سایت دانلود

تحقیق ها مقاله ها و پایان نامه ها
معماری و شهرسازی

پروژه رشته شهرسازی با موضوع طراحی فضای شهری – قسمت دوم

از جمله فضاهای اجتماعات که در اطراف میدان نقش جهان قرار داشتند قهوه خانه ها بودند که امروز از میان رفته اند. در این فضاها از بحث شعر و شاعری و حکایات و قصص و بازی و تفریح گرفته تا مدح علی (ع) رونق داشته است. در فضای میدان، عصر هنگام، از حقه بازان و خیمه شب بازان و تردستان و معرکه گیران گرفته تا وعاظ و درویشان جمع می شدند. در ایام سوگواری عزاداران در میدان به حرکت در می آمدند.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

فضای میدان نقش جهان با چهار عنصری که به آنها اشاره شد واجد کلیه جنبه های حکومتی، اجتماعی، فرهنگی، دینی و تجاری بوده است. از این فضاها کاملاً استفاده می شد. در فضای میدان مراسم مختلفی از مسابقات تیراندازی گرفته تا نمایشهای نظامی و چوگان بازی و نیزه پرانی و اسب سواری و جمع شدن کسبه و پیشه وران و اجتماعات مردم مقابل کاخ عالی قاپو برای دیدن شاه یا محاکمات و مجازات و مانند آنها برقرار بوده است. امروز میدان تقریباً فعالیتهای پرقدرت گذشته خود را از دست داده و عمدتاً به صورت یک مجموعه توریستی ضعیف – در مقایسه با فضاهای کم ارزشتر در کشورهای اروپایی – در آمده است و دکانهای اطراف میدان نیز رونق گذشته را ندارند. مجموعه میدان و مسائل آن مستلزم بررسی دقیق است و با توجه به اهمیت ملی آن شایسته جستجو برای راه حلهای مجدد طراحی است.

ساخت فضایی شهر

بررسیهای تاریخی در مورد شهرهای گذشته نشان می دهد که این شهرها تحت تأثیر عوامل اقلیمی و فرهنگی اجتماعی و اقتصادی شکل فضایی خاصی پیدا کرده اند. این شکل فضایی در مواردی آن قدر قوی است، که حتی به کمک یک نقشه دو بعدی یا یک عکس هوایی ساده می توان ترکیب آن را تشخیص داد.

دو عنصر اساسی ساخت فضایی شهر عبارت اند از میدان و خیابان. این دو عناصر اولیه ساخت فضایی شهر محسوب می شوند. از گذرهای پرپیچ و خم و فضاهای عمومی شهرهای قرون وسطی گرفته تا خیابانها و میدانهای جدید امروزی را، اگر واجد ارزش فضایی باشند، می توان در شمار میدان و خیابان با مفهومی که مورد نظر است قرار داد. تسلط بر خصوصیات فضایی این دو عنصر به مثابه فضایی عمومی در دل ساخت فضایی شهر است که با طراح شهری توانایی تصمیم گیری درست می دهد.

میدان

میدان یا حیاط عمومی شهر و محله از همان آغاز، از عهد باستان گرفته تا به امروزف نقش جمع کردن خانه ها یا عناصر شهری و محله ای را داشته است. در واقع همین جمع شدن و گردآمدن عناصر حول یک فضاست که میدان ایجاد می کند. و پاسخ به این سئوال که چرا این ترکیب کالبدی در طول اعصار به قوت خود باقی مانده است، این است که انسان موجودی است اجتماعی و فعالیتهای وی به هر صورتی خواه فرهنگی و یا اقتصادی در عناصر و فضاهایی مرتبط با هم شکل می گیرد. در حالی که میدان و عناصر مربوط به آن از نظر کالبدی جزیی است از ساخت فضایی شهر، از نظر اجتماعی این مجموعه در روح و روان شهروندان جای دارد؛ درست مانند مجموعه مسجد جامع، تکایا و بازار در شهرهای ایران که تکیه گاه شهروند ایرانی بوده است.

زوکر مفهوم میدان را به عنوان جزئی زنده و پویا از شهر مرتبط با شرایط اجتماعی – اقتصادی و فنی در حال تغییر می داند و بر این عقیده است که میدان بر خلاف یک تابلو نقاشی یا مجسمه در زمانی معین با آخرین اثر حرکت یک قلم بر تابلوی نقاشی یا با آخرین تراش بر پیکر یک مجسمه پایان نمی یابد. عناصر میدان و ساختمانهای محصور کننده آن در طول زمان تغییر می کنند. برخی ممکن است از میان بروند یا ویران شوند و به جای آنها عناصر یا ابنیه دیگری با ترکیبی متفاوت ایجاد گردد. مقایسه تصاویر قدیم و وضع موجود فضاهای شهری این خصوصیت را به خوبی نشان می دهد. در این تغییرات فضایی در میدانهایی مانند نقش جهان اصفهان و امیر چخماق یزد و توپخانه تهران به خوبی پیداست. اطلاق فضای شهری به برخی از این مکانها مانند توپخانه تهران یا امیر چخماق یزد دیگر درست به نظر نمی رسد، چون به کلی ارزش فضایی گذشته خود را از دست داده اند.

گسترده ترین بررسی شکل شناختی میادینی که در طول تاریخ ساخته شده اند توسط کریر انجام شده است. بررسی کریر نشان می دهد که طراحان در نهایت آزادی انواع شکلهای فضایی را تجربه کرده اند و در هر دوره تاریخی ارزشهای فضایی جدیدی به میدان داده اند. زوکر حدوداً بیست سال پیش از کریر تقسیم بندی متفاوت و فشرده تری را انجام داد. وی به عنوان نقطه شروع برای تحلیل فضایی میدان در طول تاریخ با توجه به جنبه های زیباشناسی، نه به طور قطعی و تغییر ناپذیر، شکل میدانها را چنین تقسیم بندی نمود:

  • میدان محصور و بسته که برای خود فضایی کامل محسوب می شود؛ 2- میدانی که فضای آن به سوی عنصری مسلط جهت داده شده است؛ 3- میدانی که فضای آن به سوی عنصری مسلط جهت داده شده است؛ 4- مجموعه میادینی که خود متشکل از چند فضا می باشند؛ 5- میدان بی شکل که فضایش نامشخص به نظر می رسد.

طبقه بندی زوکر، همان گونه که خود تصریح می کند با دیدگاههای نام آورانی مانند کامیلو سیته ، ژوزف گانتر، پی یر لاودان و سرپتریک ابرکرمبی تفاوت دارد؛ بدین معنی که مقصود این نیست که در تقسیم بندی فوق قطعاً هر میدانی در زمره یکی از تقسیمات قرار می گیرد، بلکه به میدانهایی می توان برخورد که خصوصیات فضایی دو مرود از این تقسیمات را داراست.

زوکر در مورد میدان بسته و محصور می گوید: همان طور که یک کودک در تخیلات خود کوه را به صورت ترکیبی مخروطی تصور می کند، تصور انسان معمولی هم از میدان فضایی است محصور و مربع شکل که فقط با خیابانها یا گذرهایی که بدان راه پیدا می کنند، قطع می شود. این طرح میدان به صورت مربع یا مربع مستطیل، دایره و اشکال هندسی منظم دیگر نخستین عاملی است که در نمود سیمای بصری میدان موثر است. دومین عامل شکل و بدنه محصور کننده فضای میدان است. در بسیاری از شهرهای اروپایی بدنه های همانندی از خانه ها یا عناصر دیگر مشرف به میدان قرار دارد که مجاور هم هستند و از نظر شکلی به صورت مکرر فضای میدان را می بندند. این یک شکلی لزوماً به یکنواختی منجر نمی شود، حتی در مواردی که بدنه ها کاملاً همانند است. اما معمولاً ریتمی از دو سه نوع بدنه میدان را در بر می گیرد که در مواردی با قرار دادن معماری غنی تری در کنج یا محور بدنه ها یا در مدخل گذر و خیابانهایی که به میدان راه دارد، مسئله یکنواختی کاملاً نامحسوس می شود. همانطور که در بدنه حیاط مساجد ایرانی، میدانها و تکایا معمولاً با تفاوتهایی که در معماری طاقنماها که فضا را محصور می کند، کاسته می شود.

عوامل دیگری که در ترکیب فضایی میدان موثرند، عبارتند از: مقیاس یکایک و احدهای معماری که میدان را در بر می گیرند، اختلاف بلندی و کوتاهی آنهاف ارتباط آنها با وسعت میدان، محل قرار گیری بناها و آثار تاریخی، و تزئینات معماری و مانند آن. تفاوت میان ارتفاع بدنه ها اگر درست طراحی ده باشد بر جذبه بصری میدان می افزاید. و نتیجتاً اگر عوامل مختلف درست در طراحی محاسبه شده باشد به صورتی از تعادل فضایی دست خواهیم یافت که این تعادل از طریق برابری نیروهای افقی و عمودی در فضا حاصل می شود. یکی از این عوامل که مهمترین نیز هست، بدنه یا نمای محصور کننده فضاهاست. هر نمایی در فضای شهری عهده دار دو نقش است؛ از یک سو بخشی از معماری محصور کننده فضا به شمار می رود و از سوی دیگر جزئی از نظم فضایی حاکم بر کل فضای شهری و ساخت فضایی شهری است. بحث درباره این موضوع در مبحث زیباشناسی صورت خواهد گرفت.

تأثیر شکلی سبکهای مختلف بر فضای میدان در مرتبه دوم اهمیت قرار دارد. چنان که در عهد باستان عنصر پیوند دهنده ساختمانی فضای میدان، ترکیب ستونداری بودک ه به صورتی موزون دور میدان می گشت و بدنه ها را به هم می بست. در دوره های بعد عنصر معماری دیگری نقش به هم پیوستن نماها را عهده دار شد. این عنصر از اواخر دوران قرون وسطی تا قرنهای هفدهم و هجدهم، طاقهای متوالی یا فضای پیوسته طاقی شکلی بود که خانه های دور میدان را به هم مربوط می کرد. این خصوصیت را در میدان مشهور وُژِ در پاریس می توان دید. در فضای شهرهای ایران این عنصر ارتباط دهنده ساده تر و به صورت طاقنماهایی بوده که میدانها و تکایا را احاطه می کرده اند، مانند آنچه که امروز می توان در میدان خان یزد و گنجعلیخان کرمان و ولی سلطان کاشان دید. این ترکیب طاقهای متوالی، که فضای ممتدی را دور میدان ایجاد می کند، به هر حال یکی از راه حلهای بستن و محصور کردن کامل میدان است و بررسیهای تاریخی نشان می دهد که ریشه آن در معماری فضاهای عهد باستان نهفته است.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا" از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل با فرمت ورد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *