسانس، سیب كامل تنوری، حلقه سیب و شهد سیب تبدیل می‌شود (9). صنایع تبدیلی سیب در دنیا از ارزش افزوده بسیار بالایی در اقتصاد برخوردارند و حجم مبادلات و كالاهای ساخته شده از سیب به تنهایی به میلیاردها دلار بالغ می‌شود.  متأسفانه در ایران به این صنایع بسیار اندك توجه شده و هنوز حجم كار آنها بسیار كوچك است (3).

4-1- خواص دارویی سیب

سیب ضدعفونی كننده دهان است و اسید اوریك و دیگر سمومی كه در بدن جمع شده‌اند را حل كرده و غدد بزاق دهان و شیره معده را تقویت می‌كند.  سیب سنگ كیسه صفرا و كلیه‌ها را حل می کند و تب حاصل از گریپ و سرماخوردگی را فرو می‌نشاند. ضد وباست و برای امراض حصبه‌ای و اسهال خونی و ورم امعاء بسیار نافع است و مانع سوءهاضمه بوده و بدین ترتیب كار معده را تنظیم می‌كند. از آرد سیب برای جلوگیری از خون دماغ و رفع سموم  (اسید اوریك، كلسترول) استفاده می‌شود.  سیب برای درمان بیماریهای كبدی، معدی، مجاری ادرار و سینه درد نیز نافع است و به دلیل داشتن فسفر موجب تقویت اعصاب و مغز می‌شود.  سیب برای مبتلایان به مرض مفاصل زیاد تجویز می‌شود. از سیب به عنوان پماد زخم‌ها استفاده می‌شود و عقیده بر این است كه كلمه پماد از كلمه Pome كه به معنی سیب است مشتق شده است.  از سیب برای تهیه مرهم به منظور آرام كردن درد در مواقعی كه ضربه‌ای به چشم وارد شده و نیز جهت تخفیف درد گوش استفاده می‌گردد. دم كرده شكوفه درخت سیب انواع سرفه را آرام می‌نماید. سیب مقوی دل و دماغ و جگر بوده و برای خفقان و تنگی نفس مفید است. شربت سیب برای دفع سموم و تفریح قلب بسیار مؤثر است (5 و6).

5-1- ارزش غذایی سیب

طبق اظهار نظر متخصصان تغذیه، بدن انسان نیاز به مقادیر معینی پروتئین، املاح و انواع ویتامین‌ها دارد كه هر فرد برای برخورداری از سلامت جسمانی باید در زنجیره غذایی روزانه خود مقداری محصولات باغبانی (میوه و سبزی) كه انرژی و پروتئین چندانی ندارند (به استثنای خشكبار و بقولات) ولی در عوض از نظر املاح و انواع ویتامین‌ها غنی‌اند، مصرف نماید (7).  از بین انواع و اقسام میوه‌ها، بعضی دارای مزیت‌های بیشتری از نظر مواد حیاتی و خواص غذایی هستند.  دین اسلام از این میوه‌ها بیشتر تعریف نموده و آنها را به عنوان میوه‌های بهشتی معرفی نموده است. به طوری كه امام صادق (ع) در این باره فرموده‌اند: پنج میوه از میوه‌های بهشتی‌اند: انار، سیب، به، انگور، خرما (5) .  متخصصان تغذیه ارزش غذایی سیب براساس صد گرم قسمت خوراكی آن را به قرار زیر مشخص كرده‌اند:

جدول 1-2- ارزش غذایی 100 گرم سیب

آب(گرم)       پروتئین (گرم)         چربی (گرم)           قند(گرم)           انرژی(کالری)
4/84                2/0                      6/0                    5/13                   58
             املاح(میلی گرم)                                   ویتامین ها(میلی گرم)             
Ca       P        Fe         K         Al        B1         B2         نیاسین         C
7         10        3/0       110      90           03/0        02/0         1/0           4

به نقل از منبع 8

6-1- پایه‌های سیب

در میوه كاری از پایه برای كنترل رشد،ایجاد تحمل به متغیرهای خاك، آب و هوا، ایجاد مقاومت به آفات و بیماریها، زودباردهی و افزایش عملكرد وغیره استفاده می‌شود (4). انواع پایه های سیب شامل پایه های بذری و غیر بذری می باشد.

1-6-1-پایه‌های بذری

این پایه‌ها از طریق بذر ازدیاد می شوند.  درختان پیوند شده روی پایه های بذری دارای رشد خوبی بوده ولی بدلیل عدم یکنواختی، موجب تولید محصول نا همگن می شوند و ریشه‌زایی آنها در حالت غرقابی زمین رضایت بخش است. به علاوه درختان پیوندی روی پایه های بذری در تطابق با محیط و سازگاری با خاكهای معمولی از نرمش خوبی برخوردارند.

2-6-1- پایه‌های رویشی

امروزه با توجه به پیشرفت روزافزون مسائل تكنولوژی و صنعتی در زمینه باغداری  برای بالابردن میزان باردهی وتسهیل عملیات باغداری، سیستم كشت و پرورش درختان سیب دستخوش تغییراتی شده و     ارقا می مورد استفاده قرار می‌گیرند که دارای خصوصیات مقاومت در مقابل بیماریهای ویروسی، مقاومت در مقابل بیماری پوسیدگی طوقه، شته مومی و قابلیت تكثیر جنسی بالایی باشند باشند.  از جمله پایه های رویشی سیب شامل الف) پایه های ایست مالینگ كه ازEM1-EM100 طبقه‌بندی شده‌اند.  . ب) پایه های مالینگ که از M27M1 طبقه بندی شده اند.  ب) پایه های مالینگ مرتون كه از MM101-MM115 طبقه‌بندی شده‌اند.  د)پایه های بوداگوسکی(1).

1-2-6-1-پایه‌های مالینگ

از سال 1912، ایستگاه پژوهشی مالینگ در انگلستان تعدادی از پایه‌های سیب را كه به طریق رویشی ازدیاد شده بودند، گزینش و دسته‌بندی كرد. اثر این پایه‌ها بر روی رقم پیوندی از بسیار پاكوتاه كننده (مانند  M27) تا بسیار رشد دهنده (مانند M1) متفاوت بود. میزان این اثر بخشی، بسته به رقم پیوندكی كه به كار برده شد، متغیر بود. اثر پاكوتاه كننده این پایه‌ها به میوه‌ گسترش نمی‌یابد.  بلکه اندازه میوه به ویژه بر روی درختان جوان، غالباً بزرگتر از درختان دارای اندازه معمولی می‌باشد. پایه‌های مالینگ ظاهراً از نظر جوش خوردن محل پیوند با بیشتر ارقام سازگاری كامل دارند (10).

– پایهM9

این پایه بطور تصادفی در سال 1879 در فرانسه انتخاب و تحت عنوان ژان دومتز  (Jaune de Metz) نامیده شد. و بیش از سایر پایه ها در تمام دنیا هم بصورت پایه و هم میان پایه یا پا کوتاه کننده مورد استفاده قرار گرفته است (11).

– پایه M27

این پایه از تلاقی M13 وM12 در سال 1929 بوجود آمده و جزو پایه های خیلی پا کوتاه کننده است.  امروزه از M27 بصورت پایه از نظر تجارتی به طور گسترده استفاده نمی شود. ولی بعنوان میان پایه بر روی کلونهای قوی مورد استفاده قرار می گیرد (18).

2-2-6-1- پایه های مالینگ مرتون

طی دهه 1920 ایستگاه تحقیقاتی ایست مالینگ و موسسه باغبانی در مرتون در دو رگ گیری نور سرن اسپای با برخی از پایه های مالینگ با هم همکاری کردند.  مهمترین موضوع و هدف این همکاری تولید ارقام مقاوم به شته مومی بود که در اکثر مناطق پرورش سیب به آن نیاز شدید احساس می شد. از سایر صفات مورد نظر این همکاری می توان به زود باردهی، پاکوتاهی، ازدیاد آسان به طریق رویشی، شکل ظاهری و باردهی خوب اشاره نمود. نتیجه این دورگ گیری ها پایه های  بودند (18).

– پایهMM106

این پایه از تلاقی M1 و نورسرن اسپای بدست آمده و بدلیل زود باردهی ارثی، بعد از معرفی سریعا مشهور شد. درختان بر روی این پایه از استقرار خوبی برخوردارند.   پایه MM106 جزو پایه های نیمه کوتاه کننده بوده و همچنین پاجوش دهی در این پایه دیده نمی شود.

– پایهMM111

جزو پایه های نیمه قوی یا نیمه استاندارد است و اندازه درختان بر روی آن به 90% درختان پیوندی بر

 روی پایه های بذری است.  این پایه از تلاقی نورسرن اسپای و793_MI بدست آمده است.  در آزمایشهات مزرعه ای با میزان رطوبت متفاوت خاک ثابت شده است که پایه MM111 بیشترین مقاومت به خشکی خاک را دارد.  این پایه به آتشک و فیتوفترا مقاوم است (18).

 

3-2-6-1-پایه های بوداگوسکی[4]

دانشکده باغبانی میچیورین[5] پایه هایی را که با شرایط آب و هوایی روسیه مرکزی سازگار بودند را تحت عنوان پایه های بوداگوسکی معرفی نمود.

– پایه B9

یک پایه پا کوتاه کننده با برگ قرمز رنگ است که از تلاقی M8 و رد استاندارد[6]بدست آمده است.از نظر پتانسیل پا کوتاهی مشابه پایه M9 است.

7-1- زیست شناسی مولكولی

1-7-1- نشانگر[7]

استفاده از نشانگرهای ژنتیكی قدمتی برابر با تاریخ بشر دارد. انسانهای نخستین، حتی آنهایی كه هنوز كشاورزی را فرا نگرفته بودند و برای ادامه زندگی مجبور به جمع‌آوری بذر و میوه گیاهان بودند، بدون آنكه خود بدانند از نشانگرهای مورفولوژیكی برای شناختن و تمایز انواع بذر و  میوه و جانوران وحشی  استفاده  می‌كردند و  برخی را به  برخی  دیگر تر جیح  می‌دادند (12).

2-7-1- هدف از كاربرد نشانگر

قبل از هر چیز محقق باید هدف استفاده از نشانگر را مشخص کند. ممکن است هدف از انتخاب نشانگر در یك برنامه به نژادی، به عنوان وسیله‌ای جهت تسهیل در انتخاب و یا گروهبندی چند رقم زراعی از یك گونه خاص باشد. از دیگر اهداف کاربرد نشانگر می تواند تعیین روابط خویشاوندی بین گونه‌ها و یا حتی جنس‌های مختلف و یا مكان‌یابی ژن(های) كنترل كننده یك صفت باشد (12).

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل با فرمت ورد

Leave a comment