پایان نامه بررسی مبانی نظری مسئولیت مدنی کودک آزاری

دانلود پایان نامه

کودک آزاری و انواع آن

گفتار اول: کودک آزاری

در لغت نامه دهخدا،فرهنگ نفیسی و فرهنگ معین  در خصوص معنای اصطلاح کودک آزاری هیچ موردی بیان نگردیده است.

در طول تاریخ دیدگاه­ها و نظریات مختلفی در این خصوص وجود داشته است. گروه­های فرهنگی مختلف تعاریف جداگانه­ای از کودک آزاری ارائه داده­اند. کودک آزاری در ایران مبحثی نسبتاً جدید و تازه است. اما طرح موضوع در کشورهای اروپایی و آمریکایی قدمت بیشتری دارد. پس از مطرح شدن مفهوم کودک آزاری از سوی کارشناسان و صاحب نظران علوم روانشناختی و تربیتی تعاریف متعددی عنوان شد که هر یک این پدیده را از زاویه دید مخصوصی مورد توجه قرار داده­اند. قانون دادگاه خانواده ایالت نیویورک کودک آزاری را این گونه تعریف می­کند «شرایطی که موجب می­شود والدین یا سایر افرادی که به طور قانونی مسئولیت تأمین رفاه و سلامت یک کودک زیر 18 سال سن را به عهده دارند یا خود اقدام به کودک آزاری می­کنند یا به دیگران اجازه دهند، وی را مورد آزار و اذیت قرار دهند». کودک آزاری در معنای گسترده خود تجاوز به حقوق قانونی کودکان در رسانیدن صدمه جسمانی و روانی به آنها است که اغلب بوسیله والدین صورت می­گیرد. این گونه والدین، به علل مختلف کودک را هدف عواطف خصمانه خویش قرار می­دهند. بر اساس مجله پزشکی قانونی کشور: «بد رفتاری و آزار کودکان عبارت است از هر گونه بدرفتاری با کودکان یا افرادی که در سنین بلوغ به سر می­برند. این بد رفتاری می­تواند از طرف پدر یا مادر یا محافظان کودک و کسانی که مسئول مراقبت از او هستند صورت گیرد». کودک آزاری پدیده­ای است نسبی که در فرهنگ­های گوناگون مفهوم آن متفاوت است. به­طوری که برخی از جنبه­های رفتاری نسبت به کودک در بعضی از فرهنگ­ها امری طبیعی است. در نگرش مردمان با فرهنگ دیگر می­تواند، نوعی کودک آزاری تلقی شود دلیل این امر را باید در این دانست که هیچ معیار بین­المللی برای تربیت کودک وجود ندارد. ملاک قابل تشخیص اهمال و سهل انگاری و غفلت والدین قابل تعیین نیست برای حل این مشکل باید تعریفی ارائه کردکه مفهوم آن شامل بهترین و جامع ترین تعریفی که در ارتباط با کودک آزاری می­تواند ارائه داد چنین باشد. «کودک آزاری بخشی از آسیب به کودکان است که قدغن بوده، تقریباً منع شده و قابل پیشگیری است و به دست انسان صورت می­گیرد[1]».

اغلب تعاریفی که از کودک آزاری شده دارای عناصر مشترک مانند: رفتارهای ناپسند، قصور و کوتاهی والدین قصد ایراد و صدمه زدن به کودکان است.

واکنش ذهنی متخصصان در این زمینه نیز باید مورد توجه قرار گیرد. زیرا این واکنش بر چگونگی استعمال تعاریف و تأثیر آنها مؤثر خواهد بود. آن چه مسلم است ذهنیت افراد تحت تأثیر عواملی چون ارزش­های فردی، فرهنگی و آموزش حرفه­ای قرار دارد.

در بحث کودک آزاری تعاریف متعددی در زمینه­های مختلف روان شناختی، جامعه شناختی و حقوقی…. ارائه شده که در ذیل به پاره­ای از آن­ها می­پردازیم.[2]

 

1- تعریف واژه کودک

واژه کودک عبارت است از :کوچک،ضغیر،فرزندی که به حد بلوغ نرسیده (پسر یا دختر )، طفل [3]

کودک در هنگام تولد موجود ناتوانی است که برای طی کردن مسیر زندگی مستقل نیاز مبرمی به حمایت خانوادگی دارد. به طورکلی اگر به این حمایت خصوصاً در سالهای اولیه زندگی خدشه وارد شود، ادامه زندگی سالم کودک با مخاطره بسیار جدی مواجه می­شود. در این دوران کودک زندگی مستقل، توجه به دیگران رعایت حق و حقوق سایر افراد و نظم وانضباط را در یک محیط پویا و صمیمی چون خانواده فرا می­گیرد. محیط خانواده خصوصاً والدین اولین آموزگاران، دوستان و همبازی کودک هستند. والدین باید، بتوانند نیازهای فزاینده کودک را در یافته (اعم از مادی و معنوی) و به آن پاسخ مناسب بدهند میزان وابستگی و علاقه دو طرفه بین والدین و کودک، توانایی او را برای یادگیری و دانستن مطالب جدید افزایش می­دهد، در حالی که بد رفتاری با کودک و عدم توجه به نیازهای او می­تواند باعث ایجاد اختلالات روانشناختی همانند پرخاشگری در بزرگسالی می­شود.[4]

