دانلود پروژه رشته اقتصاد در مورد روند سطح اشتغال در بخشهای مختلف استان آذربایجان غربی- قسمت سوم

دانلود پایان نامه

– كشاورزی و دامپروری و جنگل داری

استان آذربایجان غربی پس از سواحل دریایی استان مازندران از مرطوب ترین قسمت های ایران است و به همین دلیل نواحی عاری از پوشش گیاهی و یا غیرمستعد جهت كشت و زرع در آن كمتر یافت می شود. وجود كوهستانهای مرتفع در آذربایجان غربی هر چند باعث جلب رطوبت و خنكی هوا شده اند، ولی قسمتی از این ارتفاعات از جمله كوههای شمالی استان صخره ای و كم گیاه هستند. آب و هوای این استان نسبت به آذربایجانشرقی مرطوب تر و نواحی كم گیاه و پوشش گیاهی آن كمتر است و همین خصوصیت آب و هوایی سبب گردیده است كه مراتع مرطوب و گیاهان رطوبت پسند آن زیاد شود و این استان آذربایجان غربی از مراكز مهم پرورش گاومیش در كشور محسوب شود.

نکته مهم : برای استفاده از متن کامل تحقیق یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و تحقیق دانشگاهی در رشته های مختلف است که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

نزدیك به نیم میلیون هكتار از وسعت خاكی استان آذربایجان غربی اختصاص به كشت های مخلتف سالیانه و دائمی دارد و اراضی زیر كشت سالیانه یا هر چند سال یكبار و یا سالی یكبار بصورت آیش، بعنی بدون پوشش گیاهی و یا با پوشش كم در می آیند. مقدار اراضی آیش آبی حدود 65 درصد و دیمی حدود 83 درصد كشتهای سالیانه است.

با توجه به اینكه كشاورزی علی رغم كاهش شدیدی كه در سهم نسبی خود از اشتغال داشته است، ولی هنوز با داشتن سهمی معادل 33 درصد از اشتغال استانی و استعداد فراوان منطقه از لحاظ كشاورزی، الزام می نماید كه دست اندركاران و مسئولان برنامه‌ریزی اشتغال استانی و كشوری توجهی خاص را به این بخش از فعالیت های اقتصادی مبذول دارند.

هماهنگونه كه از جدول (7-2) برمی آید. استان آذربایجان غربی در بخش كشاورزی در تولید نخوذ، چقندر قند، گندم درصدی بزرگ از تولید این محصولات را دارا می باشد. چنانكه 5/17 درصد از كل تولید نخود و 3/16 درصد از كل تولید چغندر و حدود 5 درصد از كل تولید گندم كشور ایران در این استان بعمل می آید.

جدول (7-2) تولید محصولات زرای كل كشور و استان آ.غ سال زراعی: 81-1380

محصول زراعی كل كشور استان آذربایجان غرب سهم ازكل(درصد)
گندم 12450242 628190 04/5
جو 3084659 83117 69/2
ذرات دانه ای 1438533 7771 54/0
جمع غلات 19860975 719228 62/3
نخود 301876 52936 5/17
لوبیا 209621 2597 24/1
عدس 117464 1069 91/0
سایر حبوبات 40846 318 78/0
جمع حبوبات 669806 56920 5/8
پنبه 345438 0 0
توتون و تنباكو 26743 1784 67/6
چغندر قند 6097532 9953396 3/16
نیشكر 3712429 0 0
دانه های روغنی 338682 24577 25/7
جمع محصولات صنعتی 10520824 1021757 7/9
سیب زمینی 3755804 51714 37/1
پیاز 1528853 66665 ¾
گوجه فرنگی 4109001 96890 3/2
سایر سبزیجات 2391504 8973 37/0
جمع سبزیجات 11785162 224242 2
خربزه 1217726 5358 44/0
هندوانه 2170026 85566 94/3
خیار 1430272 18506 29/1
سایر محصولات جالیزی 506755 7288 44/1
جمع محصولات جالیزی 5324780 116718 19/2
یونجه 4068181 529476 13
سایر نباتات علوفه ای 5841275 37309 64/0
جمع نباتات علوفه ای 9909456 566785 72/5
سایر محصولات 115154 140 12/0
جمع 58186156 2705789 65/4

منبع: آمار نامه كشاورزی، جلد اول، سال زراعی 81-1380، محصولات زراعی دفتر آمار و فن آوری اطلاعات وزارت جهاد كشاورزی.

با نگاهی به جدول (8-2) چنین عاید می شود كه این استان در تولید سیب، آلبالو، انگور، گلابی و سماق سهمی بزرگ دارد چنانكه 6/34 درصد از كل میزان تولید سیب ایران و معادل 5/14 درصد از كل تولید آلبالو و 2/12 درصد از كل سماق تولید شده و 04/6 درصد از تولید گلابی كشور در این استان بدست می آید.

البته شایان ذكر است كه اگر مسئولان استان در ایجاد صنایعی كه مستقیماً مواد اولیه خود را از تولیدات باغی استان می گیرد، بكوشند، خصوصاً در جهت راه اندازی سردخانه و كارخانجات آبمیوه گیری و تولید كمپوت و صنایع بسته بندی محصولات كشاورزی می‌توان هم به اشتغال زایی منطقه كمك شایانی كرد و هم بهره وری و میزان تولید این بخش از تولید استان را بالا برد.

جدول (8-2) میزان تولید محصولات دایمی كل كشور و استان آذربایجان غربی در سال 1381

محصول كل كشور(تن) استان آ.غ (تن) سهم ازكل(درصد)
سیب 2333896 807913 61/34
گلابی 189492 11451 04/6
به 34152 5/1496 4/4
زردآلو و قیسی 291761 13522 6/4
آلبالو 52380 7/7626 5/14
هلو 317418 9137 9/2
شفتالو 16814 9/1128 7/6
شلیل 58262 8/474 8/0
آلو 135896 9/683 5/0
گیلاس 653919 2/5910 9/0
گوجه 74927 6/1774 36/2
انگور 2703792 192500 08/7
توت فرنگی 32139 100 3/0
توت درختی 20173 5/668 3/3
بادام 107445 1/4638 ¾
گردو 177673 7927 46/4
پسته 13062 7/3 03/0
سنجد 248665 131 05/0
سماق 311 38 2/12
انجیر 78283 90 1/0
انار 78283 71 1/0
گلستان 8840 69 78/0
گیاهان دارویی 47687 6/97 2/0
غیرمثمر 0 0 0

2-9- صنایع

الف) صنایع دستی

در استان آذربایجان غربی، صنایع دستی و روستایی از گذشته های بسیار دور متداول بوده است. هر شهرستان با توجه به محیط طبیعی و گذشتة فرهنگی خود در تعدادی از صنایع دستی ماهرتر عمل نموده و مادر این بخش به ارائه مختصری از آن می پردازیم:

1) شهرستان میاندوآب

در این شهرستان قالی بافی، حصیرباقی، كوزه گری از صنایع دستی در خور توجه می باشند. بخش تكاب شهرستان میاندوآب از نواحی عمدة‌ قالی باقی آذربایجان غربی محسوب شده و قالیهای آن مشهور هستند.

2) شهرستان مهاباد

در این ناحیه بافت جورابهای پشمی، فرش، كلاه و دوخت لباس زنانه و مردانة محلی، پشه بنددوزی، جاجیم، سجاده و ساخت ظروف چوبی از چوب های جنگلی متداول است.

3) شهرستان خوی

در این شهرستان تبدیل پشم به نخ و بافت گلیم،‌ شال گردن،‌ پیراهن، جاجیم از صنایع روستایی این دیار قلمداد می شود.

4) شهرستان ماكوی

در شهرستان ماكو قالی باقی، جاجیم، گلیم،‌ پیراهن، دستكش جوراب، حصیر و سبد از صنایع دستی عمده محسوب می شوند. همچنین ماكو از نواحی بزرگ قالی بافی استان آذربایجان غربی محسوب می شود.

5) شهرستان ارومیه

در اطراف شهرستان ارومیه، گلیم ، جاجیم، پیراهن بافی و كوزه گری، سبدبافی، سجاده، بافت چادرهای كتانی متداول است.

ب) صنایع ماشینی

استان آذربایجان غربی، متأسفانه از صنایع ماشینی در سطح مطلوب برخوردار نیست، كل كارخانجات موجود، به محدودی كارخانجات وابسته به صنایع كشاورزی از جمله، كارخانجات قند، كارخانجات سبزی پاك كنی و كارخانجات پنبه و همچنین تعدادی كارخانجات صنعتی ساده از جمله كارخانجات آجرپزی، گچ پزی، آهك و نمك محدود می شود. كه ما در این مختصر به ارائه نمایی ساده از مهمترین آنها می پردازیم.

-كارخانجات قند

قرارداد اولین كارخانة قند استان درسال 1310 ش با مؤسسة اشكودا (چك اسلواكی) منعقد گردید و این كارخانه در میاندوآب نصب گردید. دومین كارخانة قند در سال 1328 هـ.ش در ارومیه تأسیس شد و در سال 1329 به بهره برداری رسید.

-كارخانجات دخانیات

این كارخانجات در شهرستانهای ارومیه، نقده، اشنویه و پیرانشهر قرار دارند. البته كل كارهایی كه در این واحدها انجام می شود تنها جوربندی،‌ تخمیر سریع و آماده نمودن توتون جهت مصرف در كارخانجات سیگارسازی می باشد.

