سایت دانلود

یک سایت دیگر با وردپرس فارسی
معماری و شهرسازی

پروژه رشته شهرسازی با موضوع طراحی کل مجموعه شهر – قسمت دوم

هر یک از این محلات مجموعه ای را در بر می گیرد که از عناصری مانند بقعه، مسجد، حسینیه، میدانچه، آب انبار و حمام تشکیل شده است. این مجموعه ها در مسیر یا تقاطع گذرهای اصلی شهر که روی نقشه مشخص شده واقع شده اند.

زواره

پیوند فضایی میان عناصر: مرکز شهر و مراکز محلات از طریق گذرهای اصلی- نام محلات در متن آمده است.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

مجموعه شهر زوارده متجاوز از 13 محله بوده است. گذرهای اصلی به صورت شطرنجی نامنظم پیوند فضایی میان محلات، مراکز آنها و مجموعه مرکز شهر را برقرار می نموده که امروز این ارتباط اهمیت گذشته خود را از دست داده است. عناصر مجموعه مرکز شهر شامل مسجد جامع، میدان بزرگ و کوچک، بازار و کارگاهها که از طریق دو گذر اصلی با هم ارتباط پیدا می کرده، در ترکیب با سایر گذرهای اصلی سازمان فضایی این شهر یکپارچه کویری را تشکیل می داده است. محلات زواره عبارت بوده اند از:

  • محله پای درخت
  • محله باغبازان
  • محله میران
  • محله سامع الدین
  • محله دشت
  • محله پشت مشهد
  • محله کوشک
  • محله کفرود
  • محله بز قوچ

10- محله شوگاه

11- محله بازیارها

12- محله آب بخشان

13- محله بنجیره

اصل پیوستگی فضایی در مقیاس مجموعه های شهری نیز معنی دارد. در این جا می توان پیوستگی و ارتباط فضاها  عناصر شهری را در مرکز شهر قلعه ای یزد قدیم مشاهده نمود. حیاط مسجد مانند یک میدان است و از سه طرف با کوچه های اطراف ارتباط دارد. این خصوصیت فضایی، یعنی حیاط به صورت معبر که درهای باز به کوچه و خیابان داشته باشد، درسی است که ما باید از گذشته برای طراحی مساجد بگیریم.

طراحی در بخش میانی

بخش میانی در حاشیه بخش درونی قسمتهایی را شامل می شود که نه به کندی بخش درونی و نه با سرعت بخش بیرونی بلکه با تأنی شرایط گسترش شهرها در دهه های اول تا سوم قرن حاضر شکل گرفته است. این بخش در حالیکه واجد ارزشهای فضایی بخش درونی است، بافت آن نسبت به بخش قدیمی بازتر و کوچه ها نسبتاً گشادتر است. این بخش راهنمای خوبی برای طراحی دوباره بخشهای مختلف شهر محسوب می شود. مفهوم طراحی شهری در بخش میانی عمدتاً به تصحیح برخی دسترسیها و طراحی بعضی فضاهای عمومی و مراکز محله ای محدود می شود. در طراحی این بخش لازم است که به جنبه پیوستگی فضایی آن با بخش قدیمی از طریق رشته فضاها و عناصر ارتباط دهنده توجه شود.

طراحی در بخش بیرونی

این بخش عمدتاً محصول فعالیتهای ساختمانی دهه های حاضر است و فاقد ارزش فضایی بخش درونی و میانی است. در اغلب شهرها علی رغم شرایط اقلیمی متفاوت این بخش به هم شباهت دارد. ترکیب این بخش یکنواخت، بی هویت، ناهماهنگ و عموماً فاقد فضاهای شهری است و در مواردی در آن هنوز زمینهای بایر باقیمانده است. جنبه ضعف فضایی و بصری بخش جدید، اهمیت لزوم مطالعه بخش قدیمی و میانی را به منظور استخراج اصول طراحی مطلوب روشن می کند. معنی طراحی شهری در بخش جدید بیشتر تصحیح برخی دسترسیها و بالاخص استفاده از زمینهای بایر به منظور ایجاد فضاهای شهری و محله ای است.

طر احی شهری در گسترش پیشنهادی

موقعیت گسترش پیشنهادی شهر در طراحی مجموعه شهر روشن می شود. زمینهای آزاد برای گسترش پیشنهادی یک شهر فرصت جالبی برای طراحی مسکن به حساب می آید. در یک شهر که بخش قدیمی، بخش میانه و بخش بیرونی آن شناخته شده است. بدیهی است که طراحی شهری در گسترش پیشنهادی این شهر باید از اصول و ارزشهای شکل دهنده بخش قدیمی و میانی با توجه به نیازهای امروز پیروی کند و از تکرار جنبه های نامطلوب کالبدی بخش جدید بر حذر بماند. لذا طراحی شهری در گسترش پیشنهادی یک شهر کاری نیست که دفعتاً آغاز شود. پیش از دست زدن به چنین کاری باید بخش قدیمی، بخش میانی و بخش جدید شهر مطالعه اصولی شود. تحقیق حاضر به طور عام به شناسایی اصول شکل دهنده بافتهای قدیمی در شهرهای ایران پرداخته است. آنچه که ارائه شده می تواند در یک شهر معیّن به طور دقیقتر، بر اساس اصل ارتباط فضایی که در شهرهای قدیمی ایران عمومیت دارد، مطالعه شود و رهنمودهای روشنتری برای طراحی شهری در گسترش پیشنهادی آن شهر فراهم گردد.

