پروژه رشته محیط زیست درمورد یك قرن همراه با بلایای طبیعی – قسمت سوم

 

رفتار امواج «پی» و «اس» از چند نظر با هم متفاوت است. در وهله اول، این امواج با سرعت های مختلفی حركت می كنند. سرعت حركت امواج «پی» در سنگ ها حدود پنج كیلومتر در ساعت است. در حالی كه این سرعت برای امواج «اس» خیلی كم تر و حدود سه كیلومتر برآورده میشود.

تفاوت دوم آن است كه امواج «پی» می توانند از درون تمام مواد و حتی سخت ترین سنگ ها نیز بگذرند. امواج «اس» گرچه از درون سنگ ها عبور می كنند، اما نمی توانند از مایعات بگذرند.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه   کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان   کنید

بعضی امواج زمین لرزه سطحی كه امواج لاور امواج ریلی نامیده می شوند، زمین را هم در جهات جانبی و هم در جهات عمودی وافقی به لرزه در می آورند.

یافتن كانون زمین لززه

با بررسی تفاوت سرعت امواج «پی» و «اس» می توان كانون یا مركز زمین لرزه را تشخیص داد. این امواج را در لحظه خروج از كانون خارجی زمین لرزه اندازه گیری می كنند. امواج از كانون خارجی زمین لرزه پشت سر هم و با فاصله زمانی كم خارج می شوند.

با دور شدن امواج، به دلیل تفاوت سرعت هایشان، فواصل زمانی بین آنها طولانی تر می شود. ده اتومبیل را فرض كنید كه حركتشان را از یك نقطه و در یك جهت ولی با سرعت های متفاوت آغاز می كنند. این اتومبیل ها هرچه جلوتر روند، از هم بیش تر فاصله می گیرند.

با ثبت امواج زمین لرزه در سه مكان، می توان دایره هایی را ترسیم كرد كه مسافت طی شده به وسیله امواج را نمایش می دهند. مركز خارجی زمین لرزه، نقطه تلاقی این سه دایره است.

اطلاعات بر گرفته از امواج ضربه ای نیز به دانشمندان كمك می كند تاآنچه را زیر پوسته زمین می گذرد تشخیص دهند. امواج زمین لرزه همان طور كه به سمت سطح زمین می آیند، به سمت درون گوشته نیز حركت می كنند. این امواج پس از گذر كامل از درون زمین، در سوی دیگر به وسیله لرزه نگاره ها ثبت می شوند. دانشمندان سرعت حركت امواج زمین لرزه در انواع مختلف سنگ را می دانند و به این ترتیب میتوانند حدس بزنند كه این امواج از درون چه نوع ماده ای گذر كرده اند.

امواج «پی» می توانند مستقیماً از هسته زمین عبور كنند و به نقطه مقابل مركز زمین لرزه لرزه در سوی دیگر زمین برسند. بعضی از امواج «پی»، با رسیدن به لایه های مختلف درون زمین، تحت زاویه كوچكی منحرف می شوند. به این ترتیب فواصلی پدید می آید كه نواحی سایه نامیده می شوند و در آنجا نمی توان مدرج را اندازه گیری كرد. امواج «اس» از هسته عبور نمی كنند و به همین دلیل می توان چنین نتیجه گرفت كه مواد مذاب همچون مایع رفتار می كنند.

دانشمندان برای آن كه زمان وقوع زمین لرزه را دقیق تر پیش بینی كنند، باید اطلاعات بیش تری در مورد امواج ضربه ای در اختیار داشته باشند. از این اطلاعات می توان به منظور طراحی ساختمان های مقاوم تر نیز استفاده كرد.

اندازه گیری شدت زمین لرزه

دانشمندان برای انجام كارهایشان نیاز به عدد و رقم دارند. اما چگونه می توان شدت یك زمین لرزه را اندازه گرفت؟ این مواد شباهتی به انجام آزمایش در آزمایشگاهی كه همه چیز تحت كنترل است ندارد. انرژی رها شده در یك زمین لرزه بسیار عظیم است و در جهت های مختلف پخش می شود.

اندازه گیری میزان ویرانی

یكی از راه های اندازه گیری زمین لرزه، مطالعه میزان و نوع خساراتی است كه به وجود می آید. این نوع اندازه گیری در سال 1902 به وسیله یك فرد ایتالیایی به نام «جوزفه» مركالی» ابداع شد. او در فهرست انواع خرابی هایی را ممكن بود پس از یك زمین لرزه به وجود آی، برر یو كاغذ آورد. این مقیاس را مقیاس شدت مركالی می نامند.

مقیاس مركالی از 1 تا 12 درجه بندی می شد. در یك لرزه با تكان آرام، فقط تعداد محدودی از مردم كم و بیش چیزی را حس می كردند. اما در شدیدترین زمین لرزه ساختمان های چوبی و حتی سنگی فرو می ریختند، جاده ها و خطوط راه آهن دچار شكست و جدایی می شدند، و رودها تغییر مسیر می دادند. به این ترتیب، پس از وقوع هر زمین لرزه، گزارش ویرانی را با مطالب نوشته در مقیاس مقایسه می كردند. تا شدن زمین لرزه را بدانند.

یكی از اشكالات این مقیاس آن است كه مقدار ویرانی به استحكام ساختمان ها بستگی دارد. نوع سنگ های هر منطقه و میزان دقت در نحوه ثبت خرابی های ناشی از زمین لرزه نیز بر این مطأله تأثیر می گذارد. در حقیقت، مقیاس مركالی انرژی زمین لرزه را اندازه گیری نمی كند، بلكه فقط اثرات آن را اندازه می گیرد.

در سال 1935 میلادیف چارلز ریشتر، به منظور حل این مشكلات روش جدیدی را برای اندازه گیری، زمین لرزه ها ابداع كرد. اعداد او با مطالعه ارتفاع امواج زمین لرزه بر روی دستگاه لرزه نگار به دست می آمد. ریشتر می دانست كه ارتفاع امواج با دور شدن از منبع زمین لرزه كاهش می یابد. به این ترتیب، با مشخص بودن منبع یا مركز زمین لرزه، هر یك از مراكز لرزه نگاری می توانست زمین لرزه را اندازه گیری كند.

مقیاس ریشتر

ریشتر مشاهده كرد كه زمین لرزه ها از نظر شدت، تفاوت های زیادی دارند و بعضی میلیون ها بار قوی تر از بعضی دیگر هستند. او می خواست كه مقیاسش تمام زمین لرزه ها را از آرام ترین آنها تا شدیدترینشان را در بر گیرد؛ به همین دلیل، به جای مقیاس حسابی، از مقیاس لگاریتمی استفاده كرد. در این مقیاس ، هر یك شماره كه به عدد زمین لرزه افزوده می شود، قدرت زمین لرزه ده برابر می شود.

بنابراین زمین لرزه ای كه مقیاس آن 6 اندازه گیری شده، ده برابر قوی تر از زمین لرزه ای با مقیاس 5 است. مقیاس ریشتر، بزرگی زمین لرزه را اندازه گیری می كند و روشی برای بیان این مطلب است كه زمین لرزه می تواند كوچك یا بزرگ باشد.

در گزارش های جدید، برای بیان قدرت زمین لرزه، معمولاً از مقیاس ریشتر استفاده می شود. یك لرزه كوچك، برابر عدد 3 در مقیاس ریشتر است. اما یكزمین لرزه شدید، بزرگی ای برابر 6 تا 7 ریشتر دارد. بزرگی زمین لرزهای كه در سال 1946 قسمتی از آلاسكا را ویران كرد، 9/8 بود. مقیاس ریشتر، حد بالا ندارد. در سال 1992، در یكی از كوه های مجاور كشور چین، زمین لرزه ای با شدت 10 ریشتر ثبت شد. بزرگی 5 به بالا معمولاً می تواند تلفات جانی و خسارات مالی گتسرده به بار آورد.

مقیاس ریشتر، بیانگر مقدار انرژی ای است كه به صورت امواج لرزه ای درون زمین حركت می كند. اما انژری زمین لرزه در مسیرهای دیگری نیز مصرف می شود كه اندازه گیری آنها چندان ساده نیست.

مقدار زیادی از این انرژی، آنجا به مصرف می رسد كه میلیون ها تن سنگ در امتداد گسل جا به جا می شوند. مقدار بیشتری از انرژی نیز در جریان شكسته و ذوب شدن سنگ ها مصرف می شود. كل انرژی یك زمین لرزه را اندازه حركت زمین لرزه می نامند. این همان عددی است كه دانشمندان اكنون در تلاشند تا آن را همانند مقیاس ریشتر محاسبه كنند.

پس لرزه

قدرت ویران كننده بعضی از زمین لرزه ها غیرقابل تصور است. به دشواری می توان ارقام هزاران كشته و زخمی را در نظر آورد. تصور ویرانی های زمین لرزه و بی خانمان شدن ده ها هزار انسان و نابود شدن تمام امكانات زندگی آنان نیز بسیار دشوار است. بازماندگانی كه باید زندگی خود را دوباره بر روی ویرانی ها بسازند، عمق فاجعه ویرانی را با تمام وجود حس می كنند.

كمك رسانی و امداد

شناسایی مشكلاتی كه بلافاصله بعد از زمین لرزه پدید می آید، ساده است. امدادگران باید در ساختمان هایی به جستجوی قربانیان مشغول شوند كه هر لحظه امكان فروپاشی آنها وجود دارد. در زمین لرزه سال 1985 در مكزیوكوسیتی، گروهی از مردم كه زیر آوار آپارتمان ها مانده بودند، چند روز در انتظار كمك امدادگران ماندند. در این موارد، استفاده از ماشین آلات سنگین به دشواری امكان پذیر است؛ زیرا همواره این احتمال وجود دارد كه فردی زیرآوار زنده باشد. سگ ها و دستگاه های حرارت یاب می توانند امدادگران را در یافتن مصدومین یاری دهند.

باید اتش سوزی ها را خاموش و مكان های ویران شده را پاك سازی كرد تا امكان شروع كار بازسازی فراهم آید. برای تدمین غذا، پوشاك و سرپناه مردم زلزله زده، به كمك های اضطراری نیاز است. برای افرادی كه بی خانمان شده اند باید تعداد زیادی چادر بر پا كرد. در چنین موقعیتی ، بسیاری از سازمان ها و گروه های داوطلب به یاری می شتابند و سعی در انجام كاری دارند. در بعضی موارد، بی نظمی در كار كمك رسانی باعث می شود كه بعضی از اقلام مازاد نیاز باشد و هدر رود.

حمل كمك ها به محل حادثه نیز ممكن است با مشكل مواجه شود، زیرا همواره احتمال ویرانی پل ها، جاده ها، خطوط راه آهن و فرودگاه ها وجود دارد.

به دلیل شكسته شدن لوله های آب و فاضلاب، آب آشامیدنی معمولاً آلوده می شود و خط شیوع انواع بیماری وجود دارد. در این شرایط باید آب را جوشاند، اما مردم برای این كار وسیله ای در اختیار ندارند. بعد از مدتی كوتاه، در نقطه ای دگیر حادثه ای رخ می دهد و توجه گزارشگران و خبرنگاران به آن نقطه جلب می گردد و كمك رسانی متوقف می شود. پس از آن باید در تدارك بازسازی بود و هرچه زودتر و بهتر اثرات ویرانی را از بین برد.

بازسازی

بعد از اتمام كار امدادرسانی، كار و فعالیتی طولانی برای بازسازی ویرانی ها آغاز می شود. خانه ها نیاز به بازسازی دارند و تا آن زمان مردم باید در جایی اسكان داده شوند. بعد از زمین لرزه هند در سال 1993، بایدحدود 000/200 خانه جدید ساخته می شد. مردم باید به كارشان نیز ادامه دهند و بنابراین مزارع، كارخانه ها، كارگاه ها و دفاتر كار نیز به بازسازی و تعمیرات فوری نیاز دارند. بعضی از مردم، برای انجام كار بازسازی، در محل می مانند؛ اما گروهی از آنان به نقاط دیگر مهاجرت می كنند. برای اینان همواره ترس از بازگشت وجود دارد، و به زبان ساده، دلیلی برای بازگشت نمی بینند.

بازسازی نیاز به امكانات مالی گسترده دارد و معمولاً دولت ها باید مردم را در این زمینه به اعطای وام یاری دهند. به این ترتیب، بودجه ای كه می تواند صرف بالا بردن سطح زندگی مردم شود، به مصرف بازسازی ویرانه ها می رسد.

در سال 1998 در ارمنستان زمین لرزه ای رخ داد كه بخش وسیعی از شهر لنیناكان را ویران كرد. در این حادثه 25000 نفر جان خود را از دست دادند و ده ها هزار نفر بی خانمان شدند. محل های كار و كسب مردم نیز از بین رفت و آنان به ناچار به كمك های نقدی و غیرنقدی دولت متكی بودند. بعد از پنج سال، هنوز عده ای از مردم در آلونك ها زندگی می كردند و مغازه ها هنوز بسته بودند و كمبود همه چیز به چشم می خورد. مدارس و بیمارستان ها نیز تعطیل بودند.

برای بازسازی شهر طرحها و نقشه هایی تهیه شده است، اما بخش ناچیزی از آنها به مرحله اجرا رسیده اند. شهرجدید را «گمری» یم نامند، تغییرات سیاسی و جنگ های ناحیه سبب شده كه ادامه كار بازسازی غیر ممكن شود.

بازسازی پس از زمین لرزه، هرگز ساده ای نیست. در كشورهایی چون هند و ارمنستان كه با فقر و تنگنای مالی روبه رو هستند، مشكلات بسیار بزرگ تر و جدی تر می شود. اثرات زمین لرزه می تواند برای همیشه در زندگی مردم باقی بماند.

تسونامی

تمام ویرانی های زمین لرزه به امواجی كه زمین را به لرزه درمی آورند برنمی گردد و مردم ساكن در نزدیكی ساحل را خطر دیگری هم تهدید می كند؛ خطری كه از دریا برمی خیزد و به شكل امواجی عظیم ظاهر می شود این امواج را بعضی وقت ها امواج جزر ومدی می نامند، در حالیكه هیچ ربطی به جزر و مد ندارند و عامل بوجودآمدن آن ها، برخورد امواج زمین لرزه با بستر دریاست.

امواج قاتل

در ژوئیه 1993 خبرهایی گزارش شد كه حاكی از هجوم امواج به بلندی پنچ متر به نواحی ساحلی هوكایدوو كشته شدن 12 نفر و ناپدید شدن 30 نفر دیگر بودند. هوكایدو یكی از مجموعه جزایری است كه كشور ژاپن را تشكیل می دهند.

علاوه بر تلفات جانی، حدود چهل خانه ویران شدند وتعدادی اتومبیل نیز در جریان آب از بین رفتند.قایق های ماهیگیری درهم كوبیده شدند و خطوط انتقال نیرو فرو ریختند.مردم در انتظار این امواج بودند و بنابراین از قبل به آنان اختارهای لازم داده شده بود. مردم ژاپن می دانند كه هنگام زمین لرزه وقوع چه چیزی محتمل است و بنابراین می توانند پیش بینی های قابل قبولی در مورد زمین لرزه انجام دهند و از تلفات جانی و مالی آن بكاهند. وقوع پنج زمین لرزه پی در پی دربستر دریا، عامل پدید آمدن امواج بود. قدرت بزرگترین زمین لرزه 9/7 در مقیاس ریشتر برآورد شد. كانون خارجی زمین لرزه فقط 50 كیلومتر با ساحل فاصله داشت. دریا به لرزه درآمده بود و امواج شكل گرفته بودند. امواجی را كه با این طریق پدید می آیند، تسونامی می نامند.فوران آتشفشان نیز می تواند سبب به وجود آمدن تسونامی ژوئیه 1993 قط مثال كوچكی از آن چیزی است كه این امواج می توانند در پی داشته باشند.

خطر تسونامی

در سرتاسر اقیانوس آرام، وقوع تسونامی محتمل است. دراین اقیانوس هزاران جزیره وجوددارد كه اكثر آن ها جزایر مرجانی كم ارتفاع هستند و ساكنینشان به كشاورزی و دامپروری اشتغال دارند. در ژاپن، زمین های پست و هموار خیلی كم است و این نوع زمین ها را عمدتاً می توان در مناطق ساحلی یافت و به همین دلیل بیشتر مردم نزدیك ساحل زندگی می كنند. شهرهای اصلی سواحل غربی آمریكا و كانادا عمدتاًكنار ساحل قرار گرفته اند. از این سواحل به عنوان استراحتگاه های تابستانی نیز استفاده می شود و ویلاهایی به همین منظور در آن جا ساخته شده است. تمام این نقاط در معرض خطر تسونامی قرار دارند.

وقوع زمین لرزه در هر نقطه از اقیانوس آرام می تواند امواج تسونامی را هزاران كیلومتر به حركت درآورد. اگر بستر دریا شكست بردارد و بالا بیاید، آب بالای آن نیز برآمده می شود و این نقطه شروع تسونامی است.

در آغاز، موج ها كوتاه هستند و به همین دلیل با سرعت 800 كیلومتر در ساعت حركت می كنند. با نزدیك شدن موج ها به ساحل و كاهش عمق آب، از سرعت امواج كاسته می شود، اما ارتفاع آن ها افزایش می یابد. درست قبل از رسیدن امواج، به نظر می رسد كه جزر اتفاق افتاده و آب كمی به عقب مكش می شود؛ اما ناگهان بزرگ ترین امواج از راه می رسند و تا ساعت ها ادامه می یابند. به این ترتیب ارتفاع تسونامی می تواند به 30 متر برسد. در سال 1964، امواج تسونامی زمین لرزه آلاسكا، به ژاپن و كالیفرنیا رسیدند و تلفاتی بیشاز خود زمین لرزه برجا گذاردند. در سال 1964 در آلاسكا زمین لرزه ای رخ داد و امواج تسونامی با اندازه بسیار معمولی (ارتفاعی در حدود 2/5 متر) به ساحل هجوم آوردند. این امواج قایق ها را از ساحل برداشتند و در وسط شهر پایین ریختند.

در گذشته، برای وقوع تسونامی هیچ پیش بینی ای وجود نداشت. اما امروزه در نقاط زلزله خیز ایستگاه هایی وجود دارند كه وقوع زمین لرزه را گزارش می دهند. یكی از این مراكز كه در هاوای ساخته شده است، اطلاعات را به تمام نقاط ساحلی اقیانوس آرام ارسال می كند.

هرچند اكنون مردم بهتر از گذشته از احتمال وقوع زمین لرزه مطلع می شوند، اما هنوز همتسونامی خسارات جانی و مالی به بار می آورد. حتی با وجود اطلاع از وقع تسونامی، انسان در مقابل این دیوار عظیم آبی، كار چندانی نمی تواند انجام دهد.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

لینک متن کامل

Leave a comment