در كل می توان گفت كه در این استان علی رغم استعدادهای زیاد كه جهت تولید بسیاری از كالاها و فرآورده های صنعتی دارد، صنعتی به معنای واقعی كلمه وجود ندارد.

2-10- معادن

مطالعات معدن شناسی در كلیه نقاط استان آذربایجان غربی،‌ با توجه به موقعیت مرزی با سه كشور همسایة‌ شمالی و غربی غیرمقدور بوده و اطلاعات دربارة معادن و ذخایر مواد اولیه محدود به نقاطی از این استان است كه تا حدودی از نقاط مرزی دورتر می باشند.

مواد معدنی مكشوفة ‌استان آذربایجان غربی در حال حاضر عبارتند از: سرب، مس، گرانیت، انتیموان، زرنیخ، نمك طعام، زغال سنگ، گوگرد، خاك نسوز، گچ، آهك،تراورتن، سنگ مرمر، میكا.

معادن سرب، سرب، انتیموان در تكاب معدن زرنیخ در زره شوران، زغال سنگ در میاندوآب، خاك نسوز در بوكان، تراورتن در ماكو، معادن گچ و آهك در ارومیه، سنگ مرمر در خوی،‌ میكا در قره باغ، نمك سنگ در خوی قرار دارند.

البته شایان ذكراست كه دریاچة ارومیه با توجه به درصد نمك بسیار بالایی كه دارد، از مهمترین ذخایر نمك طعام در ایران است و برداشت نمك از آب دریاچه به یكی از فعالیت های عمده اشتغال زایی ساكنین سواحل دریاچه تبدیل شده است . نمك دریاچة ارومیه بیشتر در سواحی غربی و شرقی دریاچة قرار دارند.

2-11- بازرگانی

از آنجا كه آذربایجان غربی با كشورهای ارمنستان، نخجوان، تركیه وعراق هم مرز است و ارومیه نیز در ناحیة‌ سرحدی ایران و تركیه و عراق واقع گردیده ، لذا مورد توجه دولت ها و بازارهای جهانی بوده است. از این رو می توان گفت كه آذربایجان غربی از قدیم یكی از قطب های بازرگانی ایران بوده است.

آذربایجان غربی امروز نیز از لحاظ بازرگانی در ایران اهمیت ویژه ای برخوردار است. از صادرات مهم این منطقه، خشكبار، پیاز، حبوبات، پشم، توتون و تنباكو،‌ میوه و غیره را می توان نام برد. واردات آن نیز شامل برنج، پارچه، ماشین آلات ، چینی، كفش،‌ سیگار، چای، و … است.

فصل سوم:

مبانی تئوریك و مطالعات انجام شده

مقدمه

درك ارزش و فهم فعالیت های اقتصادی منطقه ای می تواند گامی اساسی در جهت سیاست گذاری و برنامه ریزی صحیح در سطح منطقه ای و ملی، توسط برنامه ریزان منطقه ای و ملی باشد.

روشهای گوناگونی برای تحلیل شاخص های منطقه وجود دارد كه در این فصل به بعضی از این روشها اشاره می شود.

در ابتدای فصل حاضر برای شناخت بهتر و تسهیل تحلیل فعالیت های منطقه ای (استانی) در زمینه اشتغال منطقه ای دو مدل ارایه شده است.

مدل اول، تحلیل اقتصاد پایه است كه این تحلیل بر اساس تئوری اقتصاد پایه استوار است. كه فعالیت های هر منطقه را بر اساس تخصص خاص هر منطقه فعالیت پایه و غیرپایه طبقه بندی می كند كه فعالیت پایه بطور مستقیم توانایی منطقه در صادرات كالا و خدمات منطقه وابسته است و فعالیت های غیر پایه بصورت پشتیبانی و حمایت كننده فعالیت های پایه منطقه است. برای شناسایی و تمایز فعالیت های پایه از ضربی مكانی (location Quotient) استفاده شده است.

مدل دوم تحلیل از روش تغییر- سهم (shift-share) می باشد. كه روند شاخص های منطقه را به سه جزء تقسیم می كند كه عبارتند از :

اول تغییر كلی یا تأثیر رشد ملی. دوم تغییرات ساختاری (به دلیل تركیب خاص صنایع در منطقه) سوم تأثیرسایر عوامل (مزیت های رقابتی) است.

در ادامه فصل به سوابق تحقیقاتی انجام شده پرداخته خواهد شد.

3-1- تحلیل اقتصاد پایه

تحلیل اقتصاد پایه مبتنی بر نظریه اقتصاد پایه است كه براساس فرضیه هایی استدلال می كند كه صنایع صادراتی، دلیل موجودیت و رشد مناطق ، شهرها یا نواحی محلی است.

3-1-1- نظریه اقتصاد پایه

با تخصصی تر شدن یك ناحیه، خود اتكایی آن محدود می شود. بنابراین رشد یك ناحیه به توانایی آن در صادرات كالا و خدمات، برای تأمین هزینه های وارداتی مورد نیاز خود، بستگی دارد. اینگونه صادرات را فعالیت پایه (Basicactivity) می نامند و در بخش برون زای (Exogenous Sector) منطقه اقتصادی تولید می شود. برای خدمت رسانی به كاركنان شاغل در صنایع پایه و خانواده های آنها و نیز خود صنایع، فعالیت های حمایت كننده بسیاری مورد نیاز است. اینگونه فعالیت های حمایت كننده كه منحصراً در تولید كالاها و خدمات برای توزیع و مصرف در دورن ناحیه مورد نظر می پردازد، فعالیت غیر پایه (Non-Basic Activity) نامیده و بخش درونزای (Endogenous Sector) نظام اقتصادی منطقه را تشكیل می دهد. به این ترتیب، فعالیت های بخش پایه، وسیله ایست برای پرداخت هزینه كالاها و خدماتی نظیر مواد غذایی وارداتی را فراهم می آورد كه توسط خود منطقه محلی قابل تولید نیست. و همچین از خدمات ارائه شده به وسیله صنایع بخش غیرپایه حمایت می كند. زیرا كاركنان بخش پایه، تقاضا برای محصولات صنایع غیرپایه را بوجود می آورند.

بنابراین سطح فعالیت اقتصادی یك ناحیه به هر صورت كه اندازه گیری شود، حاصل جمع سطوح مختلف اقتصادی در دو بخش پایه و غیرپایه می باشد. واحد اندازه گیری اشتغال می باشد، بنابراین:

T = X + D

كل اشتغال T =

اشتغال در بخش پایه X =

اشتغال در بخش غیر پایه D =

لذا دیده می شود كه اگر چه بخشهای بیرونی و درونی باتوجه به محدوده تقاضای مربوط، از نظر فضایی از هم متمایز هستند، با وجود این هر دو بخش به تقاضای خارجی وابسته هستند. بخش پایه مستقماً و بخش غیرپایه به صورت غیر مستقیم از طریق پشتیبانی بخش پایه به تقاضای خارجی وابسته هستند. بنابراین با افزایش تقاضای خارجی برای صادرات یك ناحیه محلی، بخش پایه گسترش می یابد. این عمل به نوبه خود موجب گسترش فعالیت های پشتیبانی غیر پایه و سرانجام افزایش جمعیت آن می شود. دامنه كل تغییرات ضریبی از اشتغال پایه ایجاد شده اولیه است. به این ترتیب، رشد ناحیه بر واكنش صنایع پایه موجود در ناحیه نسبت به افزایش تقاضای خارجی برای محصولات آن بستگی دارد.

3-1-2- قواعد تجربی

نسبت اشتغال غیرپایه به اشتغال پایه را نسبت اقتصاد پایه می نامند. مثلاً اگر در یك ناحیه ویژه مطالعه در برابر هر شاغل در بخش پایه، دو شاغل در بخش غیر پایه وجود داشته باشد، نسبت پایه برابر 2 خواهد شد. این نسبت به آن معناست كه افزایش یك شغل در بخش پایه منجر به ایجاد دو شغل در بخش غیر پایه خواهد شد و بالعكس. حال اگر نسبت پایه 2 باشد ضریب اقتصاد پایه (Economic Base Multiplier) برابر 3 خواهد شد، زیرا در واقع هنگامیكه در اشتغال پایه یك شغل افزوده می شود، در مجموع سه شغل جدید ایجاد خواهد شد. گاهی برنامه ریزان به ارتباط سطوح فعالیت اقتصادی و جمعیت علاقمند هستند. در هر زمان، شمار معینی از مشاغل، از تعداد معینی پشتیبانی می كند و شمار افراد مورد پشتیبانی هر شغل ضریب افزایش جمعیت نام دارد. آنگاه كه اوضاع یا ساختار اساسی، اجتماعی،‌ اقتصادی كشور تثبیت شد، نظریه یاد شده قواعد تجربی ویژه ای را مفروض می كند. مهمترین قاعده یاد شده آنست كه نسبت های پایه به غیر پایه در نواحی محلی مانند شهرها، مناطق و استانها و نسبت های این گونه فعالیت ها را كل جمعیت ثابت باقی می ماند.

برای دیدن قسمت های دیگر این تحقیق لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد استفاده کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

با فرمت ورد

Leave a comment