طراحی شهری  با طراحی فضاهای خارجی یا عمومی سر و کار دارد. مفهوم فضای خارجی و فضای داخلی اساساً یکی است، جز اینکه مقیاس این دو فضا فرق می کند.

به همان اندازه که معمار به طراحی فضاهای داخلی توجه دارد، طراح شهری باید به شیوه طراحی فضاهای خارجی توجه کند. فضای خارجی نیز همانند فضای داخلی باید راحت و دلپذیر باشد. در طراحی فضاهای محصور شهری به ویژه به دو جنبه زیر باید توجه نمود:

  • اصل پیوستگی و ارتباط فضاهای شهری در مراکز محلات از طریق گذرهای اصلی یا خیابانها با هم مورد توجه قرار گیرد، بدین معنی که فضای طراحی شده جزیی از ساخت فضایی موجود شهر گردد.
  • هر فضای شهری تابع نیاز ها و فعالیتهای مردم محل اندازه و شکل یابد.

 

اصل هم پیوندی عناصر شهری و واحدهای مسکونی

در شهرهای قدیمی ایران واحدهای مسکونی با حیاط مرکزی به یکدیگر پیوسته اند و مجموعه یکپارچه ای را تشکیل می دهند. یک معمار ایرانی که خانه ای را در زمینی معین طراحی می کرد، اصولی را می شناخت که بر اساس آن خانه های مجاور از پیش شکل گرفته بود. هماهنگی شکلی و هم پیوندی واحدهای مسکونی نسبت به هم در نتیجه رعایت این اصول میسر شده است.

اصل محصور کردن فضا

از محصور کردن فضا به عنوان نخستین اصل حاکم بر طراحی مکانهای شهری نام برده میشود. به طوری که اگر فضا به شکل مطلوبی محصور نشود، نمی توان به یک مکان شهری جذّاب دست یافت. این اصل در شهرهای قدیمی در اکثر نقاط جهان عمومیت دارد. فقط نحوه محصور شدن از نظر ابعاد و اندازه، شکل، دسترسی، بدنه محصور کننده و مانند آن تفاوت می کند. عناصر محصور کننده فضا عموماً عناصر شهری، محله ای یا خانه ها هستند. در ایران در موارد بسیاری بدنه ای از طاقنماها و غرفه های مکرر به صورت متقارن یا متعادل فضا را محصور می کنند.

فضای بین ساختمانها باید به گونه ای باشد که احساس انسانی را برانگیزد. کیفیت هر فضایی چه بزرگ چه کوچک، با ارتفاع زیاد یا ارتفاع کم و عریض  یا باریک از نظر بصری واجد خصوصیاتی است که می تواند با عکس العمل ها و احساسهای انسان مربوط باشد. طراحی فضای شهری می تواند آنچنان آگاهانه صورت گیرد که در انسانی که در این فضا قرار می گیرد، احساسات ویژه ای پدید آورد. یک فضای شهری بزرگ در انسان احساس عظیم نمودن را ایجاد می کند و این در اثر کوچک و ناچیز بودن انسان در هیبت فضا است. تمایل فعلی جامعه در غرب بعد از تجربیات ایجاد آپارتمانهای بلند در جهت احداث گروههای مسکونی کوچک و ناچیز بودن انسان در هیبت فضا است. تمایل فعلی جامعه در غرب بعد از تجربیات ایجاد آپارتمانهای بلند در جهت احداث گروههای مسکونی کوچک قرار گرفته که در آن احساس صمیمیت و نزدیکی حفاظت و امنیت وجود دارد. در این گروههای مسکونی کوچک قلمرو فضای مسکونی معنی و مفهوم دارد. از اینرو در آنها فضاهای دفاعی ایجاد می شود. بر اساس این تفکر انسان مهمترین رکن فضا محسوب می شود و فضا باید برای استفاده وی مقیاس انسانی بیابد.

احساس محصور بودن در فضا اساساً بر ارتباط فاصله چشم ناظر از ارتفاع بدنه محصور کننده فضا استوار است. برخی منابع غربی این ارتباط را بر پایه زاویه بین خط عمود از چشم ناظر بر بدنه و خط واصل میان چشم ناظر و لبه بالایی بدنه مورد بحث قرار داده اند.

همچنین معماران رنسانس قانون ساده ای برای نسبت در ازای فضا به عرض آن یافتند. باین معنی که در حالیکه نماهای محصور کننده فضا هم ارتفاع باشند، نسبت درازا به پهنا اگر از سه بیشتر شود، احساس رخنه نمودن فضای محصور شده به خارج دست می دهد که این خود از میزان محصور بودن فضا می کاهد. در مبحث مقیاس و تناسب به نمونه هایی در ایران از نظر درازی به عرض فضا اشاره شده است.