کودکی، عاملی است که جنبه­ها و آثار مختلف آن در حقوق، همواره موضوع مطالعات و مقررات ویژه­ای قرار گرفته است، به همین دلیل کودکان در مقابل بزهکاری، و هم در مقابل بزه­دیدگی، ضعف و آسیب­پذیری بیشتری نسبت به بزرگسالان دارند. به همین علت است که اطفال و نوجوانان بزهکار در مراجع ویژه و به موجب آیین دادرسی خاص محاکمه و موضوع اقدام­های حمایتی وتربیتی در کانون های اصلاح و تربیت واقع می­شوند.[5]

بر اساس تعریف ارائه شده از سازمان بهداشت جهانی کودک، به هر انسان زیر 18 سال سن گفته می­شود. در ماده یک کنوانسیون حقوق کودک نیز درج شده است که تمام افراد پایین تر از 18 سال کودک به شمار می­آیند.

از آن جایی که مسئله شروع دوران کودکی به دلیل دارا شدن یک سری حقوق و حمایت­های ویژه برای کودکان بسیار با اهمیت است، تعیین زمان شروع دوران کودکی نیزاز اهمیت خاصی برخوردار است. بنابراین با هدف تعیین مرحله آغاز کودکی به بررسی سایر اسناد و کنوانسیون­های مربوط به کودک پیش از کنوانسیون حقوق کودک می­پردازیم.

در بیانیه سال 1923 و 1959 حقوق کودکان نقطه آغازین دوران کودک معین شده است. اما در مقدمه کنوانسیون سال 1959به حوائج فکری و جسمانی فرد نابالغ و حمایت­های قانون پیش از تولد اشاره شده است.

از آن­جایی که در ماده 41 کنوانسیون حقوق کودک نیز اشاره شده است کنوانسیون در قانون گذاری ملی و قوانین لازم الاجرای بین­المللی در صورت امکان مداخله نمی­نماید، بنابراین رویه یکسانی برای تعیین آغاز دوران کودکی توسط کشورها اتخاذ نشده است. اما برخی از کشورها در راستای انطباق با مقررات کنوانسیون اقداماتی صورت داده­اند به عنوان مثال جمهوری آرژانتین در قوانین خود شروع دوران کودکی را از زمان انعقاد نطفه اعلام کرده است. و این امکان را بوجود آورده که اشخاص حقیقی حمایت­های خاص پیش از تولد را دارا گردند.[6] کمیته حقوق بشر در میثاق بین­المللی حقوق سیاسی و مدنی تأکید دارد که دولت­ها
نمی­توانند سن حمایتی کودک را به طور نامعقول و غیر منطقی پایین بیاورند و به این ترتیب خود را از بسیاری از تعهدات دولت نسبت به کودکان مبری نمایند.

کمیته حقوق کودک نیز بر تعیین حداقل سن کودکان توسط قانونگذار تأکید کرده است. این کمیته از افزایش سن کودک استقبال کرده است و 18 سالگی سن مورد تأیید این کمیته است.

برخی از کشورها با بیان اعلامیه­هایی به تعیین سن پایین کودکی اقدام نموده­اند. به عنوان نمونه دولت کوبا برای برخورداری کامل کودکان از مزایای حقوق مدنی 18 سالگی را به عنوان سن بلوغ اعلام کرد. لیختن اشتاین نیز به موجب قانون شاهزادگی لیختن اشتاین، سن بلوغ را 20 سالگی اعلام کرد.[7]

موضوع مورد توجه دیگر این است که در برخی از کشورها فرض بر این است که کودک با ازدواج به بلوغ می­رسد. بنابراین کودک در هر سنی که ازدواج نماید از محدوده حفاظتی این کنوانسیون خارج خواهد شد. و بسیاری از حقوق و امتیازات خویش را از دست می­دهد. بنابراین در این جوامع دختران که در سنین پایین­تر از پسران ازدواج می­کنند لطمه بیشتر خواهند دید.

در راستای رفع این مشکل کمیته حقوق کودک اعلام می­دارد که رشد جسمانی و جنسی کودک دلیل معتبر و صحیح برای تعیین بلوغ نمی­باشد. بنابراین بهتر است تا با افزایش سن ازدواج کودکان به 18 سالگی آنان را از بسیاری از حقوق خویش محروم نسازیم.

متن بالا تکه ای از این پایان نامه بود برای دانلود متن کامل با فرمت ورد می توانید روی این لینک کلیک کنید