محصور بودن فضایی همچنین مطلبی است که با پیوستگی بدنه محصور کننده فضا ارتباط دارد. یعنی نمای ساختمانها باید در محصور کردن فضاها نقش موثری داشته باشند. وجود فواصل متعدد ما بین بدنه ساختمانها، اختلاف فاحش بین نماها و تغییرات ناگهانی در لبه قرنیز ساختمانها باعث ضعیف شدن کیفیت فضای محصور می گردد.

سادگی شکل در کل و جزء در طراحی یک فضای شهری نقش دارد. ترکیب ساده طاقبندی  و غرفه نمای میدانها و تکایا در شرایط آفتابی هوای ایران که به صورت گودیهای سایه گیر با ریتم منظم و پیوسته ای کنار هم قرار گرفته، ایجاد وحدت شکل و پیوستگی می کند و به فضای محصور شده جلوه خاصی می بخشد.

فضای شهری عمده در شهر مانند بازار، میدان و یا مسجد جامع یکی بیشتر نبوده، اما در برخی از شهرهای ایران به دو فضای عمده میدان مانند بر می خوریم. در سمنان تکیه پهنه و تکیه ناساز دو فضای عمده شهری محسوب می شوند. در یزد میدان شاه طهماسب صفوی بعد از میدان امیر چخماق ار دوره گورکانی در قرن هنم هجری احداث شد و نزدیک به دو قرن هر دو میدان از رونق برخوردار بودند. ترکیب این دو میدان همانطور که در صفحات بعد نشان داده شده در اثر خیابان کشیهای جدید متلاشی شده است.

باید دانست که فضای شهری با فضای باز در شهر تفاوت دارد. فضای شهری دارای عملکرد و فعالیت ویژه است، حال آنکه فضای باز شهری صورتی طبیعی دارد، چنانکه پارک یا فضای سبز تحرّک و فعالیت فضای شهری را ندارد.

شبکه قوی و پیوسته ای از فضاهای شهری مانند آنچه که در مورد شهر ونیز ترسیم شده، در شهرهای ایران ملموس نیست. فقط آنچه که بوده پیوستگی از طریق گذرهای اصلی بین مراکز محلات و مرکز شهر است که درباره آن بحث شد.

مسئله طراحی بدنه فضای خیابانها و گذرها

ایجاد دسترسی در بافت شهرهای قدیمی که با احداث خیابانهای مستقیم از نزدیک به نیم قرن پیش آغاز شد، تا امروز به شکل تعریض گذرهای قدیمی در قالب طرحهای روانبخشی ادامه یافته است.

خیابانهای قدیمی که ابتدا در بافت قدیمی شهرها ایجاد شدند، هرچند بی رحمانه بخش قدیمی شهر، بازار و میدانهای آنرا از هم گسستندف اما یک درس برای ما به جا گذاشتند و آن نحوه طراحی لبه خیابانها ملهم از بدنه محصور کننده  میدانهای قدیمی بود.

خصوصیات ایستایی و پویایی فضاهای محور

رشته فضاهای ارتباط دهنده یعنی گذرهای اصلی و فضاهای میدان مانند که عناصر مختلف را در شهر و در مرکز آن به هم پیوند می دهند، واجد خصوصیت پویایی و ایستایی هستند. بدین معنی که از لحاظ شکل؛ میدان، میدانچه، چهارسوق و مانند آن ایستا و گذر و خیابان پویا هستند. قرار گرفتن برخی عناصر ویژه شهری و محله ای مجاور میدان(فضایی در مسیر گذر اصلی که ناگهان گشاد می شود) از لحاظ عملکرد به آن معنی توقف می بخشد. ساده تر اینکه در مقابل فضای میدان مانند به شکل مربع که خصوصیت ایستا دارد، فضای مستطیل مانند و کشیده قرار می گیرد که در جهت طولش خصوصیت پویایی و حرکت پیدا می کند.

اصل مقیاس و تناسب

اما مقیاس به ارتباط بین اندازه یک فضا یا یک شئی با فضاها یا اشیاء اطراف آن مربوط می شود. می توان گفت که یک فضا یا یک بنا در مقیاس یا خارج از مقیاس با محیط اطرافش می باشد.

نظر طراحان غربی بر اینستکه فضاهای بسیار گشاد، بسیار تنگ و خطی یکنواخت از مقیاس انسانی به دور است.

بررسیهایی که در مورد شهرهای قدیمی غرب صورت گرفته نشان می دهد که اگر نسبت ارتفاع ساختمان به عرض فضایی خطی از 1:1 تجاوز کند ممکن است به ناظر نوعی احساس ترس از تنگی فضا دست دهد و اگر این نسبت از 5/2:1 کمتر باشد ناظر احساس کند که فضا بیش از اندازه باز و گشاد است.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل با فرمت ورد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *